جيىرما جىلدىق – ەلدىكتىڭ, ەگەمەندىكتىڭ, كەمەلدەنۋ مەن كەلەشەككە قۇلاش سەرمەۋدىڭ تاماشا كەزەڭى

گازەتتىڭ وتكەن نومىرىندە حابارلانعانىنداي, 28 قاڭتاردا اق­ور­دادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ار­نالعان كەڭەس ءوتتى. وعان پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعا­لا­رى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, جەكەلەگەن مينيسترلىكتەردىڭ باسشىلارى, وبلىستاردىڭ, استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرى قاتىستى. كەڭەستە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىل­دىعىن وتكىزۋگە دايىندىق بارىسى جانە جالپىۇلتتىق جوسپارعا ءساي­كەس ازىرلەنگەن تۇجىرىمداما تالقىلاندى. مەملەكەت باسشىسى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرى­سىندا قازاقستان حالقىنا ءداستۇرلى جولداۋىن ارناعان ەدى. پرەزيدەنت ءسوزىن الدىمەن جول­داۋ­داعى نەگىزگى باسىمدىقتاردان باستادى. بۇگىن وزدەرىڭىز كۋا بول­عانداي مەن جىل سايىنعى ءداس­تۇر­لى جولداۋىمدى حالىققا جاريا ەتتىم, دەدى ەلباسى. جولداۋدا بي­ىل­عى جىلى اتقا­رىلۋى ءتيىس نەگىزگى باعىتتارىمىز بەن مىندەتتەرىمىز ايقىندالدى. سو­نىڭ ىشىندە تاۋەل­سىز­دىكتىڭ 20 جىلدىعىن ەل بو­لىپ جو­عارى دەڭ­گەيدە اتاپ ءوتۋ ماسە­لە­سى­نە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر­مىز. سوندىقتان بۇگىنگى كە­ڭەس­­تە وسى اي­تۋلى شاراعا دايىن­دىق ماسەلە­لەرىن وزدەرىڭىز­بەن تال­قىلاپ جانە اقىلداسىپ الۋدى ءجون سانادىم. تاۋەلسىزدىك – ءتاڭىردىڭ ءبىزدىڭ ۇرپاققا بەرگەن ۇلكەن باقىتى, حال­قىمىزدىڭ ماڭگىلىك قۇندى­لىعى. ءبىز بۇگىنگە دەيىنگى بارلىق جەتىستىكتەرىمىزگە تاۋەلسىزدىكتىڭ ار­قا­سىندا قول جەتكىزدىك. جيىر­ما جىل ىشىندە ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرىپ, ءتول مادەنيەتىمىز بەن مەملەكەتتىك ءتىلدى جاڭعىرتۋ ىسىندە قىرۋار جۇ­مىستار جاسادىق. ەلى­مىزدە ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋ­لىق, سپورت سالالارى ايرىقشا دامۋ ۇستىندە. تاۋەلسىزدىكتىڭ قاسيەتىن وسى­لاي باعالاعان پرەزيدەنت ازيا ويىندارىنا توقتالدى. استانا جانە الماتى قالالارىندا وتەتىن 7-قىسقى ازيا ويىندارىنا 27 ەلدەن سپورتشى قاتىسپاق. ءسويتىپ, ءبىز وسىنداي قۇرلىقتىق سپورت شا­راسى  ارقىلى تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعىن باستاپ كەتپەكپىز. ەل تاريحىنداعى وسىنداي بىرەگەي بەلەستى تولايىم تابىس­تار­مەن قارسى الۋ بارشامىز ءۇشىن ۇلكەن سىن. تاۋەلسىزدىك تويى جال­پى­حالىقتىق سيپاتقا يە بولىپ, وتانداستارىمىزعا ايرىقشا رۋح بەرۋى كەرەك. تاۋەلسىزدىك تويىنا ءاربىر قازاقستاندىق ءوز ۇلەسىن قو­سۋى ءتيىس. ول – اۋىل شارۋا­شى­لىعىندا, وندىرىستە, ونەركاسىپتە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەز كەلگەن وتانداسىمىزدىڭ ساپالى ەڭبەك ەتىپ, ەل يگىلىگىن ارتتىرۋ دەگەن ءسوز. ياعني, ازاماتتارىمىزدىڭ ادال ەڭبەگى مەن ەلگە دەگەن شى­نايى قۇرمەتى تاۋەلسىزدىك تويىنا جاسالعان ۇلكەن تارتۋ بولماق. جيىر­ما جىلدىق – ەلدىكتىڭ, ەگەمەندىكتىڭ, كەمەلدەنۋ مەن كەلەشەككە قۇلاش سەرمەۋدىڭ تاماشا كەزەڭىنە اينالۋى ءتيىس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, جولداۋدا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ الداعى جىلدار­دا­عى باسىمدىقتارى ناقتى بەلگىلەنگەن. بيىلعى جولداۋ نەگىزىنەن الەۋمەتتىك باعىتتا بول­دى. وندا ەلىمىز حالقىنىڭ الەۋ­مەتتىك ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە قا­تىس­تى ۇلكەن بلوكتى شارالار قا­راستىرىلعان, ەكونوميكانى ين­دۋس­تريالىق-ين­نوۆاتسيالىق دامى­تۋ بويىنشا جاڭا مىندەتتەر قوي­ىل­عان. ولار­دى جۇزەگە اسىرۋ داعدارىستان كەيىنگى دامۋداعى ماڭىزدى با­سىمدىقتار بولادى. پرەزيدەنت جولداۋداعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسۋ جونىندە ۇكىمەتكە, بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا جانە اكىم­دەر­گە تاپسىرما بەردى. سونىمەن قاتار, جولداۋدى, ونداعى باسىم­دىقتاردى تۇرعىندار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن كەڭ اۋقىمداعى ءىس-شارالار جۇرگىزىپ, وعان ازامات­تار­دىڭ بەلسەندى قاتىسۋىن ۇيىم­داستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. بۇل جۇمىستاردى ۇكىمەت, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, «نۇر وتان» پارتياسى, دەپۋتاتتار مەن اكىم­دەر ۇيلەستىرۋى ءتيىس. جولداۋدا مەن ەلىمىزدىڭ ءتاۋ­ەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ ماسەلەلەرىن ەرەكشە اتاپ ءوتتىم, دەدى مەملەكەت باسشىسى ءارى قاراي. تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ەڭ باستى يگىلىگىمىز, باعا جەت­پەس قۇن­دىلىعىمىز. جاس مەم­لەكەت تا­ريحىنداعى جاڭا ءداۋىر ءدال وسى تاۋەلسىزدىكتەن باستاۋ الادى. ءداۋىر جاسامپازدىعى سەنىمدى جانە سەرپىندى دامۋعا بايلانىس­تى. سوندىقتان دا تاۋەلسىزدىك ەرەكشە ماڭىزعا يە. ءبىزدىڭ الدى­مىزدا وسى جىلى تاۋەلسىزدىك مە­رەيتويىن اسقان ۇيىمداستىرۋ­شى­لىق­پەن جانە جوعارى يدەولو­گيا­لىق دەڭگەيدە وتكىزۋ مىندەتى تۇر. مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, تاۋەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا­نىڭ توراعاسى قانات ساۋداباەۆ بايانداما جاسادى. وسىدان ون توعىز جىل بۇرىن تاۋەلسىز قازاقستان مەملەكەتىنىڭ قازىعىن ءسىز ءوز قولىڭىزبەن قاداعانىڭىز بارشاعا بەلگىلى, دەدى مەملەكەتتىك حاتشى ءسوزىنىڭ باسىندا. سودان بەرگى ۋاقىتتا ءسىز­دىڭ تاريحي ەڭبەگىڭىزدىڭ ارقا­سىندا بۇكىل الەم قازاق ۇلتىن, قازاقستان ەلىن بارىنشا تانىدى. مارتەبەلى مەملەكەت رەتىندە موي­ىندادى. ءسىزدىڭ قازاقستان حال­قىنا جولداۋىڭىزدا كورسەتىلگەن تاپسىرمالار مەن مىندەتتەردى باس­شىلىققا الا وتىرىپ, ءبىز ولار­دى لايىقتى جۇزەگە اسىرۋعا بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمىلدىراتىن بولامىز. سونىڭ ىشىندە ەڭ باس­تىسى – تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىل­دى­عىن بۇكىل قازاقستاندىقتار بو­لىپ اتاپ ءوتۋ شارالارىنا داي­ىن­دىق جۇمىستارىن ويداعىداي باستاپ كەتتىك. مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بۇدان كەيىن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مە­رەي­تويى اتالىپ وتىلەتىن جىل ءىشىن­دەگى اۋقىمدى ءىس-شارالارعا توقتالدى. مەملەكەتتىك كوميسسيا توراعاسىنىڭ توقتالىپ وتكە­نىن­دەي, پرەزيدەنتتىڭ 2010 جىلدىڭ ناۋرىزىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا بايلانىستى بەرگەن تاپسىرمالارىنا سايكەس, مەرەي­توي­عا دايىندىق جۇمىستارى ءجۇي­ەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. ۇكىمەت باسشىسى توراعالىق ەتەتىن ۇيىم­داستىرۋ كوميتەتى «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ جيىرما جىلدى­عى» جالپىۇلتتىق جوسپارىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى. وسى جوسپاردىڭ اياسىندا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى باسشىلاردىڭ ارقايسىسى وزدەرى­نىڭ قانداي شارالار ۇيىمداس­تىرىپ, وتكىزەتىنىن بىلەدى. مەرەيتوي جىلىنداعى باستى باسىمدىقتار دا ايقىندالعان. ولار – قازاقستاندى ەكونوميكا­لىق قۋاتتى, بۇكىل الەم قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان وڭىرلىك دەرجاۆا رەتىندە تانىعان تۇساۋ­كە­سەرلەر وتكىزۋ; ەلباسىنىڭ جاڭا قازاقستاندى قالىپتاستىرۋداعى, ەلى­مىزدە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋداعى, جاھاندىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ايرىقشا ءرولىن كورسەتۋ, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ بىرلىگى مەن ءپاتريوتيزمدى نىعايتىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ ۇدەرىس­تەرىندەگى, سونداي-اق ەل تاعدى­رىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارت­تىرۋداعى جاسامپازدىق ىستەرىن قازاقستاندىقتارمەن قاتار, الەم جۇرتشىلىعىنا تانىستىرۋ. كوميسسيا توراعاسى قانات ساۋ­داباەۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە, تاۋەل­سىزدىك جىلىنىڭ ءاربىر ايى ءوزىنىڭ تاقىرىپتىق باعىتتاعى ءىس-شارا­لارىمەن ەرەكشەلەنەدى. مىسالى, قاڭتار ايى قىسقى ازيا وي­ىن­دارىن, تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى كەزەڭدەردە قازاقستاندىق سپورت­شىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق جارىستارداعى جەتىستىكتەرىن كەڭ اۋقىمدا ناسي­حات­تاۋعا ارنالدى. اقپان ايى قازاق­ستاننىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جوعارى بەدەلىنە ارنالعالى وتىر. بۇل ايدا قوعامنىڭ نازارى ەلى­مىزدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى باستا­ما­لارى مەن قول جەتكىزگەن تابىس­تارىنا جانە الەم ەلدەرىمەن دوس­تىق قاتىناستى نىعايتۋعا باي­لانىستى تاقىرىپتارعا نازار اۋدارىلادى. ناۋرىزدا وتكىزىلەتىن شارالار تاقىرىبىنا نەگىزىنەن ۇرپاقتار جالعاستىعى, وتباسىلىق قۇندى­لىقتاردى قۇرمەتتەۋ وزەك بولا­دى, دەدى مەملەكەتتىك حاتشى وسى تۋرالى. ال ساۋىردەگى نەگىزگى ءىس-شارا­لار­دىڭ باستى تاقىرىبى يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا ارنا­لا­دى. مۇندا رەفورمالاۋ مەن ەل ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ­داعى عىلىم مەن جاڭا تەح­نولوگيالاردىڭ ەرەكشەلىگىنە جانە رولىنە باسا نازار اۋدا­رى­لادى. كوميسسيا توراعاسى, سونداي-اق بۇدان كەيىنگى ايلاردا جۇزەگە اسىرىلاتىن شارالاردان دا حاباردار ەتتى. مىسالى, مامىر – بىرلىك پەن تولەرانتتىلىق تاقى­رى­بىنا ارنالماق. ويتكەنى, بۇل ايدا قازاقستان حالقى بىرلىگى كۇنى, جەڭىس كۇنى جانە وتان قور­عاۋشى كۇنى كەڭىنەن مەرەكەلەنىپ كەلەدى. ماۋسىمداعى باستى تاقى­رىپ – پاتريوتيزم. وسىعان بايلا­نىستى ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىر­لەرىندە پاتريوتيزمگە ۇندەيتىن اكتسيالار, ويىندار مەن فەستيۆالدەر وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. شىلدە ايى قازاقستاننىڭ استاناسىنا ارنالماق. سەبەبى, 6 شىلدە – استانا كۇنى. استانا – بولاشاققا ۇمتىلعان ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ جارقىن سيمۆولى. تامىزدا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسياسى اتاپ وتىلەدى. سون­دىقتان ءبىر اي بويى ەل تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن سي­پات­تايتىن ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىم­داستىرىلاتىن بولادى. كۇز ماۋسىمىنىڭ العاشقى ايى – قىركۇيەك. ءبىلىم كۇنىن مەرەكەلەۋدەن باستالىپ, سونىڭ اياسىندا قازاقستاندىق قوعامدا ءبىلىم, مادەنيەت, تىلدەر مەن رۋحاني كەلىسىم ماسەلەلەرى قامتىلادى. قازاندا ءبىز اۋىل-سەلوعا ەرەكشە نازار اۋداراتىن بولامىز, دەدى قانات ساۋداباەۆ. بۇل ايدا اۋىل­شارۋاشىلىق جۇمىستارى­نىڭ قورىتىندىسى شىعارىلادى. قوعام اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ سەرپىندى جوبالارىمەن تانىستى­رى­لادى. قاراشا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دا­مۋ­عا ارنالادى. بۇل ايداعى شارا ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭگە كۇنىن مەرەكەلەۋدەن باستالادى. ال مە­رەيتويدىڭ قورىتىندى كەزە­ڭىن­دە (26 قاراشا مەن 15 جەلتوقسان ارالىعى) تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قول جەتكىزگەن نەگىزگى تابىستارىن قامتيتىن «تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىر­ما شىڭى» دەگەن ۇرانمەن ەكپىندى جيىرما كۇندىك وتكىزىلەدى. ونىڭ ءار كۇنى تاۋەلسىزدىك جىلدارىن­داعى جەتىستىكتەر مەن بازالىق قۇندىلىقتارعا ارنالادى. مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ ءتور­اعاسى ءسوزىنىڭ بارىسىندا مەرەيتوي جىلىن مەرەكەلەۋدىڭ جانە جال­پى­ۇلتتىق جوسپاردا كورسەتىلگەن شا­را­لاردى ويداعىداي جۇزەگە اسى­رۋدىڭ بىرقاتار ماڭىزدى تۇس­تا­رىنا دا توقتالىپ ءوتتى. قانات ساۋداباەۆتىڭ توقتالىپ وتكەنىن­دەي, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن ساپالىق جاعىنان كوتەرۋ ءۇشىن ءار وتباسى, ءار ءۇي, ءار كوشە مەن اۋىل, قالا مەن وبلىس ءوز اۋماقتارىن جاڭارتۋى, كورىكتەندىرۋى ارقىلى مەرەيتويعا دايىندالۋى قاجەت. سونىمەن بىرگە, مۇمكىندىگىنە قا­راي تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن, گاز­بەن قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لەلەرىن قاراستىرۋى ءتيىس. بۇل ماسەلەلەردە پرەزيدەنت نۇر­سۇلتان نازارباەۆ­تىڭ باستاما­سى­مەن جۇزەگە اسى­رىلىپ جاتقان تاماشا تاجىريبە – «جول كارتاسى» بار. مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋدە كەزەكتى اسا ماڭىزدى باعىت – حالىقارا­لىق دەڭگەيدە وتەتىن اۋقىمدى شارالار بولاتىنىنان حاباردار ەتتى. كوميسسيا توراعاسى قانات ساۋداباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدىڭ مامىرىندا IV استانا ەكو­نوميكالىق فو­رۋمى, ماۋسىم­دا شىۇ-نىڭ مە­رەي­تويلىق ءسامميتى, بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونو­ميكالىق فورۋمى, يكۇ-نىڭ 38-ءشى سىرتقى ىستەر مي­نيستر­لەرىنىڭ كەڭەسى وتەدى. سونىمەن قاتار, شىلدە ايىندا استانا كۇنى مەرەكەلەنىپ, تامىز­دا سەمەي يادرولىق سى­ناق پولي­گونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تو­لادى. بۇلاردىڭ بار­لى­عى ايتۋ­لى شارالار بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك حاتشى, سونداي-اق وسى جىلدىڭ ناۋرىزىندا ەگيپەتتە يكۇ-نىڭ ءحىى ءسامميتى وتە­تىن­دىگىنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, سامميتتە قا­زاق­ستان پرەزيدەنتىنىڭ ەلىمىزدىڭ وسى ۇيىمعا توراعالىعىنداعى باسىمدىقتارى مەن تۇجىرىم­دا­ما­­لىق ماقساتتارىنا باي­لانىستى باعدارلامالىق ءسوز سويلەۋى جوس­پار­لانىپ وتىر. بۇل شارالاردىڭ بار­لى­عىندا قازاقستاننىڭ ءيميدجىن حالىقارالىق قوعامداس­تىق­تا كوتەرەتىن ماسەلەلەر كورىنىس تابادى. كوميسسيا توراعاسى  مەرەي­توي­لىق شارالاردىڭ باعدارلا­ما­لارىنا اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى ولاردى جۇرت­شى­لىققا جەتكىزۋ ماسەلە­سىنە توق­تالدى. قانات ساۋدا­باەۆ­تىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە قا­را­عاندا, مەرەيتويلىق شارالار­دى ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى ىشكى جانە سىرتقى اقپارات كەڭىستىگىندە قا­زىر­دىڭ وزىندە باستالدى. قازاق­ستان­دىق باق-تار مەرەيتويعا ارنالعان ارنايى ايدارلار اشتى, سونداي-اق تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىن ارقاۋ ەتەتىن كوركەم جانە دەرەكتى فيلم­دەر ءتۇسىرۋ, ءتۇرلى تەلەباعدار­لامالار جاساۋ جۇمىستارى باس­تال­دى. اتال­عان جۇمىستار ءداس­تۇرلى باق-تاردا عانا ەمەس, ينتەرنەت كەڭىس­تىگى مەن بلوگەر سالا­لارىن دا قام­تيتىن بولادى. سو­نى­مەن قاتار, ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرى تۋ­رالى ماتەريالدار اسا بەدەلدى شەت­ەلدىك باق-تاردا دا جاريا­لانادى. جالپىۇلتتىق جوسپار بوي­ىن­شا, دەدى مەملەكەتتىك حاتشى ءسوزى­نىڭ سوڭىندا, 136 شارا وتكىزىلەدى. ونىڭ 68-ءى قوعامدىق-ساياسي, 21-ءى مادەني, 19-ى عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋ, 12-ءسى سپورت, 16-سى اقپا­رات­تىق-يميدجدىك تاقىرىپتارعا ار­نالعان. مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ بايان­داماسى اياقتالعان سوڭ, پرەزيدەنت  كوميسسيا توراعاسىنان «اۋىل­دىڭ وركەندەۋى – قازاقستاننىڭ وركەندەۋى» اكتسياسىنا بايلا­نىس­تى جەرگىلىكتى جەرلەردە قانداي جۇ­مىستار قولعا الىنىپ جاتقا­نىن سۇرادى. قانات ساۋداباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپىۇلتتىق جوسپاردا ءار وبلىستا جۇزەگە اسى­رى­لاتىن جۇمىستار جەكە-جەكە كور­سە­تىلگەن. قازىرگى كەزدە ولار قولعا الىنىپ جاتىر. بارلىق وبلىس­تار­دا, اۋداندار مەن ەلدى مەكەندەردە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدى­عىنا دايىندىق كوپتەن بەرى جۇرگىزىلۋدە. ءاربىر ءوڭىر وزدەرىنىڭ ناقتى مىندەتتەرىن جاقسى بىلەدى. جىل ىشىندە اتقارىلاتىن جۇمىس­تار ەلدى مەكەندەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن قازىرگى­دەن دە جاقسارتاتىن بولادى. بۇدان كەيىن ەلباسىنا مادە­نيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد مەرەيتوي اياسىندا مينيسترلىك تاراپىنان وتكىزىلەتىن شارالارعا دايىندىق جونىندە بايانداپ بەردى. جالپىۇلتتىق جوس­پار­عا سايكەس ءار وبلىس تاۋەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىندا قانداي ءىس-شارالار وتكىزەتىندىگى تۋرالى جوس­پارلارىن جاسادى, دەدى مينيستر. ويتكەنى, وتكەن جىلدىڭ تامىز, قىركۇيەك ايلارىندا وب­لىستار اكىمدەرى بارلىعىنان حاباردار بولدى, بيۋدجەتتەرىندە وعان قاجەتتى قارجى قاراستىردى. ال ءىس-شارالار نەگىزىنەن ءتورت دەڭ­گەيدە: استانادا, وبلىستار ورتا­لىق­تا­رىن­دا, اۋداندار ورتالىق­تا­رىندا جانە ءار ەلدى مەكەندەردە وتەدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيتويى ءما­دە­ني شارالارمەن شەكتەلىپ قال­ماي, الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ ماسە­لەسىنە دە باسا كوڭىل بولىنە­تىن بولادى. جولداۋدا ءسىز اتاپ كور­­سەتكەن تاۋەلسىزدىك بىزگە بوس­تان­دىق, بەرەكە-بىرلىك, ساياسي جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق بەردى. وسى ءتورت ءسوز تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى ءتۇيىنى دەپ ايتۋىمىزعا بو­لادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا, ءسىز جۇرگىزگەن دانا ساياساتتىڭ ءنا­تيجەسىندە ەلىمىزدە بەرەكە-بىرلىك ورنادى. بىرلىگى جوق ەلدىڭ نە بولعانىن كورىپ وتىرمىز. تاۋەل­سىزدىك جىلىندا وتكىزىلەتىن كەز كەلگەن شارا ءوز ەلىنە, ءوزىنىڭ ەلبا­سىنا دەگەن شىنايى ىقىلاسىن ۇيالاتاتىن شارا بولىپ وتكىزىلە­تىنىنە نىق سەنىمدىمىن. مەملەكەت باسشىسى م.قۇل-مۇحاممەدتىڭ ءپى­كى­رىن نەگىزىنەن قۇپتاي كەلىپ, اۋداندار ورتالىق­تارى مەن ەلدى مەكەندەردە شەرۋلەر وتكىزۋدىڭ قاجەتى جوق دەگەندەي وي ءبىلدىردى. ونىڭ ەسەسىنە تاۋەلسىزدىكتىڭ, ەل كونس­تيتۋتسيا­سى­نىڭ ماڭىزىن حا­لىق­قا ءتۇسىندى­رۋ جاعىنا باسا كو­ڭىل ءبولۋ قاجەت­تىگىن, جاڭا تا­ريحى­مىزدى, اسىرە­سە, جاستار ارا­سىن­دا كەڭىنەن نا­سي­ح­اتتاۋعا نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن قازىردەن ويلاس­تىرۋدى تاپ­سىر­دى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدى­عىنا ارنالعان ءىس-شارالاردى كوپ­شىلىك قاۋىمعا جەتكىزىپ, ناسيحاتتاۋدا باق-تاردىڭ ورنى بولەك, ءرولى ەرەكشە. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ حا­باردار ەتتى. ونىڭ اتاپ ءوتۋىن­شە, تاۋەلسىزدىك مەرەيتويىن ءوت­كىزۋ­دىڭ تۇجىرىم­داماسى ازىرلەن­دى, پرەزيدەنت اكىم­شىلىگى باي­لا­نىس جانە اق­پارات مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, مەدياجوسپار جاسا­دى. وندا جىل ىشىندە اتقا­رى­لا­تىن شارالار ناق­تى كورىنىس تاپ­قان. ءىس-شارالار بىرنەشە باعىت بويىنشا ناسيحات­تالادى. جىل­دىڭ ءار ايىندا ەلىمىزدىڭ قول جەتكىزگەن تابىستا­رى تاقىرىپتار نەگىزىندە باق-تار­دا جان-جاقتى كور­سەتىلەدى. ولار, ءسىز اتاپ وتكەندەي, بارلىق قازاقستان­دىقتارعا تانىس­تى­رىلۋى ءتيىس. بۇدان سوڭ ماۋلەن اشىمباەۆ ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن  جۇرتشىلىققا ءتۇسىن­دىرۋ جايىنا  توقتالدى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, جولداۋدى ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىستارى جەتى ايدى قام­تيدى. پرەزيدەنتتىڭ وتكەن جىلعى جولداۋىن ناسيحاتتاۋدا رەسپۋب­لي­كالىق جانە ايماقتىق باق-تاردا 38 مىڭنان استام ماتەريال جاريالانعان. بيىل بۇدان كوپ ماتەريال جارىق كورمەك.  جولداۋدى ءتۇ­سىن­دىرۋ, ناسيحاتتاۋ اقپاراتتىق جۇ­مىستارداعى نەگىزگى باسىمدىق­تاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان كوركەم جانە  دەرەكتى  فيلمدەر, بەينە جانە اۋديوروليكتەر ءتۇسىرىلىپ جاتىر, دەپ جال­عاستىردى ءسوزىن پرەزيدەنت اكىم­شىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. جاقىن كۇندەرى ولار تەلەارنالاردا كورسەتىلە باستايدى. سونى­مەن بىرگە, ساياسي  پارتيالاردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن قوعامدىق-ساياسي جانە پاتريوتتىق اكتسيالار وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىز. بۇل شارالار 1 مامىر­دا,  4 ماۋسىمدا, 6 شىلدەدە, 30 تامىزدا جالعاسىن تاۋىپ, 16 جەلتوقساندا قورىتىندىلانادى. ماۋلەن اشىمباەۆ, سونداي-اق تاۋەلسىزدىكتىڭ تولايىم تابىستا­رىن كورسەتەتىن كىتاپتار جارىق كورەتىنىن, شەتەلدىك باق-تاردا دا قازاقستاننىڭ بەدەلىن كوتەرە­تىن ماتەريالدار جاريالاناتى­نىن اتاپ ءوتتى. الدىمىزداعى ماق­سات – قازاقستاننىڭ تاۋەل­سىزدىك العاننان بەرگى كەزەڭدەردە قول جەتكىزگەن تابىستارىن قازاق­ستاندىقتارعا جەتكىزۋ, سول ار­قى­لى تاۋەلسىزدىك قاسيەتتى قۇندى­لىق ەكەنىن ءاربىر ازاماتتىڭ سانا­سىنا ءسىڭىرۋ, دەدى ول. بۇگىنگى كەڭەستە الدىمىزعا اقپاراتتىق نا­سيحاتقا قاتىستى بەرگەن تاپ­سىر­­مالارىڭىز ورىندالاتىن بولادى. بيىل بىرقاتار كورشى مەملەكەتتەر دە وزدەرىنىڭ تاۋەلسىز­دىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. مەملەكەت باسشىسى تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كە­ڭە­سىندە اشعابادتا جاستار فەستيۆالىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن, ونى دا ۇمىتپاۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلى دۇنيەگە كەلگەندەر 20 جاسقا كەلەدى. مەكتەپكە بارعان 7 جاستاعى بالا 27-گە, ون جاستاعى 30-عا كەلەدى. سوندىقتان بۇل جەردە جاستار تاربيەسى, جاستار سايا­ساتى ەرەكشە ءرول اتقارادى, دەپ اتاپ وتكەن مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى  با­قىت­جان جۇماعۇلوۆقا ءسوز بەردى. ءبىلىم جانە عىلىم ۆەدوم­ستۆو­سىنىڭ باسشىسى نەگىزىنەن تاۋەل­سىزدىكتىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان جالپىۇلتتىق جوسپارداعى وزدە­رىنە قاتىستى شارالارعا توقتال­دى. باقىتجان تۇرسىن ۇلىنىڭ اي­تۋىنشا, جوسپارداعى 136 شا­رانىڭ 26-سى ءبىلىم مينيسترلىگىنە بەكىتىلگەن. وتكىزىلەتىن بۇل ءىس-شارالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءوز­دەرىنىڭ بولاشا­عىن ەلباسىمەن بايلانىستىرعان ستۋدەنت جاستار­دىڭ تاربيەسى مەن بىلىمىنە باعىتتالعان. ءمينيستردىڭ حاباردار ەتۋىنشە, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بالالار باقشاسىنان باستاپ, ءار مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا 16 مىڭنان استام ءتۇرلى تاقى­رىپتا ءىس-شارالار وتكىزىلەدى ەكەن. وسى­نىڭ اياسىندا «قازاقستاندى 20 جىلدىعىمەن قۇتتىقتا» دەگەن جالپىۇلتتىق كونكۋرس ۇيىمداس­تى­رىلادى. ەڭ تارتىمدى وتەتىن شارالاردىڭ ءبىرى – شەتەلدەردە وقيتىن 30 مىڭ قازاقستاندىق ستۋدەنت پەن قازاقستاندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن 100 مىڭ ستۋدەنت قاتىساتىن حالىقارالىق شارا بولماق. كەلەسى كەزەكتە «نۇر وتان» حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى نۇرلان نىعماتۋلين اتاپ وتكەندەي, پارتيا جالپىۇلتتىق جوسپارعا سايكەس ارنايى ءىس-قي­مىل جوسپارىن ازىرلەدى, قازىرگى كەزدە ول جۇزەگە اسىرىلىپ جا­تىر. «نۇر وتاننىڭ» ۇيىمداستى­رۋىمەن ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىر­لەرىندە 7 مىڭنان استام شارا ءوت­كى­زىلەدى. ونىڭ بارلىعى ماقسات­كەرلىك تاقىرىپتارعا بولىنگەن. سونىمەن قاتار, جاستاردى اۋىل-سەلولاردى كورىكتەندىرىپ, الەۋ­مەت­تىك نىسانداردى سالۋ قۇرى­لىس­تارىنا كوپتەپ تارتۋ قاراس­تىرىلىپ وتىر. پارتيانىڭ بارلىق 275 وب­لىس­تىق, قالالىق, اۋداندىق في­ليال­دارى وزدەرىنىڭ ءىس-قيمىل جوس­پارلارىن جاسادى, دەدى نۇر­لان نىعماتۋلين ءارى قاراي. ولاردا ناقتى نىساندار جونىندە كورسەتىلگەن جانە سول نىسان­دار­دى قارجىلاندىرۋ جەرگىلىكتى ات­قا­رۋشى ورگاندارمەن بىرلەسە جۇ­مىس جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە شەشىلدى. بۇگىندە وسىعان بايلانىس­تى بىرقاتار شارا جۇزەگە اسى­رىلدى. مىسالى, 10 قاڭتاردا ەلى­مىز­دىڭ بارلىق ايماقتارىندا ءتاۋ­ەل­سىزدىك تابىستارىنا باعىتتال­عان پارتيالىق اكتسيا باستالدى. ول جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جال­عاسادى. اكتسيانىڭ باستى ماق­سا­تى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ وسى جىلدار ىشىندە قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالالاردا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن, باعىندىرعان بەلەستەرىن كوپ­شىلىككە ۇعىندىرۋ, جولداۋدا كور­سەتىلگەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ. مەملەكەت باسشىسى كەڭەستە اتاپ وتكەندەي, مەرەيتوي جىلىن­دا­عى اسا ءىرى شارالاردىڭ كوپشى­لىگى قازاقستان استاناسىندا وتەدى جانە باستاۋ الادى. بۇل قالا باسشىلىعىنا ەرەكشە دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى قاجەت ەتەدى. استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمان­عالي تاسماعامبەتوۆ مەملەكەت باسشىسىنا استانا كۇنى قار­ساڭىندا ەلوردادا وبلىستاردىڭ كۇنىن وتكىزۋ جايلى ۇسىنىس ءبىلدىردى. پرەزيدەنت اكىمنىڭ بۇل ۇسى­نىسىن قۇپتادى. كەڭەستى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىتتى. مەملەكەت باسشىسى كوميسسيا توراعاسىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق مەرەي­تويىنا دايىندىق تۋرالى جاسا­عان بايانداماسىندا مازمۇندالعان ءىس-شارالاردى نەگىزىنەن ماقۇل­دا­دى. ودان سوڭ پرەزيدەنت مەرەي­تويدى ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىستارىن ورتاعا سال­دى. تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيتويى مەملەكەتتىڭ جاڭا تاريحىنداعى اسا جارقىن ايتۋلى وقيعا بولۋى قاجەت, دەدى ەلباسى. بۇل 2011 جىلدىڭ عانا ەمەس, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ءجۇرىپ وتكەن جول­دىڭ كۆينتەسسەنتسياسى. سوندىق­تان دا بۇل جىل حالىقتىڭ ءال-اۋقا­تىن كوتەرۋ جانە ەكونو­مي­كانى ساپالى ارتتىرۋداعى جاسام­پازدىق جىلى بولۋى قاجەت. ور­تا­لىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك­تىڭ جەتەكشىلەرى وعان باسشىلىق ەتۋمەن تىڭعىلىقتى اينالى­سۋلارى ءتيىس. ودان كەيىن پرەزيدەنت الداعى جۇمىستاردىڭ 8 الگوريتمىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – 2011 جىل, بۇل – تاۋەلسىز قازاقستان­نىڭ دامۋىن­دا­عى تاريحي مەجە بو­لىپ تابى­لادى. وسى جىلعا ەرەكشە مارتەبە بەرۋ ماقساتىندا بۇل جىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى دەپ رەسمي جاريا­لاندى. جىل «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» ۇرانىمەن وتەتىن بولادى. ەكىنشى. ەلىمىزدىڭ مەرەيتويىن جوعارى دەڭگەيدە جانە ءتيىمدى وتكىزۋدى ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك حاتشى باسقاراتىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن ءوت­كى­زۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامى­نا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, ۇكى­مەتتىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, اكىمدەر مەن قوعامدىق قۇرىلىمداردىڭ وكىلدەرى كىردى. كوميسسيا بارلىق مۇددەلى تاراپتار – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعامدىق ۇيىم­دار­دىڭ ۇەۇ جانە بيزنەستىڭ كۇش بىرىكتىرۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ءۇشىنشى. مەرەيتويدىڭ تۇجى­رىمداماسى مەن وتكىزىلەتىن شا­را­لارعا قاتىستى. مەملەكەت باسشى­سىنىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, مە­رەيتويدى مەرەكەلەۋگە ارنالعان تۇجىرىمداما ويداعىداي ءازىر­لەن­گەن. تۇجىرىمدامادا ءارتۇرلى باعىتتاعى اۋقىمدى جۇمىستار جوسپارلانعان, دەدى پرەزيدەنت وسى تۋرالى. ولاردى ورىنداۋ كەرەك. فورماليزمگە, قايتالاۋ­شى­لىققا جول بەرىلمەيدى. كەز كەلگەن شارانىڭ ەرەكشەلىگى مەن ماز­مۇن­دىلىعى جوعارى بولۋى ءتيىس. ۇكىمەت «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى مەرەكەلىك مەدالى تۋرالى» جار­لىق­تىڭ جوباسىن ۇسىنۋى قاجەت. بۇل مەدالمەن ەلىمىزدىڭ قالىپتا­سۋىنا جانە تاۋەلسىزدىكتى نىعاي­تۋدا ەرەكشە ۇلەس قوسقان ازاماتتار ناگرادتالادى. پرەزيدەنت ءتورتىنشى الگوريتم رەتىندە ۇكىمەت وتكىزىلەتىن شارا­لاردى قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنىڭ جالپىلاي العاندا شەشىلگەندىگىن اتادى. مەرەيتوي­دى اتاپ وتۋگە مەملەكەتتىك ورگاندار عانا ەمەس, ىسكەر توپتار دا ءىس-قيمىل تانىتۋلارى كەرەك. بۇل مەرەيتويدى لايىقتى وتكىزۋگە قوسىلعان ازاماتتىق پارىز بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى ەلباسى ۇكىمەتكە «سامۇرىق-قا­زىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىمەن بىرلەسىپ, قازاقستاندىق كومپانيا­لاردىڭ دەمەۋشىلىك قولداۋ كور­سە­تۋ ماسەلەسىن دايىنداۋدى تاپسىردى. الگوريتمنىڭ التىنشىسى – ءتيىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىس­تارىن ۇيىمداستىرۋ. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەدە, جالپىلاي العاندا, مازمۇن بار ەكەنىن, ەندى وسىلاردىڭ بارلىعىن ساپالى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن اتا­دى. جەتىنشى. ساياسي-گۋمانيتار­لىق ينستيتۋتتاردى, سونداي-اق شى­عارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا­نى تاۋەلسىزدىكتىڭ ءرولى مەن ەرەكشەلىگىن تانىستىرۋعا بەلسەندى قاتىستىرۋ. مەرەيتوي – قازاق­ستان­نىڭ قازىرگى زامانعى تا­ريحى­نا ارنالعان عىلىمي ەڭبەكتەردى باسىپ شىعارۋ ءۇشىن ۇلكەن ءمۇم­كىندىك. ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالانى رەفورمالاۋ, ساياسي جاڭ­عىرۋ, سىرتقى ساياساتتى قۇرۋ, جاڭا ەلوردا, قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن حالىقتار بىرلىگى, وڭىرلىك ينتەگراتسيا – وسىلاردىڭ بارلىعى جەكەلەگەن عىلىمي ەڭبەكتەردە كورىنىس تاباتىن جاڭا تاقىرىپ­تار. وسى باعىتتا ناقتى جۇمىس­تار جۇرگىزىلىپ جاتقانىنان حابار­دارمىن, دەدى مەملەكەت باسشىسى. ناقتى ناتيجە كۇتەمىز. سەگىزىنشى. تاۋەلسىزدىك مەرەي­تويىن مەرەكەلەۋگە ازاماتتىق قو­عام ينستيتۋتتارىن جانە تۇرعىن­دار­دىڭ ءارتۇرلى توبىن كەڭ كولەم­دە تارتۋ. مەملەكەت باسشىسى بۇل باعىتتا «نۇر وتان» پارتياسى, سونداي-اق قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى ەرەكشە ءرول اتقارا­تىنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, قا­زاق­ستان ازاماتتىق اليانسى بۇل ءىس-شا­رالارعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار­دى دا تارتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ بو­لاشاق ۇرپاققا امانات ەتىپ قال­دىراتىن ەڭ باستى يگىلىگىمىز, دەدى ەلباسى ءسوزىنىڭ قورىتىندى­سىن­دا. ەلىمىز­دىڭ 20 جىل ىشىندە قول جەتكىزگەن تابىستارى, قارقىندى دامۋى قا­سيەتتى ۇعىم – تاۋەل­سىز­دىكتىڭ ارقا­سىندا كەلىپ وتىر. ءبىز ونى ەش­قاشان دا ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ءاليسۇلتان قۇلانباي.