قار جاۋدى, «قارلىق» وينايسىز با؟

استاناعا قىس ءالى تۇسە قويمادى. بۇگىن تاڭەرتەڭنەن قار جاۋىپ تۇر. باسىپ قالعان جوق – ەري جاۋىپ جاتىر. تىنىق كۇنگى جاپالاق قار ەمەس, جەلمەن ۇشا جاۋاتىن بۇرقاسىن قار. دەگەنمەن, بۇل – بيىلعى العاشقى قار. وسىنداي ساتتەردە كوپ ادامداردىڭ ەسىنە تۇسەتىن قىزىق نارسە بار. ول «قارلىق» اتالاتىن ويىنعا بايلانىستى. ەستىپ پە ەدىڭىز؟ بۇل ويىن قىتايداعى, وندا دا ىلە ايماعىنداعى قازاقتار اراسىندا كەڭىنەن تارالعان. جىلدىڭ العاشقى قارى تۇسكەن كۇنى جۇرت جاقىن ادامدارىنا حات جازىپ, تىلەگىن ورىنداۋدى سۇرايدى. ءبىر جاپىراق قاعازعا ءبىر شۋماق ولەڭ جانە ءوزى قالاعان زاتىن جازىپ جاقىن ادامىنىڭ قالتاسىنا, سومكەسىنە بىلدىرمەي سالادى نەمەسە كوزىنە تۇسەدى-اۋ جەرگە قويادى. ونى «قارلىق سۇراۋ» دەپ اتايدى. «قارلىق» العان ادام ول ءوتىنىشتى ورىنداۋى كەرەك. ادەتتە ادامعا اۋىرلىق سالمايتىنداي اينا, تاراق سەكىلدى ارزانقول زاتتار نەمەسە كامپيت سياقتى تاتتىلەر سۇرايدى. «العاش قار جاۋعاندا قىزدار تىلەكتەرىن, ءوتىنىشىن ءبىر شۋماق ولەڭ نەمەسە قارا سوزبەن جازىپ بىلدىرتپەي, سىنىپتاستارىنا نەمەسە اعاي-اپايلارىنىڭ قالتاسىنا, بولماسا كىتاپ داپتەردىڭ اراسىنا سۇڭگىتىپ قوياتىن» دەيدى قۇلجادان قازاقستانعا ورالعان اقىن ەرعالي باقاش. وسى ايماقتا تۋىپ-وسكەن تاعى ءبىر قانداسىمىز بەكقوجا جىلقىبەك ۇلى «اۋىلدا بولعان جوق. 1980 جىلى ۇرىمجىگە بارعاندا ەستىدىك. سوعان قاراعاندا بۇل ويىن قار اندا-ساندا جاۋاتىن سارتتاردىڭ تۇرمىسىمەن بايلانىستى سەكىلدى» دەيدى. قىتايدىڭ التاي وڭىرىنەن ورالعان اقىن ۇلاربەك نۇرعالىم ءوزى وسكەن جەردىڭ قازاعى بۇل ويىندى وينامايتىنىن ايتادى. سوعان قاراعاندا جىلقىبەك ۇلى ايتقان ءسوز قيسىندى كورىنەدى. الايدا, بۇل ويىن قازاقستاننىڭ كەي ايماقتارىندا قازاقتارعا دا جاقسى تانىس بولىپ شىقتى. «قارلىقتى» بالا كۇنىمىزدەن بىلەمىز. ۇلكەندەر دە, ءبىز دە وينادىق. ينتەرناتتا جاتىپ وقىدىق, العاشقى قار جاۋعان كۇنى وقۋشىلار ءتاتتى-ءماتتى سۇراپ ءبىر-بىرىمىزگە حات جازاتىنبىز. ءتىپتى بەرتىندە ءبىر كەڭسەدەگى ارىپتەستەرىمىزبەن وينايتىنبىز. كەيىننەن ۇمىتىلدى» دەيدى جەتىسۋدىڭ كەربۇلاق وڭىرىندە تۋعان زەينەتكەر رىسجان نۇرساپاقىزى. ول كىسى بالا كۇندەرىندە وزدەرى قاعازعا جازاتىن مىناداي ءبىر شۋماقتى ەسىنە ءتۇسىردى:   قاۋ جاۋادى لەك-لەك, مەن كەلەمىن ەپتەپ. سالىق سالسام ەگەر مەن, قالماشى سەن وكپەلەپ.   ال ارعى بەتتىڭ قازاقتارىندا كەڭ تارالعان شۋماق مىنانداي ەكەن:   «قارلىق» جازدىم قاتىرىپ, قالام ۇشىن باتىرىپ. وسى جازعان قارلىقتى, ورىندارسىڭ اسىرىپ.   قىتايدان ورالعان قانداستاردىڭ ايتۋىنشا, «قارلىقتى» كەيدە جىگىتتەر ۇناعان قىزعا ءسوز ايتۋ ءۇشىن قولدانادى. ال قىزدار «قارلىقتا» جىگىتكە دەگەن وكپە-نازىن بىلدىرەدى. ۇرىسىپ قالعان ادامىمەن العاشقى قاردا تاتۋلاساتىندار دا بار. ولەڭدى اقىن جىگىتتەر ءوز جانىنان جازادى. حاتپەن عانا ەمەس, اۋىزشا دا ايتادى. سوڭعى كەزدەرى ونى sms نەمەسە چات ارقىلى جازۋ شىعا باستاعان كورىنەدى. جىلىنا ءبىر رەت قانا وينالاتىن «قارلىققا» اشەيىن ويىن عانا ەمەس, ادامداردى ءبىر-بىرىنە جاقىنداتۋعا سەبەپ بولاتىن جاقسى سالت دەپ قاراۋعا بولاتىنداي.