وليمپيادانىڭ باستالۋىنا
8 كۇن قالدى
ريو-دە-جانەيروداعى وليمپيالىق ويىنداردىڭ سورەدەن شىعاتىنىنا اپتادان دا از ۋاقىت قالدى. سودان كەيىن 16 كۇنگە سوزىلاتىن الامان جارىس باستالىپ كەتەدى. بۇل سپورت تويىنان ءبىزدىڭ دە ءۇمىتىمىز بار. بۇعان دەيىنگى وليمپيالىق ويىنداردا جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز ەداۋىر بولسا, بۇل جولى دا سپورتشىلارىمىز وزدەرىنەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتىپ وتىرعان جۇرتىن قۋانتا الاتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىز. سوندىقتان, «قازان اۋزىن جوعارى» ساناپ وتىرعان جايىمىز بار. ال بۇگىنگى بەت اياسىندا برازيليا جەرىندە اتوي سالاتىن ءبىر توپ ساڭلاقتارىمىز تۋرالى ءسوز قوزعالادى.
قازاقستاندىقتار وليمپياداعا ۆيزاسىز بارا الادى
قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار تىلەۋبەردى مەن برازيليانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى دەمەتريو بۋەنو كارۆالو قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن برازيليا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ەكى ەل ازاماتتارىنىڭ ۆيزاسىز ساپارلارى تۋرالى نوتالار الماسۋ نىسانىنداعى كەلىسىمگە قول قويدى. كەلىسىم قازاقستاندىقتاردىڭ برازيليادا 30 كۇنگە دەيىن ۆيزاسىز بولۋلارىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى قۇجات قازاقستان-برازيليا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا, ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق, تۋريستىك جانە وزگە بايلانىستاردى نىعايتۋعا باعىتتالعان. وندا, اسىرەسە, ەكى ەل ازاماتتارىنىڭ ءوزارا ساپارلارىن بارىنشا جەڭىلدەتۋ قاراستىرىلعان.
«كەلىسىم قازاقستاندىق سپورتشىلار مەن ازاماتتارىمىزدىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى 5-21 تامىز ارالىعىندا برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتەتىن جازعى وليمپيادا ويىندارىنا قاتىسۋىن جەڭىلدەتەدى, سونداي-اق, برازيليالىقتارعا استاناداعى ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىندە «جاسىل ەكونوميكا» سالاسىنداعى ادامزاتتىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىمەن تانىسۋعا جول اشادى» – دەپ مالىمدەدى م. تىلەۋبەردى.
«وسى كەلىسىمگە قول قويۋدى قازاقستان تۋريستەر مەن ىسكەرلىك توپتارى وكىلدەرىنىڭ برازيلياعا ساپارلارىنىڭ ارتتىرىلۋىنا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىز», – دەدى د.كاۆالو ءوز كەزەگىندە.
دامير قوجامقۇل
ەكتوۆتار اۋلەتى
ەكتوۆتاردىڭ اۋلەتى قازاقستان جۇرتشىلىعىنا جاقسى تانىس. بۇل وتباسى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, الەكساندر نيكولاەۆيچ پەن نينا ۆيكتوروۆنا الدىمەن ويعا ورالادى. شيرەك عاسىرعا جۋىق جەڭىل اتلەتيكادان جاتتىقتىرۋشى بولىپ جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ەرلى-زايىپتىلار تالاي سپورت ساڭلاقتارىن باپتاپ شىعاردى. ولاردىڭ الدى جازعى وليمپيادا سەكىلدى بايراقتى باسەكەلەرگە قاتىسىپ, ەل نامىسىن ابىرويمەن قورعاپ ءجۇر. سولاردىڭ ءبىرى – قىزدارى ەكاتەرينا. ول ت ۇلىمشاعى جەلبىرەگەن تالدىرماش كەزىندە-اق اتا-انا جولىن قۋىپ, كاسىپقوي سپورتشى بولۋدى ارمان ەتتى. باستاپقىدا ءۇش قارعىپ سەكىرۋدەن باعىن سىناپ جۇرسە, سوسىن ۇزىندىققا سەكىرۋگە مامانداندى. كەيىن باستاپقى سپورت تۇرىنە قايتا ورالىپ, حالىقارالىق جارىستاردا توپ جارىپ, جۇلدەلەر الدى. 2009 جىلدان وليمپيادالىق رەزەرۆتەرىن دايىنداۋ ورتالىعىنا قابىلدانىپ, ۇلتتىق قۇرامانىڭ بەلدى مۇشەسىنە اينالدى. ەندى, مىنە, 24 جاسىندا ريو-دە-جانەيرودا وتەتىن ءحححى جازعى وليمپيادا ويىندارىنا قاتىسۋ باقىتىنا يە بولدى.
قايسار مىنەزدى قىزدىڭ تىنىمسىز جاتتىعۋلاردىڭ ارقاسىندا تالاي بيىك اسۋلاردى باعىندىرعان جەتىستىكتەرىن سانامالاپ شىعۋ قيىن. اكە-شەشەسى ونى نەبىر ىعاي مەن سىعاي جينالعان جارىستارعا ۇكىلەپ قوسىپ, ۇنەمى بابىندا بولۋىن قاتتى قاداعالادى. ۇزىندىق پەن ءۇش قارعىپ سەكىرۋدەن ەلىمىزدىڭ بىرنەشە ءدۇركىن جەڭىمپازى يتاليادا ۇيىمداستىرىلعان جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الەمدىك چەمپيوناتتا, ۆەتنامداعى ازيا بىرىنشىلىگىندە ءتورتىنشى ورىن الدى. وتكەن جىلى وليمپيادانىڭ التىن يەگەرى ولگا رىپاكوۆا اتىنداعى حالىقارالىق تۋرنيردە 6 مەتر 23 سانتيمەتردى باعىندىرىپ, ءبىرىنشى تۇعىرعا كوتەرىلدى. الماتىدا ەرەسەكتەر اراسىندا وتكەن قازاقستان كۋبوگى مەن ەل بىرىنشىلىگىندە وليمپيادا جولداماسىن ۇتتى. سوندا 14 مەتر 16 سانتيمەترگە قارعىپ, بۇعان دەيىنگى ءوز رەكوردىن جاڭارتتى.
– ەكاتەرينانى بىرقاتار حالىقارالىق جارىستارعا قاتىستىرىپ, اياقالىسىن بايقاپ كوردىك. ناتيجە جامان ەمەس. قازىر وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن پورتۋگاليادا وتكىزىپ ءجۇر. وليمپيادا مەدالدارىنان باستى ۇمىتكەرلەرىمىزدىڭ ءبىرى,– دەيدى وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىلىعى.
ەكاتەرينانىڭ اعاسى ەۆگەني – جەڭىل اتلەتيكادان حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى. ول وليمپيادا ويىندارىنا ليتسەنزيا الۋ ءۇمىتىن ءالى ۇزگەن جوق. ال جەڭگەسى يرينا ەل بىرىنشىلىگىندە ءۇش قارعىپ سەكىرۋدەن 14 مەتر 32 سانتيمەتر ناتيجە كورسەتىپ, برازيليادا ونەر كورسەتەتىن 6 سولتۇستىكقازاقستاندىقتىڭ لەگىنە قوسىلدى. مۇنىڭ الدىندا ع.قوسانوۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان حالىقارالىق باسەكەدە الدىنا جان سالماعان بولاتىن. قازاقستان ۇلتتىق قۇراما مۇشەسىنىڭ لوندون وليمپياداسىنا قاتىسۋشى ەكەنىن, سوڭعى جىلدارى ازيا ءبىرىنشىلىكتەرىندە ءۇشىنشى ورىننان تومەندەمەگەنىن ەسكەرسەك, ۇلكەن سەنىم ارتۋعا ابدەن بولادى. ول قايىن اتاسىنىڭ قاراماعىندا جاتتىعادى.
وسىلايشا, سولتۇستىكقازاقستاندىق جانكۇيەرلەر ەكتوۆتار اۋلەتىنىڭ بابى مەن باعىنىڭ قاتار كەلۋىن تىلەپ, ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىن جەلبىرەتسە, دەگەن ارمان قۇشاعىنا بولەنىپ ءجۇر.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
سۋرەتتى تۇسىرگەن
امانگەلدى بەكمۇراتوۆ
الەكساندردىڭ اسۋى
قازاقستان اۋىر اتلەتيكاسى اۋىر جاعدايعا تاپ بولعاننان كەيىن ريو-دە-جانەيروداعى وليمپيالىق ويىنداردا ءجۇلدەلى ورىندار ءۇشىن تالاسادى دەپ ۇكىلەپ وتىرعان ءۇمىتتى ءزىلتەمىرشىلەرىمىزدىڭ قاتارى كادىمگىدەي سەلدىرەپ قالدى. بىراق اۋىزدى قۋ شوپپەن ءسۇرتىپ وتىرا دا المايدى ەكەنبىز. تاپ قازىرگى قۇراما ساپىندا الەم چەمپيونى اتانعان ساڭلاقتار نيدجات راگيموۆ پەن الەكساندر زايچيكوۆ بار. ال قىزدار اراسىنان جازيرا جاپپارقۇلدىڭ تىلەۋىن تىلەپ وتىرمىز. مۇنىڭ ءبارى جانە تەكتەن-تەككە تەلمىرۋ ەمەس. اتالىپ وتىرعان اتلەتتەردىڭ قاي-قايسىسى دا ەل نامىسى سىنعا تۇسكەن كەلەلى كەزەڭدە جىگەرلەرىن شاربولاتقا شارىقتاپ الىپ, ديىرمەننىڭ تاسىنداي دوڭگەلەنتىپ الا جونەلەتىندەرىنە كۇمان جوق.
ءبىز بۇگىن ۇركەردەي بولعان وسى شوعىردىڭ اراسىنان 105 كيلوعا دەيىنگى سالماقتا تۇعىرداعى تالاسقا قوسىلاتىن الەكساندر زايچيكوۆ تۋرالى از-كەم ءسوز ەتىپ وتپەكپىز. ول وسى جولى ريودا ءوزىنىڭ داڭقتى جەرلەسى, وليمپيالىق ويىنداردىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى يليا ءيليندى جوقتاتپاۋ ءۇشىن بارا جاتقان سياقتى. سەبەبى, ول مۇندا يليانىڭ سالماعىندا كۇش سىناسقالى وتىر. وليمپيادا كۇندەرىندە, دالىرەگى 17 تامىز كۇنى جاسى تۋرا 24-كە تولاتىن ساشا دا قىزىلوردانىڭ بەل بالاسى. 1992 جىلى بەلارۋستىڭ ۆيتەبسك وبلىسى, لەپەل اۋدانىنداعى زاسلونوۆ سەلوسىندا دۇنيەگە كەلدى دەگەن اتى بولماسا, نارەستە كەزىنەن بار ءومىرى اكە-شەشەسى تۋىپ-وسكەن سىردىڭ بويىنداعى باس قالادا ءوتتى. ول دا وسىنداعى قارادومالاق بالالار سەكىلدى ءوڭىردىڭ اپتاپ ىستىعى مەن ازىناعان جەلىنە قارسى ءوسىپ-جەتىلدى. ءسويتىپ ءجۇرگەندە, قاتارلاستارىنا ەرىپ, كۇندەردىڭ كۇنىندە اۋىر اتلەتيكا زالىنا باردى. باستاپقىدا مۇندا دەنەسىن شىنىقتىرىپ, قارا كۇشىن ارتتىرۋدى عانا مۇرات تۇتىپ كەلگەن شيكىل سارى بالا كەلە-كەلە «تەمىرلەر تەكەتىرەسىنە» قالاي قىزىعىپ, بەلگە سالماق تۇسىرەتىن بەكەم ىسكە بەرىلىپ كەتكەنىن بىلمەي دە قالدى.
ساشانى ادەپكىدەن وبلىس اۋىر اتلەتيكاسىنىڭ مايتالمان ماماندارى ۆيلوري پاك, نۇرجان سماحانوۆ جانە ارمان ابدراەۆ قاناتتارىنىڭ استىنا الدى. ول ءوزىنىڭ تىرناقالدى تابىسىنا 2008 جىلى جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ازيا چەمپيوناتىندا قولا جۇلدەگەر اتانۋ ارقىلى جەتتى. كەلەسى, 2009 جىلى الەمنىڭ جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ءبىرىنشىلىگىندە كۇمىس جۇلدە الدى. بىراق ەرەسەكتەر اراسىنداعى جارىستارعا كوپكە دەيىن قوسىلا المادى. ونىڭ تۇساۋكەسەرى 2012 جىلعى لوندون وليمپياداسىندا جاسالدى. البيون جەرىندە 105 كيلوعا دەيىنگىلەردىڭ سايىسىندا سىنعا تۇسكەن اتلەت 360 كيلو سالماقتى باعىندىرىپ, جارىستى 12-ءشى ورىنمەن اياقتادى. ال كەلەسى جىلى قازاندا وتكەن ۋنيۆەرسيادادا كۇمىس مەدالعا قول جەتكىزدى. سول جىلى ازيانىڭ چەمپيونى اتاندى. الايدا, ارتىنشا دوپينگ داۋىنا ىلىگىپ الگى جۇلدەنى قايتارىپ بەرۋگە تۋرا كەلدى. وسىنىڭ جەلەۋىمەن 2014 جىلى الماتىدا جالاۋ جەلبىرەتكەن الەم چەمپيوناتىنا قاتىسا المادى. ەسەسىنە, اقش-تىڭ حيۋستون قالاسىندا وتكەن جاھاندىق جارىس الەكساندردىڭ باعىن جاندىردى. ول مۇندا ءۇش جىلعى شەكتەۋدە كەتكەن ەسەسىن قايتارۋعا ۇمتىلدى. بۇكىل تۋرنير بويىنا ءوزىنىڭ سالماقتى قالپىن, سابىرلى كەيپىن جوعالتپاعان زايچيكوۆ دەرتەگە قويىلعان سالماقتىڭ ءبارىن كەزەك-كەزەگىمەن الدى. ولاردىڭ قورىتىندىسى جۇلقا كوتەرۋدە – 191, سەرپە كوتەرۋدە 230 كيلوعا تياناقتالدى. بۇلاردىڭ ەكەۋى دە قازاقستاندىق زىلتەمىرشىگە ەكىنشى ورىن الىپ بەردى. بىراق قوسسايىستا 421 كيلو سالماق جيناعان ونىڭ الدىنا ەندى تۇسە الاتىن ەشكىم بولمادى. مۇنىڭ سوڭىن الا الەكساندر زايچيكوۆ گروزنىيدا وتكەن رەسەي فەدەراتسياسى پرەزيدەنتى كۋبوگى ءۇشىن ءداستۇرلى V حالىقارالىق تۋرنيرگە دە بارىپ قايتتى. ۇلكەن جارىستان شارشاپ كەلگەنىن ايتىپ اقتالعان جوق, كوپتەن وسىنداي دودالارعا شولىركەپ جۇرگەنىن ءبىلدىرىپ, سايىسقا بەل شەشە كىرىستى. ناتيجەسى دە جامان بولمادى, يليا يليننەن كەيىنگى ەكىنشى تۇعىرعا ورنالاستى. بۇل ونىڭ وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرا ءتۇستى.
ءوزى دە قازاقشاعا سۋداي الەكساندردىڭ ومىرلىك سەرىگى دە قازاق قىزى. ونىڭ ەڭ جاقىن جانكۇيەرلەرى اراسىندا اناسى مارگاريتا ۆيكتوروۆنا مەن كەلىنشەگى ايسۇلتان بار. ساشا ولاردىڭ دا ۇمىتتەرىن اقتاعىسى كەلەدى.
رۋسلان يگىلىك
اتادان ۇل تۋسا...
برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتەتىن جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋىنا ساناۋلى ۋاقىت قالدى. بارشاعا ءمالىم قۋانىشتى جايت, تالاي-تالاي ءدۇبىرلى جارىستاردا توپ جارعان قازاقستاننىڭ سپورتشىلارى وليمپياداعا الىپ باراتىن جۇزدەن استام جولداماعا يە بولىپ وتىر.
سولاردىڭ اراسىندا ساڭلاق بوكسشى, ازيا چەمپيونى, باسقا دا ءىرى حالىقارالىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازى ولجاس ساتتىباەۆ تا بار. باۋىرىمىز بەلگىلى جازۋشى, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ جامبىل وبلىسى بويىنشا بۇرىنعى مەنشىكتى ءتىلشىسى, جامبىل وبلىستىق «اقجول» گازەتىنىڭ قازىرگى باس رەداكتورى كوسەمالى ءساتتىبايدىڭ تۋعان ۇلى. كوسەمالىدەي قالامى قارىمدى قالامگەردەن اكەلىك ءتالىم-تاربيە الىپ, پەرزەنتتىك رۋحى اسقاقتاعان ولجاس بۇگىنگى تاڭدا ءبىر قازاقستان عانا ەمەس, ازيا, الەم مويىنداعان بىلعارى قولعاپ شەبەرى.
بۇكىل دۇنيەجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلەتىن, «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىن كىلەڭ مىقتى بوكسشىلاردىڭ اراسىنان توپ جارىپ, مەرەيىڭنىڭ ۇستەم بولۋىنا بۇكىل قازاق حالقىمەن بىرگە قالامگەرلەر قاۋىمى دا اق تىلەك بىلدىرەدى. ساعان وڭ جول تىلەيمىز ولجاس, وليمپيادا چەمپيوندارى – ەرماحان يبرايموۆ, باقتيار ارتاەۆ, سەرىك ساپيەۆ اعالارىڭ سياقتى قازاقستاننىڭ كوگىلدىر ءتۇستى تۋىن جەلبىرەتىپ, جەڭىمپاز بولىپ ورال!
دوقتىرحان تۇرلىبەك,
جازۋشى, حالىقارالىق
«تۇركى الەمى» تەلەستۋدياسىنىڭ ديرەكتورى
الماتى
سۋرەتتە: بوكستان ازيا چەمپيونى ولجاس ساتتىباەۆ
