عىلىم – ءومىردىڭ قوزعاۋشى كۇشى

جۇرتشىلىقتى جىگەرلەندىرەتىن جولداۋ

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­ستان حالقىنا كەزەكتى جولداۋىن «بولا­شاق­تىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» دەپ اتا­دى. ايتسا ايتقانداي, ەل بولاشاعىنىڭ مىق­تى بولۋى بۇگىنگى اتقارىپ جاتقان ىستەرىمىزگە تىكەلەي بايلانىستى. ءدال جولداۋ جاسالىپ جاتقان ۋاقىتتا جۇمىستا بولعاندىقتان, كەشكى ساعات 22.00-دە تەلەديدار الدىندا وتىرىپ ەلباسىنىڭ جول­داۋىن مۇقيات تىڭداپ شىقتىم. اسىرەسە, ءبىرى ستۋدەنت, ءبىرى وقۋشى ۇل مەن قىزىمنىڭ دا ەلباسى جولداۋىنا دەن قويىپ, نازار اۋدارۋى ايرىقشا اسەر ەتتى. دەمەك, ولاردى دا ەل ومىرىندە بولىپ جاتقان اۋقىمدى وقيعالار بەي-جاي قالدىرمايدى ەكەن دەگەن وي كەلدى. سونىمەن, ەلباسىنىڭ ەل ەكونوميكا­سى­نىڭ دامۋى, جاڭا الەۋمەتتىك ساياسات, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ, تىلدەردى دامىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاڭا ستراتەگياسى, تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, ساپالى اۋىز سۋ ماسەلەسى جايىندا ايتقان ويلارى ارقاي­سىمىزدىڭ ومىرىمىزگە تىكەلەي قاتىستى, اتان تۇيەگە جۇك بولارداي اۋقىمدى ماسەلە ەكەندىگى داۋسىز. دەسەك تە, ءوزىم قىزمەت ىستەپ جۇرگەن ءبىلىم سالاسىنا بايلانىستى ايتقان ماسەلەلەرىنە توقتالا كەتكىم كەلەدى. «ءومىر بويى ءبىلىم الۋ – ءاربىر قازاق­ستان­دىقتىڭ جەكە كرەدوسىنا اينالۋى ءتيىس», – دەدى ەلباسى. شىنىندا دا, كۇن سايىن ءتۇرلى جاڭالىقتار بولىپ جاتقان قازىرگى كەزەڭدە عىلىم ادامى ءۇشىن ومىردەگى زاماناۋي وزگەرىستەردەن قالىپ قويماۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇگىنگى كۇنى بۇل – عىلىمنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالعان يننوۆاتسيا, نانوتەحنولوگيا سالاسى. ءوزىم ەڭبەك ەتەتىن كوللويدتىق حيميا جانە جوعارى مولەكۋلا­لىق قوسىلىستار حيمياسى كافە­درا­سى ۇجى­مى دا بۇل تۇرعىدا جەمىستى ەڭ­بەك ەتۋدە. وعان دالەل 2009 جانە 2010 جى­لى تاۋەلسىز ساراپتاۋ جۇرگىزۋ ناتيجەلەرى بويىنشا پروفەسسور گ.مۋن مەن ز.نۇركە­ەۆا بىردەن ءتورت نوميناتسيا بويىنشا «پاراسات» ماراپاتىن الدى. 2010 جىلى پروفەسسور گ.مۋن The Thomson Reuters كومپا­نيا­سىنىڭ (دۇنيە ءجۇزى مويىنداعان دايەك كەلتىرۋ يندەكسى جانە يمپاكت-فاكتور نەگىزىندە عالىمدار مەن عىلىمي باسىلىم­دار­دى باعالاۋ جۇيە­سى) عىلىمي زەرتتەۋلەردە حالىقارالىق دەڭ­گەيدەگى جەتىستىكتەرى ءۇشىن ماراپاتىنا يە بولدى. سونىمەن بىرگە, وعان عالامدىق عى­لىمي زەرتتەۋلەرگە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن وسى كومپانيانىڭ گراموتاسى بەرىلگەن. حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى, پرو­فەسسورلار ك.مۇسابەكوۆ پەن س.تاجىباە­ۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن ميكروورگانيزم­دەر­دىڭ يمموبيلدەنگەن جاسۋشالارىنىڭ نەگىزىندە اۋىر مەتالدار يوندارىنىڭ جاڭا بيوسوربەنتتەرى مەن بيوكاتاليزاتورلارى ال­ىن­عان. زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى وقۋ ۇدە­رىسىنە ەنگىزىلىپ, ونىڭ نەگىزىندە ماگيسترانتار مەن PhD دوكتورانتتارعا ارنايى كۋرس­تار دايىندالعان. بۇگىندە تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ الەمدەگى ەكو­نوميكاسى مىقتى, الەۋەتتى ەلدەردىڭ قاتا­رىنا قوسىلۋى ءۇشىن وزگە فاكتورلارمەن قا­تار ءبىلىمدى, بىلىكتى جاس مامانداردىڭ بو­لۋى دا اۋاداي قاجەت. سوندىقتان دا, ءبىلىمدى ۇرپاق دايارلاۋ ماسەلەسىنە مەملەكەتتىك تۇر­عى­دان دا ۇلكەن ءمان بەرىلۋدە. پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆتىڭ حالىققا بيىلعى جىل­عى جولداۋىندا دا بۇل ماسەلەگە ايرىقشا كوڭىل بولىنەتىندىگى وسىدان. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ءال-فارابي ات­ىن­داعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا فاكۋلتەتىندە دە جاس ۇرپاقتى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتىپ, عىلىمي ىزدەنىستەرگە تارتۋدا ەلەۋلى جۇمىستار اتقارىلۋدا. اتاپ ايتساق, اتالعان فاكۋلتەتتىڭ كوللويدتىق حيميا جانە جوعارى مولەكۋلالىق قوسى­لىس­تار حيمياسى كافەدراسىندا بىرقاتار شا­رالار قولعا الىنۋدا. مۇنداعى ماقسات – جاراتىلىستانۋ جانە ءدال عىلىمدارعا قى­زى­عۋشىلىق تانىتقان تالانتتى, دارىندى بالالاردى ىزدەپ تابۋ. وسىنداي بەيىمى بار قابىلەتتى وقۋ­شى­لار عىلىمي جوبا جۇمىستارىنا قاتىستى­رى­لادى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ كافەدرادا ءتالىم-تاربيەدەن ءوتۋى جەمىسىن بەرۋدە. اتاپ ايتقاندا, كافەدرادا عىلىمي جوبالار جا­سا­عان مەكتەپ وقۋشىلارى رەسپۋب­لي­كالىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە وتەتىن سايىس­تار­دا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولۋدا. مى­سالى, الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدا­نىنىڭ كرۋپسكايا ورتا مەكتەبىنىڭ وقۋشى­لارى ا.سامەتوۆ پەن ا.ىزتىلەۋوۆا «ينتەل­لەك­تۋالدى سوپوليمەرلەر نەگىزىندەگى ەمۋل­­سيا تيپتەس ءدارىنىڭ جاڭا تۇرلەرى» اتتى عى­لىمي جۇ­مى­سى بيىلعى جىلى گرەكيانىڭ كريت ارا­لىن­دا وتكەن «بالالار. ينتەللەكت. مادەنيەت» حالىقارالىق فەستيۆالىندە ءى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالسا, الما­تى قالاسىن­داعى №123 مەكتەپ-گيمنازيا­نىڭ وقۋشىسى ش.جەتپىسباەۆ, №24 ليتسەي وقۋشىسى ا.با­تىرحانوۆ جانە №175 مەك­تەپتىڭ وقۋشىسى د.باتىرحانوۆتان قۇرالعان كوماندا وسى حا­لىق­ارالىق سايىستا فيزيكا ءپانى بويىنشا ءىى دارەجەلى ديپلوممەن ما­را­پاتتالدى. وسى­لايشا بالالار قازاقستان رەس­پۋبلي­كا­سىنداعى ورتا ءبىلىم بەرۋ ساپا­سى­­نىڭ جوعا­رىلىعىن تاعى ءبىر دالەلدەپ بەردى. ەلباسى قاپتاپ كەتكەن عىلىم كاندي­داتتارى مەن دوكتورلارى جايىندا ورىندى سىن ايتتى. وكىنىشكە قاراي, عىلىمي اتاق قازىرگى كوپتەگەن شەنەۋنىكتەر مەن قالتالى ىسكەر ادامداردىڭ ءوز بەدەلىن كوتەرۋدىڭ ءبىر قۇرالىنا اينالدى. بىراق, بۇعان قاراپ شىنايى عىلىممەن اينالىسىپ جۇرگەن عا­لىم­دارعا كۇيە جاقپاۋىمىز كەرەك. ەلىمىزدە عىلىممەن شىنايى اينالىسا­تىن ادامدار بار جانە بولا بەرەدى. ءما­سەلە, پرەزيدەنت ايتقانداي, عىلىمي جۇ­مىس­تاردى نارىقتىق سۇرانىستارعا باعىت­تاۋ­دىڭ, وسى ەكەۋىن باي­لانىستىرۋدىڭ تەتىكتەرىن تاۋىپ, ىسكە قو­سى­لۋىندا. وسى تۇر­عىدا ءبىلىم بە­رۋدىڭ سا­پا­سىن ارتتىرىپ, قولجەتىمدىلىگىن كە­ڭەيتۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋگە قول­داۋ كورسە­تۋدىڭ جاڭا قارجىلىق-ەكونو­ميكالىق قۇرال­دارىن ەنگىزۋ تۋرالى ەلبا­سىنىڭ ۇكىمەتكە بەرگەن تاپسىرماسى كوڭىلدەن شىقتى. شىنى كەرەك, كوپ جاعدايدا ەندى عانا باستالىپ كەلە جاتقان الدەبىر تابىستى عىلىمي جۇمىستىڭ قارجى جەتىسپەۋشىلىگىنەن جارتى جولدا توقتاپ قالاتىندىعى راس. سونىمەن بىرگە, عىلىممەن الاڭسىز اينا­لىسۋى ءۇشىن جاس مامانداردىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان, اسىرەسە, باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلۋى ءبىراز ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن شەشەر ەدى. ءوز باسىم ەلباسىنىڭ بيىلعى جول­داۋ­ىن وزگە ەل ازاماتتارىمەن بىرگە ءبىلىم سا­لاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن دە جاڭا كۇش, جاڭا جىگەر بەرەتىن قۇجات دەپ قابىلدادىم. پەريزات ۇركىمباەۆا, حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى.