اشارشىلىقتى اشىق ايتقان الاش ازاماتتارى كىمدەر ەدى؟

تاريح تولقىنىندا تۋعان حالقىمىزدىڭ كورمەگەن ازابى مەن قاسىرەتى كەمدە-كەم. سولاردىڭ ءبىرى وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىلدارىندا قازاق حالقىنىڭ تۋعان وتانىندا تۇرىپ, جاپپاي اشارشىلىققا ۇشىراۋى ەدى. ۇجىمداستىرۋ ۇرانىمەن جۇرگىزىلگەن قىزىل كوممۋنيستەردىڭ سويقان جۇگەنسىز ارەكەتتەرىنەن بولعان الاپات وقيعا-تىن ول. بۇل ءجايت كوركەم ادەبيەتتە وشپەستەي بولىپ تاڭبالانىپ قالعان. سولاردىڭ ءبىرى جازۋشى, پۋبليتسيست شەرحان مۇرتازانىڭ «بەسەۋدىڭ حاتى» دەپ اتالاتىن درامالىق پەساسى. سوندا اشارشىلىققا اراشا تۇسكەن الاشتىڭ بەس اسىل ازاماتتارى كىمدەر ەدى؟ ەندى وسىلاردى تارقاتىپ ايتىپ كورەيىك. ءبىرىنشى عابيت مۇسىرەپوۆ – شارۋانىڭ بالاسى, كەيىن اسا كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, اكادەميك جازۋشى, قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى. مۇتاش داۋلەتقاليەۆ ورالداعى باسقۇنشاق تۇز ونەركاسىبى جۇمىسشىسىنىڭ بالاسى. ماسكەۋدەگى پلەحانوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان, سوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بولعان سۋسلوۆپەن بىرگە وقىعان ازامات. ءۇشىنشى راسۋل عاتاۋلين – قاراعاندى شاحتەرىنىڭ بالاسى, كەيىن قارقارالى گۋبەرنيالىق كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى, الماتىداعى كادرلار مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى بولعان ابزال جان. ءتورتىنشى ق.قويشىباەۆ – قاراعاندى جۇمىسشىسىنىڭ بالاسى. بەسىنشى – ە.التىنبەكوۆ مۇعالىمنىڭ پەرزەنتى. وسى بەسەۋدىڭ ءبارى دە ورىنبور رابفاگىندا وقىعان ازاماتتار. «بەسەۋدىڭ حاتى» ءبىزدىڭ ۇيدە 1932 جىلى 4 جەلتوقساندا جازىلدى», دەپ ەسكە الاتىن مۇتاش داۋلەتقاليەۆتىڭ زايىبى ازعار نۇريدەنقىزى داۋلەتقاليەۆا. ازعار اپاي 80 جاستان اسقان شاعىندا دۇنيەدەن وزعان. وسى اڭگىمەنى جەتكىزگەنى ءۇشىن العىسىمىزدى ءبىلدىرىپ, جاتقان جەرى جايلى بولسىن دەمەكپىز. بۇل بەسەۋگە كەيىن ستالينيزم جەندەتتەرى زورلىق-زومبىلىق كورسەتىپ, اڭگىرتاياق ويناتتى. «حالىق جاۋى» دەگەن جالعان جالامەن سوتتاپ جەر اۋداردى. مىسالى, مۇتاش داۋلەتقاليەۆ سەمەيدەگى اباقتىعا قامالدى. كۇيەۋىن ىزدەپ بارعان ازعار نۇريدەنقىزى ەكى بالاسىمەن جۇمىستان شىعارىلدى. تۋعان حالقىن, ونىڭ بولاشاعىن قورعاپ, باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان ازاماتتاردىڭ رۋحى ماڭگى جاساي بەرسىن. ولاردىڭ ءومىر تاريحى تۋرالى تولىق دەرەكتەردى زەرتتەۋشىلەر, زيالى ازاماتتار جازىپ, تولىقتىرا جاتار دەگەن ۇمىتپەن وسى اڭگىمەمدى اياقتايمىن. تولەن قاۋپىنباي ۇلى,  جازۋشى, الماتى وبلىسىنىڭ  قۇرمەتتى ازاماتى.