«پاريج كەلىسىمى» جوباسى جۇمىس توبىندا تالقىلاندى

پارلامەنت ماجىلىسىندە «پاريج كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى بولدى. جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆ ءوز سوزىندە قازاقستان عالامدىق كليماتتىڭ جاقسارۋى باعىتىنداعى حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە قوسىلىپ وتىراتىنىن جەتكىزدى. ول «قازاقستان-2050» سترا­تە­گياسى ەكونوميكانىڭ ءتيىمدى مودەلىن ۇستانىپ, ەلىمىزدىڭ جاڭا «جاسىل» جول دامۋىنا ءوتۋدىڭ نەگىزىنە ناقتى باعىت كورسەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. كليماتتىڭ عالامدىق وزگەرۋىنىڭ باستى ماسە­لەلەرىن شەشۋدىڭ تاعى ءبىر كەزەڭى ۇستىمىزدەگى جىلى قول قويىلعان پاريج كەلىسىمى بولىپ تابىلادى. قورشاعان ورتاعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» دەگەن اتپەن وتكەلى وتىرعان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كور­مەسى قارساڭىندا پاريج كەلىسى­مىنىڭ ورنى بولەك بولماقشى. وتىرىستا ءسوز العان ەنەرگە­تيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى عاني سادىبەكوۆ «پاريج كەلىسىمى» 2015 جىلعى جەلتوقساندا بىرىك­كەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ كلي­مات­تىڭ وزگەرۋى جونىندەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسىنىڭ پاريج قالاسىندا قابىلدانعانىن مالىمدەدى. بۇل كەلىسىم ورنىقتى دامۋ جانە كەدەيلىكتى جويۋ ءجونىن­دەگى كۇش-جىگەرمەن قاتار, كليمات­تىڭ وزگەرۋى قاۋپىنە جاھاندىق دەن قويۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالادى. «پاريج كەلىسىمى» ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى ماقساتتارعا جەتۋگە ىقپال ەتەدى جانە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ­عا مۇمكىندىك بەرەتىن شارالاردىڭ «جول كارتاسى» بولىپ سانالادى. سونىمەن بىرگە, «پاريج كەلىسىمى» شەڭبەرىندە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بەيىمدەلۋ جونىندەگى ەرەجەلەر قامتىلادى. زاڭ جوباسىن جاساۋشىلار اتاپ كورسەتكەندەي, «پاريج كەلى­سىمىن» راتيفيكاتسيالاۋدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە دە ساياسي ىقپالى جوعارى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» جانە «جاسىل» ەكونوميكا تۋرالى ايتقانىنداي, كليماتتىڭ وزگەرۋىنە ايرىقشا اسەرى بولادى. كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەنى تالقىلاۋ بارىسىندا «تابيعات» ەكولوگيالىق قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىسى مەلس ەلەۋسىزوۆ سۋ مەن ورمانعا, مۇزدىقتار مەن قال­دىق­تارعا قاتىستى ماسەلەلەردى قوز­عادى. جينالعانداردى بالامالى كۋات كوزىن ىزدەستىرۋگە شاقىرىپ, قارجىلاندىرۋ كوزى تابىلىپ جاتسا, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا, كلي­­مات­تىڭ وزگەرۋىنىڭ الدىن الۋعا جۇم­ساۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ءبىلدىردى. باسقا دا ءسوز العاندار ەكو­لوگيا­لىق باعدارلامالاردى جۇزە­گە اسىرىپ, قوعامدىق كولىك­تەر­دى حالىقارالىق تالاپتارعا ءساي­كەس دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. دە­پۋ­تات بەيبىت مامراەۆ جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا ەكولوگ-ماماندار­دى دايار­لاۋ قاجەتتىگىنە باسا نا­زار اۋدار­دى. ال دەپۋتات ماي­را اي­سي­نا ەلدىڭ اراسىن­دا, ءاسى­رەسە, جاس­­تار­مەن جانە ءىرى ءوندى­رىس ورىن­دا­رىن­دا ەكو­لو­گيا­لىق ساۋاتتى­لىق­­تى جۇرگىزۋ قاجە­تتىلىگىنە توق­تالدى. جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ە.بەكتۇرعانوۆ كۇن تارتىبىندەگى ءما­سەلەنى قورىتا كەلە, ايتىلعان ۇسى­نىستاردىڭ ءبارى تيەسىلى ورىندار تاراپىنان ەسكەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. عابيت ىسكەندەر ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»