ەركە ەسىلدىڭ ەسلامى

ەسلام زىكىباەۆ كيەلى دە قاسيەتتى پوەزيا الەمىنە كەشتەۋ كەلسە دە, وزەگىن جارىپ شىققان ومىرشەڭ ولەڭدەرىمەن ادەبي قاۋىم ورتاسىن بىردەن ەلەڭ ەتكىزدى. ءتۇبىت بالاق بالاپاننىڭ قىران بولارىن ۇياسىنان جازباي تانيتىن ابىز اقساقالدارىمىزدىڭ ءبىرى ءابدىلدا تاجىباەۆ «اق قاينار» جيناعى جايلى: «مەن ەسلامنىڭ شابىت, كوڭىل, ارمان, ءۇمىت تۋرالى جازىلعان جىرلارىن ناعىز اقىندىق ونەرى دەپ تامساندىم» دەسە, زامانداسى تۇمانباي مول­داعاليەۆ: «ەسلام جىرلارى – ەلدىكتى, ەركىندىكتى, پاراساتتى ماراپاتتايتىن تەرەڭ مازمۇندى, تەكتى جىرلار», دەگەن باعا بەرەدى. ءالجاپپار ابىشەۆ, كاكىمبەك سالىقوۆ, گەرولد بەلگەر, قادىر مىرزاليەۆ, تاعى باسقالارى ونىڭ شالقار شابىتپەن شىنايى جازىلعان تۋىندىلارى جايلى جىلى لەبىزدەر بىلدىرەدى. تۇكپىردەگى ويماقتاي عانا ورنەك اۋى­لىنان ايالى الماتىعا ارمان قۋىپ كەلگەن ەسلام اكەسىنەن اعاشتان ءتۇيىن تۇيگەن شەبەرلىك, زەرگەرلىك, جىرشىلىق قاسيەتتەرىن ەمەس, اقىندىق قارىم-قابىلەتىن بويىنا ءسىڭىرۋدى ماقسات ەتىپ, قازمۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فا­كۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. سوڭعى كۋرستا وقىپ جۇرگەندە «قازاقستان پيونەرى» («ۇلان») گازەتىنە جۇمىسقا ورنالاسادى. كەيىن «قازاقستان ايەلدەرى» جۋرنالىندا, «سوتسياليستىك قازاقستان» («ەگەمەن قازاقستان») گازەتىندە جۇمىس ىستەپ, جۋرناليستيكا سالاسىندا جارقىراي كورىنەدى. وردا بۇزار جاسىندا «اق قايىڭدار» دەگەن اتپەن العاشقى جىر جي­ناعى جاريالانادى. ونىڭ ەلگە, جەرگە دەگەن ساعىنىشى مەن سەزىمى «اق ايدىن», «اق ساعىم», «قۇس عۇمىر», «دۇنيە جال­عان», «ارنا» جيناقتارىندا سىرشىلدىقپەن ءورىلىپ, ادەمى ۇيلەسىم تابادى. پوەزيا كوگىندەگى قىسقا عۇمىرىندا 20-عا جۋىق جىر جيناعىن ارتىنا ولمەس مۇرا, قىمبات قازىنا رەتىندە قال­دىرادى.تانىمال شايىردىڭ, بەلگىلى ءپۋبليتسيستىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي «ەركە ەسىل­دىڭ اق تولقىن ەسلامى» دەگەن تاقى­رىپپەن وتكەن رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وزگە­لەرگە وي سالارلىق تاعىلىمدى كەشكە اينالدى. وبلىستىق اكىمدىك قولداۋ كورسەتكەن مادەني شاراعا مارقۇمنىڭ جان جارى راۋزا تاتەي مەن ۇل-قىزدارى قۇر قول كەلمەپتى.ءار جىلدارداعى ادەبي مۇرالارىن جيناستىرىپ, «ارمانداي عۇمىر», «اق قايىڭدار», «اققۋ ارمان» اتتى سۇبەلى جىر جيناقتارىن قۇراستىرىپتى. مەرەيتوي تۋعان جەرى – ورنەكتەن باستالىپ, ەسىل اۋدانىندا قالامگەردىڭ ءومىر, شىعارماشىلىق جولىنان سىر شەرتەتىن تاقىرىپتىق شارالارعا جالعاسىپ, پەتروپاۆل قالاسىندا تۇيىندەلدى. س.مۇقانوۆ اتىنداعى وبلىس­تىق سازدى-دراما تەاترىنا الما­تىدان, استانادان, جەرگىلىكتى جەر­دەن جينالعان زيالى قاۋىم الدىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى انارحان دۇيسەنوۆا اقىننىڭ ەسىمىن ەرەكشە قۇرمەتپەن اتاپ, سۇيىسپەنشىلىك سەزىمگە, ازاماتتىق پافوسقا تولى جىرلارى جايلى تەبىرەنە جەتكىزدى. الماتىداعى س. مۇقانوۆ پەن ع. مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي كەشە­نىنىڭ جەتەكشىسى, «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ادىلعازى قايىربەكوۆ ۋاقىت تىنىسىن تامىرشىداي تاپ باسقان اقىننىڭ جانايقايعا, شەرگە تولى تۋىندىلارىنا تالداۋ جاساي كەلىپ, كەشەگى ايتقان ءسوزىنىڭ سالماعى بۇگىن اۋىرلاپ بارادى دەگەن تۇجىرىم ءتۇيدى. اقىن بولات شاراحىمباي, جازۋشى نۇرداۋلەت اقىش, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ جەرگىلىكتى فيليالىنىڭ توراعاسى جاراسباي سۇلەيمەنوۆ, دوسى سەمەتاي جۋ­سانباەۆ شىعارماشىلىق, ازا­ماتتىق قىرلارىنا توقتالدى. راۋزا باكىرقىزى شارانى ۇي­ىم­داستىرۋشىلارعا ريزاشى­لىعىن ءبىلدىرىپ, ورنەكتەگى ەسلام­نىڭ ەسىمىمەن اتالاتىن مەكتەپكە سىي-سياپات جاسادى. – ەساعاڭ قايتىس بولعاننان كەيىن كۇندەلىگىن تاۋىپ الدىم, – دەدى وتكەن كۇندەردى قيماستىقپەن ەسكە العان راۋزا تاتەي. – ءار بالاسىنا دەگەن كوڭىل كۇيىن ءتۇسىرىپ, ەسىمدەرى اتالماي جۇرگەن اقىن-جازۋشىلار تۋرالى كوپ جازىپتى. وي-تولعامدارى مەن ەسسەلەردەن قۇرالعان «جىر – تاعدىرىم» جيناعىن قۇراستىردىق. ءۇش­تومدىق تاڭدامالى جيناعى وقىر­ماندار قولىنا ءتيدى. اقىن اۋدارمامەن دە اينالىستى. ونىڭ حالىق اراسىنا كەڭ تاراعان بىرقاتار اندەردىڭ ءسوزىن جازعانىن بىرەۋ بىلەر, ءبى­رەۋ بىلمەس. 1966 جىلدىڭ جاي­ما­شۋاق كوكتەمىندە ءاشىر مول­داعايىنوۆ ءبىر ءاننىڭ اۋەنىن شىعارىپ, سوعان ءماتىن ىزدەيدى. كومپوزيتوردىڭ بولاشاق جارى گۇل­جاۋحار ەساعاڭنىڭ زايىبى راۋزاعا بۇل جايلى ايتادى. سودان «اياۋلىم ارمانىمداي اسىلىم ەڭ» ءانى دۇنيەگە كەلەدى. عاجاپ ءان روزا باعلانوۆانىڭ ورىنداۋىندا العاش رەت ماسكەۋدىڭ كرەمل سارايىندا شىرقالادى. قازاق راديوسىنىڭ التىن قو­رىنا ە.زىكى­باەۆتىڭ ولەڭىنە جا­زىلعان ن.تىلەنديەۆتىڭ «ءان­شى سىرى», ءا.بەي­سەۋوۆتىڭ «جە­ڭەشە», ب.باي­كەنجيەۆتىڭ «جىل قۇسى», ت.يساليەۆتىڭ «كەز­دەسپەي كەتكەن بەينەم ەڭ», م.سا­دىقوۆتىڭ «قىزىما», تاعى باسقا اندەر ەنگەن. ولاردى كۇمىس كومەي انشىلەر ز.قويشىباەۆا, س.نۇر­ما­عامبەتوۆا, ۆ.قارمىسوۆا, س.اعى­باەۆا ورىندايدى. «ءوزىم كەتسەم, ارتىمدا ءسوزىم قالسىن», دەپ جىرلاپ وتكەن ەسلام زىكىباەۆتىڭ قازاق پوەزياسىنا قوسقان زور ۇلەسىن جەرلەستەرى اركەز ماقتان تۇتادى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى