مادەنيەت ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر تالقىلاندى

كەشە ماجىلىستە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنا­ما­لىق اكتىلەرىنە مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا دەپۋتاتتار ۇسىن­عان تۇزەتۋلەردى قارايتىن جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. جۇمىس توبىنا ءماجىلىس دەپۋتاتى بەكبولات تىلەۋحان جەتەك­شىلىك ەتتى.  تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋعا مادە­نيەت جانە سپورت, ادىلەت, قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا, ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋ­مەتتىك دامۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ باس­شى­لارى, پارلامەنتكە كىرمەگەن سايا­­سي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى, سون­داي-اق, ساراپشىلار, قوعامدىق ءبىر­لەستىكتەردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار­دىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى­نىڭ وكىلدەرى قاتىستى. اتاپ ايتقاندا, ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر اۆتورلاردى قولداۋعا, قوعامدىق ماڭىزى بار ادەبيەتتەر شىعارۋعا جانە وسى تۋىندىلاردى ءاربىر مەملەكەتتىك كىتاپحاناعا جەتكىزۋگە, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى بارلىق ماسەلەلەردى ۇيلەس­تىرۋدەگى ءرولىن ارتتىرۋعا, مادە­نيەت ۇيىمدارىنىڭ ءوز ونىمدەرىن, قىز­مەت­تەرىن تاراتۋدا قازىرگى زامانعى ءادىس­تەردى پايدالانۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋعا, سونداي-اق, فيلمدەرگە كادر­دان تىس اۋدارما جانە سۋبتيترلەر تۇرىندە مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارما جاساۋدى مىندەتتەۋگە باعىتتالعان. اتالعان زاڭ جوباسىنىڭ ماقسات­تارى مەن مىندەتتەرىن مايرا ايسينا ءتۇسىندىرىپ, تارقاتا ايتىپ ءوتتى. «بۇگىنگى قارالىپ وتىرعان زاڭ جوبا­سىندا بىرنەشە مادەني ماسەلەنى شەشۋ كوزدەلگەن. دالىرەك ايتساق, «مادەنيەت تۋرالى» زاڭ نورمالارى اراسىنداعى كەمشىلىكتەر مەن قايشىلىقتاردى جويۋ, شىعارماشىلىق قىزمەتكەر­لەر­دىڭ ەڭبەگىن قۇقىقتىق جاعىنان رەتتەۋدەگى ولقىلىقتاردىڭ ورىن ال­ماۋىن باقىلاۋ, ۇلتتىق مادەني يگىلىك وبەكتىلەرىن دامىتۋ جانە قور­عاۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن زاڭنا­مالىق جاعدايلار جاساۋ, مەملەكەتتىك مادەنيەت ۇيىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن اتتەستاتتاۋدان ءوتۋ قۇقىعىن بەرۋ, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزى ءوزى باسقارۋ ورگان­دارىن­دا مادەنيەت سالاسىنداعى گرانت­ت­اردى بەلگىلەۋ قۇقىعىن بەرۋ, تەاتر­لاردىڭ ىشكى قىزمەتتەرىن رەتتەۋ, قازاق­ستان حالقىنىڭ مادەني مۇراسىنا جاتاتىن باسپا-باسىلىمداردى ناسي­حاتتاۋ جانە ساقتاۋدى ىسكە اسىرىپ وتىر­عان ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالا­تا­سىنىڭ مارتەبەسىن انىقتاۋ, باعا­لى مەتالدار مەن اسىل تاستاردان جاسال­عان مۋزەي توپتامالارى مەن زات­تار­دىڭ ساراپتاۋ تالاپتارىن ەن­گىزۋ, مۋزەي قورلارىن جۇيەلەۋ جانە ەسەپتەۋ ماقساتىندا مۋزەي دەرەك­قورى بازاسىن ەنگىزۋ مۋزەيدىڭ ءمىن­دەتى ەكەنىن بەلگىلەۋ, حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكانىڭ مۋزەي قورىنىڭ مەم­لەكەتتىك كاتالوگىن جۇرگىزۋ ءمىن­دەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيىنە جۇكتەۋ, «مادەنيەت تۋرالى» زاڭنىڭ ۇعىمدىق اپاراتىن ناقتىلاۋ, ەلىمىزدەگى تسيرك ونەرىن دامىتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق جاعدايلار جاساۋ, مۋزەي, كىتاپحانا قورلارىن ساقتاۋ جانە قالىپ­تاستىرۋ ماسەلەلەرىن رەتتەي­تىن ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا­لار­دىڭ ۇلتتىق تىزبەسىن جۇرگىزۋ جانە قالىپتاستىرۋ ءۇشىن بىرقاتار قوسىمشا اكتىلەردى بەكىتۋ», – دەدى ول. سونداي-اق, جيىنعا قاتىسۋشىلار كىتاپ باسۋ ءىسىنىڭ بۇگىنگى حال-احۋالىنا دا توقتالىپ, ونى ءارى قاراي قالاي دامى­تۋعا بولادى دەگەن سۇراقتىڭ ءتوڭى­­رەگىندە وي ءوربىتتى. «بۇرىندارى ۋاكى­لەتتى ورگانداردىڭ مىندەتى قوعام­دىق ماڭىزى بار ادەبيەتتى رەسپۋبلي­كالىق دەڭگەيدە باسىپ شىعارۋ بولا­تىن. ءبىز ەندى ونى كەڭەيتىپ, رەسپۋب­ليكالىق دەڭگەيدە قوعامدىق ماڭىزى بار ادەبيەتتىڭ جازىلۋىن, باسىپ شىعا­رىلۋىن جانە تاراتىلۋىن كىرگىزىپ وتىرمىز», – دەدى بەلگىلى ونەرتانۋشى اقتوتى رايىم­قۇلوۆا. شىنىندا دا, بۇگىنگى تاڭدا ەلى­مىز­دە كىتاپ باسۋ ءىسى قارقىندى قادام جاساپ كەلە جاتىر. «باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ءبىزدىڭ ەلدە كىتاپ باسۋ ءىسى مۇلدەم ءۇزىلىپ قالعان جوق. مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن دە قانشاما كىتاپ جارىققا شىعىپ جاتقانىن ماقتانىشپەن اۋىز تولتى­رىپ ايتۋعا بولادى. اتالعان زاڭعا ەنگى­زىلگەن تولىقتىرۋلار سىزدەردىڭ تاراپ­تارىڭىزدان دا قولداۋ تابادى دەپ ويلايمىن», – دەگەن قازاقستان جازۋ­شى­لار وداعىنىڭ توراعاسى نۇر­لان ءورازاليننىڭ پىكىرىنىڭ استارىن­دا ۇلتقا دەگەن جاناشىرلىق جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى. بۇدان بولەك ەلىمىزدەگى تەاتر, تسيرك, كينو الەمىندەگى ءارتۇرلى ماسەلەلەر ءسوز بولدى. سونىڭ ىشىندە, كەز كەلگەن شەتەلدىك فيلمدەردى اۋدارا بەرمەۋ كەرەك­تىگى تۋرالى ءسوز قوزعالدى. «الدىڭ­عى قا­بىلدانعان زاڭنىڭ وزiندە كiنارات بار. ول كiنارات «بارلىق» دەگەن سوزدە بولىپ وتىر. بىزگە بارلىق فيلمدەردi اۋدا­رۋ­دىڭ قاجەتi جوق. ناقتىلاپ اي­تايىن, بارلىق قارجىلاندىرۋ كوز­دەرi تابىل­عان كەزدە, ستۋديالار جاب­دىق­تالعان كەزدiڭ وزiندە بۇكiل فيلمدەردi قازاق تiلiنە اۋدارۋ كەرەك ەمەس. قازاق تiلiنە اۋدارۋدى قاجەت ەتپەيتىن زيان­دى فيلم­دەر بار», دەدى ءماجiلiس دەپۋ­تاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ. ارينە, تالقىلانعان تاقى­رىپ­تار­دىڭ ارقايسىسى دا ماڭىزدى. دەگەن­مەن, ايتىلعان ۇسىنىستاردىڭ قايسىسى قابىلدانارى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە. راۋان قايدار, «ەگەمەن قازاقستان».