پاۆلودار وبلىستىق گازەتىنىڭ «سارىارقا سامالى» بولىپ شىعا باستاعانىنا – 25 جىل
گازەت – تاريح, گازەت – ءداۋىر ءۇنى. تۇتاس ءبىر ەلدىڭ دامۋ ايناسى بولا الاتىنداي قۇدىرەتكە يە. ايماقتاعى اعا باسىلىمنىڭ جاڭا بەلەستى جولعا ءتۇسىپ, سەرپىندى قادام باستايتىن شاعى تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋى تىگىلگەن 1991 جىلدىڭ سوڭعى ايلارىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. وسى كەزەڭدە ۋاقىت تالابىنا ساي شۇعىل تۇردە گازەت اتاۋىن وزگەرتۋ مىندەتى العا قويىلدى. كوتەرىلگەن ماسەلەگە وبلىستاعى بارلىق قوعامدىق ۇيىمنان باستاپ, قاتارداعى قاراپايىم وقىرمانعا دەيىن ءوز ۇندەرىن قوستى. سول پىكىرتالاستار مەن تاڭداۋلاردى داۋىسقا سالۋدىڭ ناتيجەسىندە گازەتكە جاڭا اتاۋ بەرۋ كەرەكتىگى شەشىلدى.
بۇعان دەيىن «قىزىل تۋ» اتالعان باسىلىم قازاقستان كومپارتياسى پاۆلودار وبلىستىق, قالالىق, كوميتەتتەرى مەن ەڭبەكشىلەر دەپۋتاتتارى وبلىستىق سوۆەتىنىڭ كۇندەلىكتى شىعاتىن گازەتى ەدى. «قىزىل تۋ» «كەڭەس تۋى», «كولحوز» گازەتتەرىنىڭ زاڭدى جالعاسى. تەك زامان اعىمىنا ساي كەڭەستىك جۇيەدەگى قۇلاققا ءسىڭىستى اتاۋلاردى يەلەنىپ كەلدى. باسىلىم تاريحىن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ءومىرىنەن بولە-جارا قاراستىرۋعا مۇلدەم كەلمەيدى.
1991 جىلدىڭ 26 قىركۇيەگىندە وبلىستىق باسىلىمدا جاڭا ءداۋىر باستالدى. وسى كۇنى گازەتتىڭ كەزەكتى ءنومىرى «سارىارقا سامالى» دەگەن اتاۋمەن جارق ەتىپ شىعا كەلدى. باس رەداكتور ءا.مۇحامەدجانوۆ وقىرماندارعا ارناپ «ىزگىلىك – ءۇنىمىز, ادىلەت – تۋىمىز» دەگەن ارنايى ماقالا جولداپ, گازەت ءاردايىم جۇرتشىلىققا ارقا سۇيەيتىنىن, بۇل باستاما دا سونىڭ نەگىزىندە ومىرگە كەلگەنىن ءسوز ەتەدى. تاريحتىڭ جاڭا ءبىر پاراعى اشىلدى. ۇلتتىق ۇنپاراق ءوڭىر جۇرتشىلىعى ءۇشىن كەز كەلگەن قوعامدىق ماسەلەنى تالقىلاۋعا ارنالعان مىنبەرگە اينالدى. ۇلتتىق رۋحاني باعدارشام بولۋ ماقساتى كەلەلى ويلارعا جەتەلەپ, گازەت بەتتەرىندە جاڭا ايدارلار اشىلا باستادى. كوتەرگەن تاقىرىپتىق اۋقىمى كەڭ, ءبىلىم-عىلىمعا شاقىرۋمەن قوسا, ەلدىڭ تىنىشتىعىن, ىنتىماعىن ءجيى ءسوز ەتىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كەڭىنەن جازا باستادى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەنە باستاعان نارىقتىق-ەكونوميكالىق قاتىناستار گازەت ومىرىنە دە وزگەرىستەر تۋدىرىپ, قيىنشىلىقتار الىپ كەلگەنى ايقىن. دەگەنمەن, كوپ قيىندىققا قاراماستان جۋرناليستەر قالامدارىن ۇشتاپ, ەل ومىرىنەن تەرەڭنەن سىر شەرتە الدى. حالىقتى سەرپىلتىپ, جاقسىلىقتىڭ نۇرىن سەپتى. تىڭ ويلارمەن, سونى سەرپىنمەن جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولا ءبىلدى.
گازەتتە 90-شى جىلدارى جۇمىس ىستەگەن اعا بۋىن جۋرناليستەر اجىبەك ءجۇسىپوۆ, مۇحامەدجان داۋرەنبەكوۆ, تولەۋبەك قوڭىروۆ, قاجىمۇرات سماعۇلوۆ, تۇرسىنباي يبادۋللين, باقىت بايمۇراتوۆ, وسكەنباي تاستەمحانوۆ, عالىمبەك جۇماتوۆ, شولپان بايعالى جانە باسقالارىنىڭ سول تۇستاعى شىعارماشىلىق ىزدەنىستەرى مەن باستاماشىل ويلارى وقىرمان قاۋىمعا جاقسى تانىس. وزگە دە ايماقتىڭ گازەتتەرى سەكىلدى, «سارىارقا سامالى» ءتىلىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى, ەلدىگىمىزدى دارىپتەيتىن ساليقالى باسىلىمداردىڭ بىرىنە اينالدى. ەكونوميكالىق توقىراۋ كەزەڭىنە قاراماستان وڭىردە رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ جاڭاشا ءبىر ءورىسى ءتۇزىلدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جاعدايى اۋىرلاپ, شىعىنى ارتا تۇسكەنىنە قاراماستان گازەت پەن وقىرمان اراسىنداعى بايلانىسقا كولەڭكە تۇسپەدى. مۇنى «سارىارقا سامالى» اتاۋىن يەلەنگەن سوڭ كوپشىلىكتىڭ ىستىق ىقىلاسىنان-اق تانۋعا بولاتىن ەدى. ال اراعا ەكى جارىم اي ۋاقىت سالىپ, قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاندا وبلىستىق ۇنپاراقتىڭ ابىرويى ودان ءارى ارتا ءتۇستى. سەبەبى, جۇرتتىڭ ازاتتىقتىڭ ءدامىن ەرتە سەزىنۋىنە, رۋحاني تۇرعىدان سەرپىلۋىنە باسىلىم اتاۋىنىڭ ەرتەرەك وزگەرگەندىگى ماڭىزدى ءرول اتقارعانى ايدان انىق ەدى.
كوپشىلىكتىڭ ىقىلاس-نيەتىن 90-شى جىلداردىڭ باسىنداعى رەداكتسياعا كەلىپ تۇسەتىن حاتتاردان دا انىق اڭعارۋعا بولاتىن. ماسەلەن, 1992 جىلى رەداكتسيا جەر-جەردەن 3246 حات السا, 1993 جىلى ۇجىمعا 4706 حات ءتۇسكەن. گازەت حات-قورجىنىنا ءتۇسكەن حاتتاردىڭ مولايۋى رەداكتسيا ۇجىمىنىڭ ءاربىر حات تاعدىرىنا وتە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعانىن كورسەتسە كەرەك. ءار نومىردە «رەداكتسياعا حات» ايدارىمەن وقىرمان حاتتارى ۇزدىكسىز جاريالانىپ وتىردى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى باسىلىمنىڭ شىعارماشىلىق احۋالى كەڭىپ, نىعايا تۇسكەنىنە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2000 جىلى گازەتكە بەرگەن جوعارى باعاسى ايعاق. سول جىلى «سارىارقا سامالى» پرەزيدەنتتىڭ العىس حاتىمەن ماراپاتتالدى. جاڭا اتاۋمەن بىرگە گازەتتىڭ كەسكىن-كەلبەتى, مازمۇنى 100 پايىزعا وزگەردى. جۋرناليستەر ءاردايىم ەل ءىشىندە, حالىق ورتاسىندا جۇرۋگە, كەيىپكەرلەرىمەن ەتەنە ارالاسۋعا ءمان بەردى. 2000 جىلداردىڭ باسىندا «اۋىل تاعدىرى – ەل تاعدىرى» اتتى ارنايى ەكسپەديتسيامەن گازەت جۋرناليستەرى وبلىسىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىن ارالاپ, حالىقپەن ءجۇزدەستى. ناتيجەسىندە ايماقتا بولىپ جاتقان سونى سەرپىلىستەر, وزەكتى جايتتار باسىلىمدا كوپ جازىلدى. وقىرمانمەن بايلانىس نىعايا ءتۇستى.
«تاۋەلسىز ەلىڭ – تىرەگىڭ, تۋعان جەرىڭ – جۇرەگىڭ». ءار ايماقتىڭ ءوزىندىك ەرەكشەلىگى, حالقىنىڭ قالىپتاسقان ءتىرشىلىگى, تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى اينالىساتىن جۇمىسى, ونەر جانە مادەنيەت سالاسىنداعى جاڭالىقتارى, ەكونوميكالىق, اگرارلىق سالالارداعى جەتىستىكتەرى مەن كەمشىلىكتەرى بولاتىندىعى زاڭدى. وسى ايتىلعان ماسەلەلەردى تولىعىمەن ءوز بەتىندە كورسەتىپ, جەتىستىكتەرىمەن ماقتانۋ, كەمشىلىكتى تۇزەتۋ قىزمەتىمەن ءوڭىردەگى اعا باسىلىم قىراعىلىق تانىتىپ كەلەدى.
وبلىستىق باسىلىمنىڭ ارقا جۇرتىنا, سارىارقا جۇرتىنا سامال بوپ ەسىپ, ءوڭىردىڭ, ەلدىڭ, جەردىڭ شەجىرەسىن جاساۋشى رەتىندەگى ماڭىزى الداعى ۋاقىتتا ارتا تۇسپەسە, كەمىمەك ەمەس. ۇلتتىق, ەلدىك باعىتىنداعى اسىل مۇراتتار «سارىارقا سامالىنىڭ» ءسوزىن مىڭ جىلدىق ەتۋگە باعىتتالعانى ءسوزسىز. اسىلىندا, سارىارقانىڭ ساۋمال سامالىنداي بولعان باسىلىمنىڭ قۇندى قازىناسى ورتايماق ەمەس.
مۇرات اياعانوۆ
پاۆلودار وبلىستىق گازەتىنىڭ «سارىارقا سامالى» بولىپ شىعا باستاعانىنا – 25 جىل
گازەت – تاريح, گازەت – ءداۋىر ءۇنى. تۇتاس ءبىر ەلدىڭ دامۋ ايناسى بولا الاتىنداي قۇدىرەتكە يە. ايماقتاعى اعا باسىلىمنىڭ جاڭا بەلەستى جولعا ءتۇسىپ, سەرپىندى قادام باستايتىن شاعى تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋى تىگىلگەن 1991 جىلدىڭ سوڭعى ايلارىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. وسى كەزەڭدە ۋاقىت تالابىنا ساي شۇعىل تۇردە گازەت اتاۋىن وزگەرتۋ مىندەتى العا قويىلدى. كوتەرىلگەن ماسەلەگە وبلىستاعى بارلىق قوعامدىق ۇيىمنان باستاپ, قاتارداعى قاراپايىم وقىرمانعا دەيىن ءوز ۇندەرىن قوستى. سول پىكىرتالاستار مەن تاڭداۋلاردى داۋىسقا سالۋدىڭ ناتيجەسىندە گازەتكە جاڭا اتاۋ بەرۋ كەرەكتىگى شەشىلدى.
بۇعان دەيىن «قىزىل تۋ» اتالعان باسىلىم قازاقستان كومپارتياسى پاۆلودار وبلىستىق, قالالىق, كوميتەتتەرى مەن ەڭبەكشىلەر دەپۋتاتتارى وبلىستىق سوۆەتىنىڭ كۇندەلىكتى شىعاتىن گازەتى ەدى. «قىزىل تۋ» «كەڭەس تۋى», «كولحوز» گازەتتەرىنىڭ زاڭدى جالعاسى. تەك زامان اعىمىنا ساي كەڭەستىك جۇيەدەگى قۇلاققا ءسىڭىستى اتاۋلاردى يەلەنىپ كەلدى. باسىلىم تاريحىن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ءومىرىنەن بولە-جارا قاراستىرۋعا مۇلدەم كەلمەيدى.
1991 جىلدىڭ 26 قىركۇيەگىندە وبلىستىق باسىلىمدا جاڭا ءداۋىر باستالدى. وسى كۇنى گازەتتىڭ كەزەكتى ءنومىرى «سارىارقا سامالى» دەگەن اتاۋمەن جارق ەتىپ شىعا كەلدى. باس رەداكتور ءا.مۇحامەدجانوۆ وقىرماندارعا ارناپ «ىزگىلىك – ءۇنىمىز, ادىلەت – تۋىمىز» دەگەن ارنايى ماقالا جولداپ, گازەت ءاردايىم جۇرتشىلىققا ارقا سۇيەيتىنىن, بۇل باستاما دا سونىڭ نەگىزىندە ومىرگە كەلگەنىن ءسوز ەتەدى. تاريحتىڭ جاڭا ءبىر پاراعى اشىلدى. ۇلتتىق ۇنپاراق ءوڭىر جۇرتشىلىعى ءۇشىن كەز كەلگەن قوعامدىق ماسەلەنى تالقىلاۋعا ارنالعان مىنبەرگە اينالدى. ۇلتتىق رۋحاني باعدارشام بولۋ ماقساتى كەلەلى ويلارعا جەتەلەپ, گازەت بەتتەرىندە جاڭا ايدارلار اشىلا باستادى. كوتەرگەن تاقىرىپتىق اۋقىمى كەڭ, ءبىلىم-عىلىمعا شاقىرۋمەن قوسا, ەلدىڭ تىنىشتىعىن, ىنتىماعىن ءجيى ءسوز ەتىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كەڭىنەن جازا باستادى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەنە باستاعان نارىقتىق-ەكونوميكالىق قاتىناستار گازەت ومىرىنە دە وزگەرىستەر تۋدىرىپ, قيىنشىلىقتار الىپ كەلگەنى ايقىن. دەگەنمەن, كوپ قيىندىققا قاراماستان جۋرناليستەر قالامدارىن ۇشتاپ, ەل ومىرىنەن تەرەڭنەن سىر شەرتە الدى. حالىقتى سەرپىلتىپ, جاقسىلىقتىڭ نۇرىن سەپتى. تىڭ ويلارمەن, سونى سەرپىنمەن جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولا ءبىلدى.
گازەتتە 90-شى جىلدارى جۇمىس ىستەگەن اعا بۋىن جۋرناليستەر اجىبەك ءجۇسىپوۆ, مۇحامەدجان داۋرەنبەكوۆ, تولەۋبەك قوڭىروۆ, قاجىمۇرات سماعۇلوۆ, تۇرسىنباي يبادۋللين, باقىت بايمۇراتوۆ, وسكەنباي تاستەمحانوۆ, عالىمبەك جۇماتوۆ, شولپان بايعالى جانە باسقالارىنىڭ سول تۇستاعى شىعارماشىلىق ىزدەنىستەرى مەن باستاماشىل ويلارى وقىرمان قاۋىمعا جاقسى تانىس. وزگە دە ايماقتىڭ گازەتتەرى سەكىلدى, «سارىارقا سامالى» ءتىلىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى, ەلدىگىمىزدى دارىپتەيتىن ساليقالى باسىلىمداردىڭ بىرىنە اينالدى. ەكونوميكالىق توقىراۋ كەزەڭىنە قاراماستان وڭىردە رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ جاڭاشا ءبىر ءورىسى ءتۇزىلدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جاعدايى اۋىرلاپ, شىعىنى ارتا تۇسكەنىنە قاراماستان گازەت پەن وقىرمان اراسىنداعى بايلانىسقا كولەڭكە تۇسپەدى. مۇنى «سارىارقا سامالى» اتاۋىن يەلەنگەن سوڭ كوپشىلىكتىڭ ىستىق ىقىلاسىنان-اق تانۋعا بولاتىن ەدى. ال اراعا ەكى جارىم اي ۋاقىت سالىپ, قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاندا وبلىستىق ۇنپاراقتىڭ ابىرويى ودان ءارى ارتا ءتۇستى. سەبەبى, جۇرتتىڭ ازاتتىقتىڭ ءدامىن ەرتە سەزىنۋىنە, رۋحاني تۇرعىدان سەرپىلۋىنە باسىلىم اتاۋىنىڭ ەرتەرەك وزگەرگەندىگى ماڭىزدى ءرول اتقارعانى ايدان انىق ەدى.
كوپشىلىكتىڭ ىقىلاس-نيەتىن 90-شى جىلداردىڭ باسىنداعى رەداكتسياعا كەلىپ تۇسەتىن حاتتاردان دا انىق اڭعارۋعا بولاتىن. ماسەلەن, 1992 جىلى رەداكتسيا جەر-جەردەن 3246 حات السا, 1993 جىلى ۇجىمعا 4706 حات ءتۇسكەن. گازەت حات-قورجىنىنا ءتۇسكەن حاتتاردىڭ مولايۋى رەداكتسيا ۇجىمىنىڭ ءاربىر حات تاعدىرىنا وتە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعانىن كورسەتسە كەرەك. ءار نومىردە «رەداكتسياعا حات» ايدارىمەن وقىرمان حاتتارى ۇزدىكسىز جاريالانىپ وتىردى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى باسىلىمنىڭ شىعارماشىلىق احۋالى كەڭىپ, نىعايا تۇسكەنىنە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2000 جىلى گازەتكە بەرگەن جوعارى باعاسى ايعاق. سول جىلى «سارىارقا سامالى» پرەزيدەنتتىڭ العىس حاتىمەن ماراپاتتالدى. جاڭا اتاۋمەن بىرگە گازەتتىڭ كەسكىن-كەلبەتى, مازمۇنى 100 پايىزعا وزگەردى. جۋرناليستەر ءاردايىم ەل ءىشىندە, حالىق ورتاسىندا جۇرۋگە, كەيىپكەرلەرىمەن ەتەنە ارالاسۋعا ءمان بەردى. 2000 جىلداردىڭ باسىندا «اۋىل تاعدىرى – ەل تاعدىرى» اتتى ارنايى ەكسپەديتسيامەن گازەت جۋرناليستەرى وبلىسىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىن ارالاپ, حالىقپەن ءجۇزدەستى. ناتيجەسىندە ايماقتا بولىپ جاتقان سونى سەرپىلىستەر, وزەكتى جايتتار باسىلىمدا كوپ جازىلدى. وقىرمانمەن بايلانىس نىعايا ءتۇستى.
«تاۋەلسىز ەلىڭ – تىرەگىڭ, تۋعان جەرىڭ – جۇرەگىڭ». ءار ايماقتىڭ ءوزىندىك ەرەكشەلىگى, حالقىنىڭ قالىپتاسقان ءتىرشىلىگى, تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى اينالىساتىن جۇمىسى, ونەر جانە مادەنيەت سالاسىنداعى جاڭالىقتارى, ەكونوميكالىق, اگرارلىق سالالارداعى جەتىستىكتەرى مەن كەمشىلىكتەرى بولاتىندىعى زاڭدى. وسى ايتىلعان ماسەلەلەردى تولىعىمەن ءوز بەتىندە كورسەتىپ, جەتىستىكتەرىمەن ماقتانۋ, كەمشىلىكتى تۇزەتۋ قىزمەتىمەن ءوڭىردەگى اعا باسىلىم قىراعىلىق تانىتىپ كەلەدى.
وبلىستىق باسىلىمنىڭ ارقا جۇرتىنا, سارىارقا جۇرتىنا سامال بوپ ەسىپ, ءوڭىردىڭ, ەلدىڭ, جەردىڭ شەجىرەسىن جاساۋشى رەتىندەگى ماڭىزى الداعى ۋاقىتتا ارتا تۇسپەسە, كەمىمەك ەمەس. ۇلتتىق, ەلدىك باعىتىنداعى اسىل مۇراتتار «سارىارقا سامالىنىڭ» ءسوزىن مىڭ جىلدىق ەتۋگە باعىتتالعانى ءسوزسىز. اسىلىندا, سارىارقانىڭ ساۋمال سامالىنداي بولعان باسىلىمنىڭ قۇندى قازىناسى ورتايماق ەمەس.
مۇرات اياعانوۆ
سوڭعى جاڭالىقتار
قازۇۋ زەرتتەۋشىلەرى قازاقستاندا العاش رەت ليتي-يون باتارەيالارىن قايتا وڭدەۋ جوباسىن قولعا الدى
ەكولوگيا • بۇگىن, 19:21
شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 40%-ىنا جەتتى
بيزنەس • بۇگىن, 18:24
الماتى وبلىسىندا جولدىڭ ءبىر بولىگى وپىرىلىپ ءتۇستى
الماتى • بۇگىن, 18:05
قازاقستاننىڭ تابيعاتى باتىس جۇرتىنىڭ نازارىن اۋداردى
قازاقستان • بۇگىن, 18:03
الماتىدا زاڭسىز سالىنعان اۆتوسەرۆيس نىسانى ءسۇرىلدى
الماتى • بۇگىن, 17:46
پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە پارا بەرگەن: گرۋزيادا جاسىرىنعان كاسىپكەر ەلگە قايتارىلدى
جەمقورلىق • بۇگىن, 17:45
مەملەكەت باسشىسى اۋستريانىڭ ۇكىمەت مۇشەلەرىن قابىلدادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:43
ۇكىمەت اباي وبلىسىنىڭ جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋگە 2,5 ملرد تەڭگە ءبولدى
ۇكىمەت • بۇگىن, 17:29
اقتوبە وبلىسىندا قىزمەتىنەن بوساتىلعان اۋدان اكىمى ءولى تابىلدى
وقيعا • بۇگىن, 16:36
«قايرات» پەن «قايساردىڭ» ماتچىن قايدان كورۋگە بولادى؟
فۋتبول • بۇگىن, 16:32
مەرەكە كۇندەرى اۋا رايى قانداي بولادى؟
اۋا رايى • بۇگىن, 15:58
قازاقستانداعى ەرلەر سانى 10 ميلليوننان استى
قوعام • بۇگىن, 15:54
