الاقانعا سىيعان الەم

KazEOSat جەرسەرىكتەرى قالانىڭ كوپىرىنە دەيىن باقىلاپ تۇر ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى مەن ادامزات بالاسىنىڭ عارىشقا ۇشۋىنا 55 جىل تولۋىنا وراي استانا­داعى ۇلتتىق عارىش ورتالى­عى باق وكىلدەرى ءۇشىن ارنايى ءباسپاسوز تۋرىن ۇيىمداستىردى. جۋرناليستەر قاۋىمىن «عارىش قالاشىعىنىڭ» جوباسىمەن جانە قازعارىشقا ۆەدومستۆولىق باعى­نىستى «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇلتتىق كومپانياسى قىزمەتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن ونىڭ پرە­زي­دەنتى مىندەتىن اتقارۋشى مارات نۇرعوجين تانىستىردى. ەلباسى جارلىعىمەن قۇرىلىپ, قىزمەتكە كىرىسكەن بۇل ۇلتتىق كوم­پانيانىڭ قىزمەتى بۇگىندە ءۇش نەگىزگى باعىتتا جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ءبىرى – عارىش قىزمەتى سالاسىندا اعىمداعى, ۇزاق مەرزىمدى جانە سالاارالىق باعدارلامالاردى ازىرلەۋگە جانە ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋ بولسا, ەكىنشىسى – قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مىندەت­تەرىن شەشۋگە باعىتتالعان عارىش تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جانە ءۇشىن­شىسى – عارىش جۇيەلەرى مەن كەشەندەرىن قۇرۋ جونىندەگى ءتاجى­ريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىس­تاردى جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى. باق وكىلدەرىن «ۇشۋدى باس­قارۋ ورتالىعى» زالىنا باستاپ كەل­گەن مارات راحمالى ۇلى بۇل جەر­­دە الەم تۋرا الاقانداعىداي كورى­­نەتىنىن ايتادى. بۇل, ارينە, ءوزى­مىز­دىڭ وتاندىق «KazEOSat-1» جانە «KazEOSat-2» عارىشتىق جەر­سەرىك­تەرىنىڭ تىكەلەي كومەگىمەن جۇزە­گە اسادى. سونىمەن قاتار, بۇل كۇندە ەلىمىزدىڭ «قوس قاناتىنا» اينال­عان اپپاراتتارىمىزدى باقى­­ل­اۋ ار­قى­لى, وسى جەردەن باس­قارى­لا­دى. ءبىز اتالعان زالعا كىرگەن بەت­تە-اق الىپ مونيتورلى ەكراننان زەڭ­گىر كوكتە قالىقتاپ جۇرگەن قوس قار­لى­عا­شىمىزعا – KazEOSat-1 مەن KazEOSat-2 جەرسەرىكتەرىنە كوزىمىز ءتۇستى. ساندى دەرەكتەردەن قۇرال­عان كوور­ديناتتاردى وقىعان مامان­دار­دىڭ مالىمدەۋىنەن تۇيگەنىمىز, «KazEOSat-1» جەرسەرىگى ءۇندىستان ۇستىنەن ۇشىپ بارا جاتقان بولسا, «KazEOSat-2» التاي تاۋلارىنىڭ باسىن شالعان اق بۇلتتىڭ ارعى جاعىندا ءجۇزىپ بارادى. ايتا كەتەيىك, 2014 جىلدىڭ 30 ساۋىرىندە كۋرۋ عارىش ايلاعىنان (فرانتسيا, گۆيانا) KazEOSat-1 ايىرۋ قابىلەتى جوعارى تۇڭعىش قازاقستاندىق جەرسەرىگى قۇرىلعىسى تابىستى ۇشىرىلدى. بۇل ءبىرىنشى قازاقستاندىق جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ جەرسەرىگى اپپاراتىنىڭ ءتۇسىرۋ ونىمدىلىگى تاۋلىگىنە 220 000 شارشى شاقىرىمدى قۇرايدى. ال ءتۇسىرۋ الابىنىڭ ەڭ ۇزىندىعى – 2000 شاقىرىم. KazEOSat-2 – ەكىنشى عارىش اپپاراتى ەل ۇكىمەتىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا «SSTL» بريتاندىق كومپانياسىنىڭ «SSTL-150+» جەرسەرىكتىك پلاتفورماسى نەگىزىن­دە جاسالعان. جوعارى دالدىكتى جەر­سەرىكتىك ناۆيگاتسيا جۇيەسىنىڭ جەرۇستى ينفراقۇرىلىمى 2014 جىلى ىسكە قوسىلعان بولاتىن. ەكى جوبانىڭ دا ماقساتى ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا عالامدىق ناۆيگاتسيالىق جەرسەرىكتىك جۇيەلەردىڭ اقپارات تۇتىنۋشىلارىن ساپالى قىزمەت­تەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. اتاپ ايتقاندا, كارتو­گرافيا مەن گەودەزيا; جەرگە ورنا­لاستىرۋ جانە كاداستر; اۋىل شارۋاشىلىعى; گەولوگيالىق بار­لاۋ جۇمىستارى مەن ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك سىندى كوپتەگەن سالا­لار­دىڭ قىزمەتىن جەڭىلدەتەتىن اپپا­رات­تارىمىزدىڭ يگەرىلمەي جات­قان الەۋەتتەرى ءالى دە بولسا بارشىلىق. استاناداعى «قيسىق كوپىر» عارىشتان باقىلانادى جوعارىدا «قوس قارلىعاشى­مىزدىڭ» مەجەلەنگەن ماقسات-مىندەتىن ايتىپ وتتىك. ەندى, سونىڭ ايعاعى رەتىندە ناقتى ءبىر مى­سال كەلتىرەلىك. قايبىر جىلدارى استانا قالاسىنداعى قوعامدى ءدۇر ءسىل­كىن­دىرگەن «قيسىق كوپىردىڭ» شى­نىن­دا دا قيسىق سالىنۋى جۇرت­تىڭ جاعاسىن ۇستاتقانى جاسى­­رىن ەمەس. بوگەنباي داڭعىلى مەن الاش تاس جولىنىڭ تۇيىسكەن تۇسىن­دا جۇرگىزىلگەن كۇردەلى قۇرى­لىس نىسا­نىن سالۋ بارىسىندا كەت­كەن ولقى­لىق كەيىننەن قايتا تۇزە­لىپ, قالپىنا كەلتىرىلگەنى بار. الاي­دا, بىرنەشە جىل مەرزىمىنەن كەشەۋىل­دەپ قولدانىسقا بەرىلىپ, بۇگىندە ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ جات­قان بۇل كوپىر قازىر اسقان ءدال­دىك­پەن مۇقيات باقىلاۋدا ەكەنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. KazEOSat-2 اپپاراتىنىڭ كومە­گى­مەن عيماراتتاردىڭ, ين­جە­نەر­لىك قۇرىلىستاردىڭ, سترا­تە­گيا­­لىق ماڭىزدى نىسان­دار­دىڭ (اەس, گرەس, گەس), بوگەت­تەر­دىڭ, دامبالاردىڭ جاعدايىنا موني­تورينگ جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە توتەن­شە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ەسە­بىنەن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. دالدىگى جوعارى وتان­دىق ناۆيگاتسيا جۇيەسىنىڭ جۇمى­سىن ديففەرەنتسيالدى تۇزەتۋ جانە موني­تورينگ ورتالىعىن كورىپ, ءساي­كەس­تىكتى باعالاۋ زەرتحاناسىن ارا­­لا­­عاندا جەتە تۇسىنگەندەي بولدىق. اسىلىندا, ءبىز ءارى-بەرى زىمى­راپ كۇندە ءوتىپ جاتاتىن الگى «قيسىق كوپىرىمىزدى» وسى ور­تا­لىق ماماندارى قالت جىبەر­­مەي قادا­عالاپ-اق وتىر ەكەن. ارينە, ءوزى­مىزدىڭ وتاندىق اپپا­رات­تارى­مىز­دىڭ كومەگىمەن. بۇل جەردەگى دالمە-دالدىكتىڭ شەبەر ۇشتاساتىنى سون­شالىق, كوپىر ۇستىندەگى كەپتەلىس ماسەلەسى جايىنا قالادى. دوڭەس ءارى بۇرىلىسقا نەگىزدەلگەن بۇل وتكەلدىڭ ءبىر بۇرىشىنا ورناتىلعان ارنايى قۇرىلعىلار مۇنداعى كولىك قوزعالىسىنىڭ جىلدامدىعى مەن جول جابىندىسىنىڭ قۇرامىن انىقتاپ, ونىڭ استىنداعى مەتالل-پليتا­لاردىڭ, تىرەۋ-باعانالاردىڭ بەرىك­ت­ىگىن نەمەسە ولارعا تۇسەر سالماقتان ورىن الاتىن اۋىتقۋ­شىلىقتى ميلليمەترلىك دالدىكپەن ايقىنداپ بەرە الادى. دەمەك, ەگەر بۇل جەردە قانداي دا ءبىر توتەنشە جاعداي بولۋ قاۋپى تونسە, ونىڭ الدىن الا الاتىنىمىز ءسوزسىز. وسىلايشا, قازاقستان تاۋەلسىز­دىك جىلدارىندا عارىش سالاسىن قارقىندى دامىتا الدى. بۇعان ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىپ جاتقان جارقىن جوبالارى دالەل. ماسەلەن, بۇگىن­گى تاڭدا «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق الەم­دىك جەتەكشى كومپانيالاردىڭ رەسمي ديستريبيۋتورى بولىپ تابى­لادى. ولاردىڭ قاتارىندا ءوز ەلىمىز بەن ورتالىق ازيا (وزبەك­­­ستان, قىرعىزستان, تاجىك­ستان, تۇرىك­مەنستان) ەلدەرى مەن اقش, كانادا, كورەيا سىندى مەم­لەكەتتەردەگى ءارىپ­تەس كومپانيالارى جەت­كىلىك­تى. ولار جەرسەرىكتەرىنەن وپتيكا­لىق جانە رادارلى دەرەكتەر تارا­تۋ جونىندەگى اقپاراتتار الماسۋ­دا. دەمەك, ەلىمىزدىڭ عارىش سالا­سى عىلىمي-تەحنولوگيالىق ماقسات­تاعى سالالىق جۇيەسىن قۇرۋ ارقى­لى ۇلتتىق كومپانيا مەنشىكتى جوبا­سىن ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ, «ەگەمەن قازاقستان»