ەڭبەك ەتكەننىڭ ەڭسەسى بيىك

حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءحالى, تۇرعىنداردى ەڭبەكپەن قام­تا­ما­سىز ەتۋ, الەۋمەتتىك جاردەماقىلار مەن زەينەتاقى بەرۋ جۇمىس­تارى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنا قارايدى. مىنە, وتكەن جىلى وسى سالادا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن كوتەرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت جانە مينيسترلىك تاراپىنان ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلىپتى. حالىقتىڭ ماق­ساتتى توپتارىنا كومەك كورسەتىپ, ولارعا قامقورلىق جا­سايتىن ورگاننىڭ القا ماجىلىسىندە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىنەن حاباردار بولدىق. ءداستۇرلى القا وتىرىسىنا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ قاتىستى. القا ماجىلىسىندە مينيس­تر­لىك­تىڭ وتكەن جىلعى جۇمىسى قانداي باعىتتاردا جۇزەگە اسىرىل­عان­دى­عى, سونداي-اق العا قويىلىپ وتىر­­عان تاپسىرمالار تۋرالى حا­بار­لاندى. مينيسترلىكتىڭ وتكەن جىل­عى جۇ­مىسى الەۋمەتتىك تۇراق­تى­لىقتى ساقتاۋعا, حالىقتى جۇ­مىس­پەن قام­تاماسىز ەتۋگە, جۇ­مىس­­سىزدىق دەڭ­گەيى­نىڭ الدىن الۋ­عا, «ەلەكتروندى ۇكىمەت» با­زا­سىندا مەملەكەتتىك قىز­مەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىت­تالعان. گۇلشارا ابدىقالىقوۆا حا­لىقتى جۇ­مىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا ازىرلەنىپ جاتقان جاڭا باعدارلامانىڭ باعىتتارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. مينيستر جاڭا باعدارلاما جۇ­مىس­سىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋگە, حالىقتىڭ ءونىمدى جۇمىسپەن قام­تىلۋىنا قولجەتىمدىلىكتىڭ كە­ڭە­يۋى­نە, ەڭبەك رىنوگىن كۇشەيتۋگە, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ءجا­نە يندۋستريالاندىرۋ باعدار­لا­ماسىنا قاجەت ماماندىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتال­عان­دى­عىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق باعدار­لا­مادا ۇلتتىق ەڭبەك رىنوگىندا قازاقستاندىقتاردىڭ باسەكەگە قا­بىلەتتىلىگىن جوعارىلاتۋ شارالا­رى ناقتى كورسەتىلىپ, ال شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن ەل دامۋى تۇرعى­سى­نان وڭتايلاندىرۋدى قاراستىرا­دى ەكەن. مينيستر جۇمىسپەن مەم­­لەكەتتىك قامتاماسىز ەتۋ سايا­ساتىنىڭ دامۋى ءۇشىن ەڭبەك موتي­ۆاتسياسى مەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ونىمدىلىگىن جوعا­رى­لاتىپ, ال يكەمدى ەڭبەك رىنو­گىنىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋمەن ءۇي­لەسۋى تيىستىگىن اتاپ ءوتتى. مينيسترلىكتىڭ باقىلاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ باس­شىسى سەرىكقالي بيساقاەۆ ەلىمىزدەگى ەڭبەك قاتىناستارىنا توق­تالىپ, كوميتەتتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى بەرگەن دەرەكتەر بو­يىنشا تەكسەرىلگەن كاسىپ­ورىن­داردا زياندى جانە قولايسىز ەڭ­بەك جاعدايلارىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەر سانى وتكەن جى­لى 683,1 مىڭ ادامدى قۇراعان­دى­عىن, ونىڭ 189 مىڭى ايەل ەكەن­دىگىن العا تارتتى. بۇگىنگى كۇنى 916 كاسىپورىن ەڭبەكتى قورعاۋ جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنىڭ حالىق­ارا­لىق جانە ۇلتتىق ستاندارت­تا­رىن ەنگىزدى. 2010 جىلى وندىرىستە 363 ادام زارداپ شەككەن. ءوندىرىس­تە جا­راقات الاتىندار سانى 4 پا­يىزعا ارتىپ وتىر, دەدى ول. كوميتەت ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ونى قورعاۋدىڭ جاي-كۇيىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋدە, وندىرىستىك جا­را­قات­تانۋدى ەسەپكە الۋدى جانە ولاردى جويۋ شارالارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا شارالار اتقارۋدا. مينيسترلىكتىڭ ءباسپاسوز ورتا­لىعى تاراتقان اقپاراتتارعا ءسۇ­يەنسەك, 2009-2010 جىلدارى ءوڭىر­لىك جۇمىسپەن قامتۋ جانە مامان­داردى قايتا دايارلاۋ ستراتەگياسى («جول كارتاسى») جۇزەگە اسىرىل­عان. ونى قارجىلاندىرۋعا 342,7 ملرد.تەڭگە بولىنگەن, بۇل شامامەن 9 مىڭ جوبانى ىسكە اسىرۋعا, 392 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا, سونداي-اق 150 مىڭ ادامدى دايار­لاۋعا جانە قايتا دايارلاۋعا, الەۋ­مەتتىك جۇمىس ورىندارىنا 109 مىڭ ادامدى ورنالاستىرۋعا ءمۇم­كىندىك بەرىپتى. القا وتىرىسىندا ءوزىن-ءوزى جۇ­مىسپەن قامتىعاندار تۋرالى ءما­سەلە قارالدى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ۇكىمەتكە ەڭبەك رىنوگىنىڭ جاع­دايى مەن ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ساپاسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ەسكەرە وتىرىپ, حالىقتى جۇمىس­پەن قامتۋ بويىنشا تۇبەگەيلى جاڭا باعدارلاما ازىرلەۋدى تاپ­سىر­عان بولاتىن. تاپسىرمانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مينيسترلىكتە مەملەكەتتىك جۇمىسپەن قامتۋ ساياساتىن دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ءازىر­لەنۋدە. ونىڭ ىشىندە ءونىمدى جۇ­مىسپەن قامتۋعا قولجەتىم­دىلىكتى كەڭەيتۋ جانە جۇمىسسىزدىق دەڭ­گە­­يىن تومەندەتۋ, ەڭبەك رىنو­گى­نىڭ يكەمدىلىگىن كۇشەيتۋ, زا-ماناۋي جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ۇلت­تىق ەڭبەك رىنوگىندا قازاق­ستان­دىق­تاردىڭ باسەكەگە قابى­لەت­تىلى­گىن ارتتىرۋ, شەتەلدىك جۇمىس كۇ­شىن تارتۋدى وڭتايلاندىرۋ ءجا­نە ونى دامۋ ءۇشىن پايدالانۋ, يكەم­­دى ەڭبەك رىنوگىن الەۋمەتتىك قور­عاۋ­مەن ۇيلەستىرۋ ۇسىنىستارى بار. وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ادام­­­داردىڭ سانى 2,7 ملن. بولدى, ونىڭ ىشىندە 1,3 ميلليونى ءوزىنىڭ جەكە شارۋا­شىلىعىندا جۇمىس­پەن اينالىسادى, دەدى گ.ءابدى­قا­لىقوۆا. مۇنداي وتبا­سىلاردىڭ تا­بىسى تۇراقسىز ءارى كوپ ەمەس, ولار ادەتتە الەۋمەتتىك قور­عاۋمەن جانە الەۋمەتتىك قىزمەت­تەرمەن قام­تىلماعان, وسىنىڭ بارلىعى ولار­دىڭ كەدەيلىكتىڭ ۋىسىنان ءوز­دىگىنەن شىعۋلارىنا مۇمكىندىك بەرمەي وتىر. الەۋمەتتىك سالاداعى ەسەپتى كە­زەڭدە ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرمالارى ىسكە اسى­­رىلدى. 2010 جىلدىڭ 1 قاڭ­تا­رىنان باستاپ بازالىق زەينەتاقى تولەمدەرى ارتتىرىلىپ, ىنتىماق­تى زەينەتاقىنىڭ مولشەرى 25 %-عا كوبەيدى, سونداي-اق زەينەت­اقى تولەمدەرىن ەسەپتەۋ ءۇشىن ەسكەرىلەتىن تابىسقا قويىلاتىن شەك­تەۋ 28 ەسەلەنگەن اەك-تەن 32 ەسەلەنگەن اەك-كە ارتتىرىلدى. ءنا­تيجەسىندە وتكەن جىلعى ەڭ ءتو­مەن زەينەتاقىنىڭ مولشەرى 18 325 تەڭگە, ورتاشا مولشەرى 27 481 تەڭگە, ال ەڭ جوعارعى مولشەرى 39 893 تەڭگەنى كورسەتتى. انا مەن بالانى جۇيەلى الەۋ­مەتتىك قولداۋ قازىردىڭ وزىندە جەمىسىن بەرە باستاۋدا. بالالار ءجار­دەماقىسىنا تاپسىرىلعان ءوتىنىش­تەردىڭ ارتۋىنا قاراپ, ەلىمىزدە بالا تۋ سانىنىڭ وسكەندىگىن باي­قاۋ­عا بولادى, دەيدى مينيستر. ءوت­كەن جىلى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك كومەك پەن الەۋمەتتىك قامسىز­دان­دىرۋعا جۇمسايتىن شىعىستار 836,3 ملرد. تەڭگە بولىپ, الەۋ­مەتتىك بيۋدجەتتىڭ يگەرىلۋى 99,9%-دى قۇراعان. ءمينيستردىڭ بايانداماسىن مۇ­قيات تىڭداعان ۇكىمەت باسشىسى الدىمەن ءوزىنىڭ جەكە بلوگىنا كەلىپ تۇسكەن زەينەتاقىمەن قامتا­ما­سىز ەتۋ, ەڭبەكپەن قامتۋ, جالا­قى جانە جاردەماقى تولەمەۋ ءما­سەلەلەرىنە قاتىستى حاتتاردى ۇسى­نىپ, ونى مۇقيات تەكسەرىپ, با­قىلاۋعا الۋدى تاپسىردى. كارىم ءما­سىموۆ ەكونوميكالىق الەۋەتى ءتو­مەن ايماقتاردا ورنالاسقان تۇر­­عىنداردى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى قارقىندى ايماقتارعا كو­شىرۋ تۋرالى ويىن جەتكىزدى. ەلباسى سوڭعى جولداۋىندا ۇكى­مەتكە وبلىس اكىمدەرىمەن بىرىگە وتىرىپ, اۋدانداردى دامىتۋ باع­دارلاماسىن ازىرلەۋدى تاپسىر­عان­دىعىن ايتا كەلە, جۇمىسپەن قام­تاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى شەڭ­بە­رىندەگى باستى ماقسات ەكونو­ميكا­لىق بەلسەندى ورتالىقتارعا كو­شۋگە نيەت بىلدىرگەن ازاماتتارعا جاعداي جاساۋ, دەدى ول. جاڭا باع­دارلاما الداعى 5 جىل ىشىندە 1,5 ملن. قازاقستاندىقتى جۇمىسپەن قامتۋى ءتيىس. سونداي-اق ونىڭ بار­لىق باعىتتارى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋشىلەر ماسەلەسىن تۇەگەيلى شەشۋى كەرەك دەگەن كارىم ءماسىموۆ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇل­شارا ابدىقالىقوۆاعا وندا حا­لىق­تىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە قايتا وقىتۋ ماسەلەسى ەسكەرىلۋىن تاپ­سىردى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ويىنشا, بۇل تۇرعىنداردىڭ جاڭا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باع­دارلاماعا قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرمەك. بۇل ورايدا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى جاڭا باعدارلامانىڭ 3 با­عىتتا, اتاپ ايتقاندا, جۇمىس­سىز­دار مەن ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قام­تاماسىز ەتۋشىلەر مەن از قام­تىلعان وتباسىلاردى بەلسەندى ەتۋ, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ جۇمىل­عىش­­تىعى اۋىل تۇرعىندارىن ەڭ­بەك­پەن قامتاماسىز ەتۋ باعىت­تارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلا­تىندىعىن جەتكىزدى. ۆەنەرا تۇگەلباي.