وڭتايلاندىرۋ وپىنتىپ جۇرمەي مە؟

ەلىمىزدە بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەندىرۋدىڭ كەزەڭدىك قادامدارى جالعاستىرىلۋدا. سالاداعى كەز-كەلگەن رەفورما سياقتى, ونىڭ باستى ماقساتى تۇرعىندارعا مەديتسينالىق قىزمەت كور­سەتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. وسىعان بايلانىستى, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەردى باستان ءوت­كەرۋدە. اتاپ ايتقاندا, وبلىستاعى التى اۋىلدىق اۋرۋحانا امبۋلاتورياعا اينالدىرىلدى. مۇنىڭ بارلىعى ۇكىمەتتىڭ دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىنىڭ مەملەكەتتىك نورماتيۆتەرىنە قاتىستى 2009 جىلعى 15 جەل­توقسانداعى №2131 قاۋلىسىنداعى تالاپتاردى ورىنداۋ ماق­ساتىندا اتقارىلعان. ءبىز وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باس­تى­عىنىڭ ورىنباسارى بايان ىسقاقوۆانى اڭگىمەگە تارتىپ, تا­قىرىپ توڭىرەگىندە وي ءوربىتۋدى وتىنگەنبىز. – بايان سەيىلحانقىزى, بىل­تىرعىنى قوسقاندا قايتا قۇ­رىل­­عان اۋرۋحانالاردىڭ سا­نى تو­­عىزعا جەتىپ وتىر. بۇل ۋاقىت تا­لابى دەگەنىمىزبەن, كوپتەگەن ارىز-شاعىمداردى دا تۋدىرۋ­دا. وسى­عان وراي, گازەت وقىر­مان­دارىنا قانداي تۇسىنىك بەرەر ەدىڭىز. – سۇراعىڭىزعا جاۋاپ بەرمەس بۇرىن جاڭا جۇيە تۋرالى ايتا كەتەيىن. وتكەن جارتى جىلدىڭ ءىشىن­دە عانا 491 ادام امبۋلا­تو­ريا­­لىق ەمدەۋ ۇيىمدارىن ءوز ەركىمەن تاڭ­داۋ قۇقىعىن پايدا­لان­دى. تىركەل­گەن وتىنىشتەردىڭ بارلىعى دا قانا­عات­تاندىرىل­دى. وسى مەرزىم ارا­لىعىندا اۋ­رۋ­حاناعا جاتقىزۋ تۋ­را­لى 11869 ءوتىنىش تۇسسە, ونىڭ 41,8 پايىزى اۋىل تۇرعىندارى بولىپ وتىر. سونداي-اق, سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ كورشىلەس اۋدان­دا­رى­نان 337 ادام كوك­شە­تاۋ قا­­لا­سىنىڭ اۋرۋحانا­لا­رىن­دا ەم قا­­­بىل­دادى. وسى­نىڭ ءوزى ۇلتتىق ءجۇ­يە­نىڭ ارتىقشى­لىعىن ايقىن­دايدى. ال وڭتايلاندىرۋ نەمەسە قاي­تا قۇرىلۋ اۋىلدىق اۋرۋ­حانا­لار­دى عانا ەمەس, تۇتاس جۇيەنى قام­تي­دى. ستاتسيونار­لار­دىڭ توسەك ورىن­دىق قارىمى 2009 جىلمەن سالىس­تىرعاندا, 483-كە ازايىپ, 6107 توسەك-ورىن­دى قۇرادى. ءسوي­تىپ, ءار 10 مىڭ تۇرعىنعا شاققان­داعى ورىن 82,8 بولىپ وتىر. رەسپۋب­ليكالىق كور­سەتكىش – 65,4. سوعان قارا­ماس­تان, جەكەلەگەن اۋداندار مەن وبلىستىق مەكەمەلەردە وسى قۋات­تىڭ ءوزى ءتيىمدى پاي­دالانىل­مايتىنى انىقتالدى. ناق­­تى دەرەككە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى سىر­قات­تاردىڭ 30 پايىزى اۋرۋ­حاناعا نەگىزسىز جاتقىزىلعان. ەسەسى­نە كۇن­­دىزگى ستاتسيونار­لار­داعى توسەك ورىن سانى 589-دان 1088-گە كوبەي­تىلدى. وسىعان سايكەس ەمدەلگەندەر سانى 8512-دەن 15617-گە جەتتى. – سوزىڭىزدەن اڭعارعانى­مىز, اۋىلدىق اۋرۋحانالاردى ءدارى­گەر­لىك امبۋلاتوريا ەتىپ وڭ­تاي­لان­دىرۋ ارقىلى كۇن­دىز­گى ستا­تسيو­نار­لاردىڭ تيىمدىلىگى ارت­پاق. سون­دا ەمدەۋ ورىن­دا­رىن مەملەكەتتىك نورماتيۆكە سايكەستەن­دىرۋ­دىڭ نەگىزگى ۇس­تا­نىم­دارى قان­داي؟ – ول مەديتسينا مەكەمەلەرىنە تىركەلگەن تۇرعىندار سانىنا باي­لانىستى بولماق. ماسەلەن, شال­عاي ەلدى مەكەننىڭ كليماتتىق-گەو­گرا­فيا­لىق, تاعى باسقا ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي, كەمىندە 5000 تۇرعىنى بار بولسا, اۋرۋحانا قۇ­رىلادى. ال, 2000-نان استام تۇر­عىنى بار اۋ­ماق­تا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جۇمىس ىستەيتىن بولادى. ودان تومەن قاراي فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, مە­دي­تسينالىق پۋنكت بولىپ كەتە بەرەدى. قازىر وب­لىستا 117 اۋىلدىق ءدارى­گەرلىك امبۋلاتوريا قىزمەت كورسەتۋ­دە. ور­نا­لاسۋ جاعدايىنا قاراي, بارلىق مەكەمەدە كۇندىزگى ستاتسيونار ساق­تالىپ وتىر. ەندى اۋرۋحانا ماسەلەسىنە قاي­تا ورالايىق. بىلتىرعى جىلدىڭ با­سىندا ونىڭ سانى جەتەۋ ەدى. «حا­لىق دەنساۋلىعى جانە دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاق­ستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ كودەكسىنە ءساي­كەس استراحان اۋدانىنداعى پەر­ۆومايكا, زەرەندى اۋدانىنداعى كۇ­سەپ اۋىلدىق اۋرۋحانالارى ءدارى­گەرلىك امبۋلا­تو­رياعا اۋىستىرىل­دى. بۇعان دەيىن وندا تاۋلىك بويعى ستاتسيونار, امبۋلاتوريا جانە زەرتحانا بار دەپ ەسەپتەلدى. بىراق, ماماندار بولماعان. اۋىل­دىق اۋرۋحانادا دارىگەردىڭ ستاۆكاسى 20 توسەك-ورىنعا تەڭەس­تىرىلگەن. ال, ءبىزدىڭ وڭىردەگى حالىق تىعىزدىعى كەي جەرلەردە, ءتىپتى ءدارى­گ­ەرلىك امبۋلاتوريا اشۋعا دا ازدىق ەتەتىنى بايقالادى. سوندىقتان, بىرنەشە اۋىل­دىڭ تۇرعىندارىن ءبىر اۋرۋ­حاناعا نەمەسە امبۋلاتورياعا ءتىر­كەۋگە تۋرا كەلەدى. اۋرۋحانا­لار­دىڭ «100 اۋرۋحانا» باعدارلا­ماسى­مەن نەگىزىنەن اۋدان ورتالىقتارىندا سالىنىپ جاتقان سەبەبى دە سول. – سوندا اۋرۋحانالارى جا­بىل­عان اۋىل تۇرعىندارى نەدەن ۇتىلىپ وتىر؟ – تاۋلىك بويعى ستاتسيوناردى ايتپاعاندا, ەشتەڭەدەن. بىراق, اۋىر حالدەگى, ءتىپتى ورتا دەڭگەي­دەگى سىر­قات­تار كەمىندە اۋداندىق اۋرۋحانالاردا نەمەسە ارنايى مەديتسينالىق مەكەمەلەردە ەمدەلۋگە ءتيىستى ەكەندىگىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. قالعاندارى كۇندىزگى ستاتسيونار مەن امبۋلاتوريا قىزمەتىن پايدالانادى. ەندەشە, جوعارىدا اتالعان قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرگە ۇركە قاراۋدىڭ قاجەتى جوق. وڭ­تاي­لاندىرۋ – قىسقارتۋ نەمەسە ۇنەم­دەۋ ەمەس. ادامدار ءوز ورىن­دارىن­دا جۇمىس ىستەۋدە, ءويت­كەنى وبلىس­تا ءالى كۇنگە 400-گە جۋىق دارىگەر جەتىسپەيدى. جەدەل جاردەم كولىك­تەرى, زەرتحانالار دا ورنىندا. – ال ۇتىمدى تۇسى جايلى نە ايتاسىز؟ – قارجىنى شاشىراتپاي, ءتيىمدى پايدالانۋ ارقىلى سالانىڭ الەۋە­تى كۇشەيتىلەدى. وڭتايلان­دىرۋ ناتيجەسىندە دارىگەرلىك ام­بۋ­لا­توريالاردىڭ سانى بىل­تىرعى 158-دەن 109-عا قىس­قاردى, ونىڭ 49-ى مەدپۋنكت پەن فاپ-قا اي­نالدى. كەرىسىنشە, 18 مەدپۋنكت فەل­د­شەرلىك اكۋشەرلىك پۋنكت ءدا­رە­جەسىن الدى. سونداي-اق, 2009 جىلى بىردە-ءبىر فاپ بولماسا, قازىر ونىڭ سانى 62-گە جەتىپ وتىر. بارلىق اۋىلدىق مەديتسينا ۇيىم­دارى اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ قۇ­رى­لىمدىق ءبو­لىم­شەلەرى بولىپ سا­نالادى. وسى ارقىلى مەديتسينا­لىق كومەك اۋدان اۋماعىن تۇتاس قامتىپ, ال­دىن الۋ شارالارى جوس­پارعا سايكەس جۇرگىزىلەدى. ستاتسيو­نار­­لار­د­ىڭ توسەك قورى نورماتيۆ تالاپ­تارىنا سايكەستەندىرىلدى. جۇ­­مىس بارىسى قۇزىرلى ورگاندار تا­را­پى­نان ۇنەمى باقىلاۋدا (بىل­تىر­عى توعىز ايدا 161 تەكسەرىس بول­عان) ۇستالادى. ورىن العان ازىن-اۋلاق كەمشىلىكتىڭ وڭتايلاندىرۋ ماسە­لە­سىنە قا­تىسى جوق. – گازەتتىڭ وبلىستاعى قو­سىنىنا شاڭتوبە جۇمىس­شى كەنتى مەن ەسىل اۋدانىنان شاعىم ءتۇسىپ ەدى... – اۋىلدىق اۋرۋحانالارعا قا­تىستى جوعارىدا ايتىلعان ماسەلە شاڭتوبە مەن دۆۋرەچنىي سەلو­سىنا دا قاتىستى. ەسىل قا­لاسىنان 64 شاقىرىمداعى دۆۋ­رەچ­نىيدىڭ ەكى قاباتتى ۋچاسكەلىك اۋرۋحانا­سىندا ستاتسيونار­لىق 20 توسەك-ورىن بو­لاتىن. ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس ول دارىگەرلىك امبۋلاتوريا بولىپ قاي­تا قۇرىلدى. قازىر مۇن­دا 10 ورىن­دىق كۇندىزگى جانە 5 ورىن­­دىق ءتاۋ­لىكتىك ستاتسيونار جۇ­مىس ىستەپ, ءۇش اۋىلدىڭ تۇر­عىن­دا­رىنا قىزمەت كور­س­ەتۋدە. قا­زىر­دىڭ وزىندە وسىن­دا­عى تاۋلىكتىك ستاتسيوناردا 98, كۇن­دىزگىدە 202 ادام ەمدەلدى. شاڭتوبەنىڭ اۋرۋحاناسى كە­ڭەس كەزىندەگى وداقتىق ورتا ماشينا جاساۋ مينيسترلىگىنىڭ ۆە­دومستۆو­لىق قاراۋىندا بولعان جانە 400 شاقى­رىمداعى ستەپنوگورسك قالا­سىنىڭ قۇرىلىم­دىق ءبولىمى سانا­لاتىن. قا­زىر ۋا­قىت تا, ناقتى جاع­داي دا وزگەر­دى. اۋرۋحانا دارىگەر­لىك امبۋلاتوريا اتانعانىمەن, ءار­قاي­سىسى 20 توسەك ورىندىق ءتاۋ­لىك­تىك جانە كۇندىزگى ستاتسيونار جاب­دىق­تال­دى. زەرتحانا, رەنتگەن كابينەتى, جەدەل جاردەم ءبو­لىمى جۇمىس ىستەيدى, بۇ­رىن بول­ماعان ۋزي اپ­پاراتىن سا­تىپ الۋ جوس­پارلان­عان. ايەل­دەردىڭ بوسانۋ ماسە­لەسى دە قا­راس­تىرىلعان. ونىڭ ۇستىنە, تۇر­عىندار ءتۇرلى مە­ديتسي­نالىق قۇ­جات­تار­دى الىسقا شاپ­­­قىلا­ماي, وسىن­دا راسىمدەي الا­دى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن باقبەرگەن امالبەك. اقمولا وبلىسى.