ءورىستى كەڭەيتەر ءوزارا ىقپالداستىق

كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەن سەنەگال رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ماكي ساللمەن كەزدەستى تاراپتار كەزدەسۋ بارىسىندا ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالا­لارداعى ەكىجاقتى ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ كەڭ اۋقىمدى ماسە­لەلەرىن, سونداي-اق ءوزارا ءمۇد­دەلىلىك تۋعىزىپ وتىرعان حالىق­ارالىق جانە وڭىرلىك سيپات­تاعى جاعداياتتاردى كەڭىنەن تالقىلادى. قازاقستان پرەزيدەنتى افريكا قۇرلىعى­نىڭ باتىس ايماعىنان كەلگەن كوشباسشى­نىڭ ەلىمىزگە العاشقى ساپارى ءۇشىن ريزاشى­لىق ءبىلدىردى. «مەملەكەتتەرىمىز اراسىندا ءوزارا تولىق تۇسىنىستىك بار. قازاقستان مۇسىل­مان ۇمبەتىنىڭ ءبىر بولشەگى بولىپ سانالا­تىن­دىقتان, قازىرگىدەي كۇردەلى ۋاقىتتا تالقىلاپ, پىكىر الما­ساتىن ماسەلەلەر جوق ەمەس. جال­پى, ءبىزدىڭ ەل سەنەگالمەن بار­­لىق باعىتتا – ساياساتتا دا, ەكونو­ميكادا دا ىنتىماقتاستىققا ءازىر. ءسىزدىڭ رەسپۋبلي­كاڭىز افري­كاداعى ماڭىزدى مەملەكەت جانە ونىمەن ىنتىماقتاسۋ ءبىز ءۇشىن زور مارتەبە», – دەدى قازاق­ستان باسشىسى. م.سالل قازاقستانعا كەلۋگە شاقىرعانى ءۇشىن العىس ايتىپ, بۇل ساپار ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردى جولعا قويۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ءۇمىت­تەنەتىنىن جەتكىزدى. «ءسىزدىڭ ورتالىق ازياداعى جانە ودان سىرتقى الەمدەگى كوشباسشىلىعىڭىزعا ءتانتىمىن. ءسىزدىڭ ديپلوماتيالىق, ساياسي جانە ەكونوميكالىق قىزمەتىڭىز وسى وڭىردەن تىسقارى جەرلەردى دە قامتىپ وتىر. استانا ءسىزدىڭ بۇكىل الەمدە قۇرمەتكە يە بولعان اسقان جاسامپازدىق قاسيەتتەرىڭىزدىڭ كورى­نىسى بولىپ سانالادى. مەن ءوز اتىم­نان بۇكىل افريكانىڭ قازاقستانمەن ىنتى­ماق­تاستىقتى قالايتىنىن ايتقىم كەلەدى. قازىر ءبىزدىڭ قۇرلىققا بۇكىل الەم قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. ءبىز سىزدەرگە سەرىكتەس رەتىندە ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋ ءۇشىن كەلدىك», – دەدى سەنەگال پرەزيدەنتى. كەزدەسۋدەن كەيىن ەكى ەل پرەزي­دەنتتەرى بىرلەسكەن ءمالىم­دەمە جاسادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىرىنشى كەزەكتە سەنەگال رەس­پۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى ماكي ساللدىڭ ەلىمىزگە جاسا­عان العاشقى ساپارى بولا­شاق ىنتى­ماق­تاستىققا نەگىز قالاي­تىنىن ايتتى. «بۇل – سەنەگال پرەزيدەنتىنىڭ ءبىز­دىڭ ەلىمىزگە تۇڭعىش ساپارى. سون­دىق­تان, كەزدەسۋىمىز بولاشاق قارىم-قاتىن­ا­سى­مىز­دىڭ باسى بولىپ سانا­لا­­دى. افريكا قۇر­لىعى ەلدەرىمەن جاقىن­­د­اس­تى­را تۇسەتىن بۇل ساپاردىڭ ءبىزدىڭ ەل عانا ەمەس, بۇكىل ورتالىق ازيا ءوڭىرى ءۇشىن تاريحي ماڭىزى بار. قازاقستان مەن سەنە­گال كەڭ اۋقىمدى ماسە­لەلەر بو­يىنشا ءوزارا ءتيىمدى ءىس-قيمىل جاساي الاتىنىنا سەنىم­دىمىن. ەلدەرىمىز ۇستانىمدارىنىڭ جاقىن­دىعى بىزگە كوپجاقتى قۇرىلىمدار اياسىندا ىنتى­ماق­تاسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز پرە­زي­دەنت ساللمەن بيىلعى قىر­كۇيەكتە قىتايدا وتەتىن «ۇلكەن جيىرمالىقتىڭ» كەزەكتى سامميتىندە كەزدەسەتىن بولامىز. ءبىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە قازاق­ستاننىڭ كانديداتۋراسىن قولداعانى ءۇشىن سەنەگالعا ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز», – دەدى قازاقستان باسشىسى. ەلباسى ەلىمىزدىڭ بۇۇ اياسىن­دا حالىق­ارالىق تەرروريزمگە جانە ەكسترە­ميزمگە قارسى ءىس-قي­مىل جونىندەگى بىرىڭعاي جاھان­دىق جەلى قۇرۋ تۋرالى يدەياسىن سەنەگال پرەزيدەنتى قولداعانىن مالىمدەدى. «مۇسىلمان قوعامداستىعىنىڭ مۇشەسى بولعاندىقتان, ءبىز يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى اياسىن­دا ءوزارا ىقپالداسۋعا ۋاعدالاس­تىق. بۇل, سونىڭ ىشىندە يسلام ىنتى­ماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ عى­لىم جانە تەحنولوگيا جونىندەگى ءسامميتىن 2017 جىلى استانادا وتكىزۋ, «يسلام ينفراقۇرىلىمدىق ىقپالداستىعى» جوباسى تۋرالى قازاقستاندىق باستامالارعا دا قاتىستى. سەنەگال جاعى شتاب-پاتەرى استانادا ورنالاساتىن يسلام ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ۇيى­مىن قۇرۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ ۇسى­نى­سى­مىز­دى قولدايدى. كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءبىز مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ بىرلىگىن ساقتاۋ تاقىرىبىن دا قوزعادىق. يسلام الەمىندەگى تاتۋ­لاستىق ماسەلەسى ۇلكەن مانگە يە. مەن سەنەگال تاراپىن 2018 جىلى وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ VI سەزىنە قاتىسۋعا شاقىردىم», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مەملەكەت باسشىسى كەلىس­سوز­دەر بارى­سىندا ساۋدا-ەكونو­ميكالىق ىنتىماق­تاستىق ءما­سە­لەلەرىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىن­گەنىن ايتتى. «ءبىزدىڭ ءوزارا ءىس-قيمى­لى­مىز­دىڭ وسى تۇسى گەو­گرا­فيا­لىق قا­شىقتىققا, كولىك لو­گيستي­كا­سىنىڭ جولعا قويى­ل­ماۋى­نا بايلانىستى قازىرگى كەزدە جوعارى دەڭگەيدە ەمەس. بۇل رەتتە ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە يسلام بان­كينگى سالا­لارى الەۋەتتى ىنتى­ماقتاستىق باعىتتارى رەتىندە ايقىندالدى. سەنەگال جاعى ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتى­سادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ءبىز ءوزارا ءىس-قيمىلدى مادە­نيەت, ءبىلىم جانە سپورت سالالارىندا دا كەڭەي­تۋگە ۋاعدالاستىق. قازاقستان فۋت­بول كلۋب­تارىندا سەنەگالدىق سپورت­شىلار ءساتتى ونەر كورسەتىپ جۇرگەنى دە ءمالىم», – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ميل­لياردتان استام ادام ءومىر ءسۇرىپ جاتقان افريكا قۇرلىعىندا ايتارلىقتاي تابيعي رەسۋرس­تار شوعىرلانعانىنا نازار اۋداردى. «بۇل قۇرلىق قارقىندى دا­مي­­تىن بولادى, XXI عاسىردا ونىڭ بولاشاعى زور بولادى دەپ ويلاي­مىن. قازاقستان مۇمكىن­دىگىن­شە ۋاق­تىلى جول سالىپ, افريكا ەل­دەرى­مەن ىنتىماقتاستىق ايا­سىن كەڭەيتۋى كەرەك. وسى وراي­لى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, سەنە­گال پرەزيدەنتىن جانە دوستاس سەنە­گال حالقىن الدا كەلە جاتقان افريكا كۇنىمەن قۇتتىقتايمىن. سەنەگالدىڭ جانە قۇرلىقتىڭ بار­لىق ەلدەرىنىڭ بۇدان ءارى ءوسىپ-ءور­كەندەپ, يگىلىككە جەتۋىنە تىلەك­تەسپىن», – دەدى قازاقستان باسشىسى. سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەنەگال پرەزيدەنتىنە مازمۇندى, ءىلتيپاتتى جانە جەمىستى ديالوگ ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار بارلىق باعىتتاعى ەكىجاقتى ءوزارا ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتە تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. ال ءوز كەزەگىندە ماكي سالل ءبىزدىڭ ەلدىڭ جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە جۇمساپ وتىرعان كۇش-جىگەرىن سەنەگال جاعى جوعارى باعالايتىنىن ايتتى. «استانا كەلبەتىنەن قازاق­ستاننىڭ دامۋ ساياساتى ايشىقتى كورىنىس تاپقان. الەمدى ىلگەرىلەتۋ جانە ءوزىڭىز ۇسىنعان باستامالار­دى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ءسىز­دىڭ ەلى­ڭىز­دىڭ وڭىردەگى جانە ودان تىس­قارى جەرلەردەگى رولىنە ءتانتى ەكەنىمدى جەتكىزگىم كەلەدى. سون­داي-اق, ءبىز كونفەسسياارالىق ءۇن­قاتىسۋ, حالىقارالىق تەررو­ريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى ارە­كەت ەتۋ جونىندەگى ءسىزدىڭ باستاما­ڭىز­دى تولىق قولدايمىز», – دەدى سەنەگال پرەزيدەنتى. سونداي-اق, م.سالل تاۋ-كەن ونەر­كاسىبىن, جوعارى تەح­­نو­­لو­گيا­­لىق سا­لالار مەن اۋىل شا­رۋا­­­­­شى­­لى­­عىن دامىتۋ ىسىندەگى قازاق­­­­ستان­­نىڭ تاجىريبەسىن سەنەگال جاعى قول­­دانۋ نيەتىندە ەكەنىن اتاپ ءوت­تى. بۇعان قوسا, م.سالل ءبىزدىڭ ەلدى ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ قۇ­قى­عىن جەڭىپ الۋىمەن قۇت­تىق­­تاپ, سەنەگالدىڭ وعان قاتى­ساتى­نىن ايتتى. ودان ءارى ول ەكى رەس­پۋب­ليكانىڭ حالىقارالىق سيپا­تتاعى ماسەلەلەرگە قاتىستى كوز­قاراسىنىڭ ۇقساستىعىنا نازار اۋدارا كەلىپ, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2016-2017 جىلدارداعى تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە سەنە­گال­دىڭ كانديداتۋراسىن قازاقستاننىڭ قولداعانىن جەتكىزدى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا م.سالل ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى ىنتىماقتاستىقتى بۇدان ءارى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن سەنەگالعا ساپار­مەن كەلۋگە شاقىردى. جولدىباي بازار, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ