وڭتۇستىك قازاقستانداعى اعايىننىڭ ءبىرى حابارلاستى.
– وسى سەن پاۆلوداردا تۇردىڭ با, جوق الدە, پەتروپاۆلدا ما؟
– پاۆلوداردا.
– ادام تۇرۋعا بولا ما ول جاقتا؟
مۇنى ەستىگەندە قيتىعا قالدىم.
– تۇرىپ جاتقانداردىڭ بارلىعى ادامدار عوي.
– جوعا, اۋا رايى قاتتى سۋىق, ادام تۇرعىسىز دەپ جاتىر عوي بىلەتىندەر.
تاعى دا قىرسىق مىنەزگە باستىم.
– وندا سول بىلەتىن ادامدارىڭىزعا ايتا بارىڭىز, قازىر جەر شارى كۇرت جىلىنىپ, ونىڭ ىقپالى پاۆلودارعا دا جەتتى, قىسى جايماشۋاق, جىپ-جىلى, بۇرسەڭ قاققان ەشكىمدى كورمەيسىز.
– قويشى, ادام سەنبەيتىن اڭگىمە ايتپاي. ءوزىم بارىپ كوزىممەن كورەم عوي.
– كورىڭىز.
– مەنىڭ ساعان تەلەفون سوعىپ وتىرعان سەبەبىم – ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ قىر جاعىندا تۇراتىن سابەڭ دەگەن كورشىمىز بار ەدى عوي, سونىڭ بالاسى مەن كەلىنى, بالا-شاعاسى, ءبارى تايلى-تۇياعى قالماي پاۆلودارعا قاراي كوشىپ كەتتى, ءبىر-ەكى كۇن بولدى. قايدام, سۋىعىنا شىداي الماي, قايتادان قايتىپ كەلمەسە جارار ەدى...
نە كەرەك, اعايىنمەن اراداعى اڭگىمە وسى ماقالانى جازۋعا تۇرتكى بولدى.
نەگىزى وسى جولداردىڭ اۆتورى ون بەس جىل بۇرىن, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» پاۆلودار وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى كەزىندە حالىق تىعىز ورنالاسقان وڭتۇستىك وبلىستاردىڭ تۇرعىندارىن سولتۇستىك وڭىرلەرگە قونىستاندىرۋ تۋرالى ماسەلەنى گازەت بەتىندە كوتەرگەن ەدى. ودان كەيىن دە بۇل تاقىرىپ باسىلىم بەتىنەن تۇسكەن جوق. نە وزگەردى, ءتيىستى ورىندار ماسەلەگە ءمان بەرىپ, ونىڭ وڭتايلى شەشىلۋى باعىتىندا قيمىل-قوزعالىس تانىتىپ وتىر ما؟ اڭگىمە وسى جايىندا. ءيا, سەڭ قوزعالدى. ەڭ باستىسى, جۇرت سولتۇستىككە قاراي قونىس اۋدارسا قاتىپ-ءۇسىپ قالاتىنداي كورىنگەن ۇرەيدەن سەيىلدى. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي جۇرگەن ادام كوپ. ولاردىڭ بارلىعىن بىردەي جۇمىسپەن قامتۋ قيىن. ويتكەنى, جۇمىس كۇشى جەتكىلىكتى. ءتىپتى, ەكى-ءۇش ديپلومىن قولتىعىنا قىسىپ, بالا-شاعاسىنا ناپاقا ىزدەپ جۇرگەندەر از ەمەس.
اعايىن-تۋىس, كورشى-قولاڭ, جورا-جولداس جابىلىپ ءجۇرىپ, اسارلاتىپ بولسا دا ارزانقول باسپانا تۇرعىزىپ الار-اۋ. بىراق, بالا-شاعاسىن اسىرايتىنداي جۇمىس بولماعان سوڭ باسپاناڭنىڭ بارىنان نە پايدا؟
ال قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى مەن شىعىسىندا جاعداي بۇعان كەرىسىنشە. ءۇي-جاي دا بار, وتباسىن اسىراۋعا جەتەتىندەي تابىس تابۋعا دا بولادى, باسقا دا الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر جەتكىلىكتى. تەك تاۋەكەل كەرەك. قونىس اۋدارۋدان قورىقپاۋ كەرەك. سولتۇستىك پەن شىعىستاعى بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتىپ جاتقانى وسى. ەلباسىمىز ىشكى ميگراتسيانى رەتتەۋدى, كوش باسىن وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە بۇرۋدى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان-اق ايتىپ كەلەدى. ولار ءوڭتۇستىكتەگى تىعىز ورنالاسقان اعايىننىڭ ورتاسىندا بولىپ, تۇسىنىكتى تىلمەن ايتقاندا, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن كەيىنگى جىلدارى جانداندىرا باستادى. ناتيجەسى بار. كەرەك دەسەڭىز, جاڭا مەكەن-جايعا قونىس اۋدارعان جاعدايدا قانداي جۇمىسقا ورنالاسۋعا بولادى, قانداي الەۋمەتتىك تۇرمىستىق جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلۋدا, ءبارى ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرىلەدى. ايتالىق, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنەن العان مالىمەتكە قاراعاندا, وسى جاقىندا عانا سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان, قوستاناي جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ قۇرامىندا جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى مەن وقۋ ورىندارىنىڭ وكىلدەرى بار دەلەگاتسيالارى وڭتۇستىك قازاقستاندا بىرنەشە كۇن بويى جۇمىس جاساعان. ولار ماقتاارال جانە سارىاعاش اۋداندارىندا بىرنەشە رەت بولعان. بۇل اۋدانداردى تاڭداۋى دا تەگىننەن-تەگىن ەمەس. ءبىر-بىرىمەن شەكتەسىپ جاتقان ەكى اۋداننىڭ حالقى وتە تىعىز. بوس جاتقان ۇلتاراقتاي جەر تەلىمىن تابۋ قيىن. كورشىلەردىڭ ءۇيىنىڭ اراسى قوسىلىپ كەتكەنى سونشالىق, باسپانالارى جاپسارلاس. ءبىر شەتىنەن ولاردى دا تۇسىنۋگە بولادى, بالا-شاعاسىنىڭ قامىن ويلاعان قام-قارەكەت قوي, بۇل. بىراق تۇرعىلىقتى جەرى بار بولعانىمەن, تۇراقتى جۇمىسى جوق. ايتەۋىر, ناۋقاندىق جۇمىس كەزىندە ءتيىپ-قاشىپ ناپاقا تاپقان بولادى, بىراق ونىسى «بەرى تارتسا اربا سىنادى, ارى تارتسا وگىز ولەدىنىڭ» كەرى. كۇيدىرەتىن كۇيبەڭ تىرلىك. وسىنىڭ ءبارىن ءوز كوزدەرىمەن كورگەن سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان, پاۆلودار جانە قوستاناي وبلىستارىنىڭ دەلەگاتسيا مۇشەلەرى, جالپاق تىلمەن ايتقاندا, ولاردىڭ الدىنا «كارتانى» جايىپ سالعان. جۇمىس ورىندارىنا بايلانىستى ءۇش مارتە جارمەڭكە وتكىزىپ, ماقتاارال, سارىاعاش جانە شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن 2000 جۇمىس ورنىن ۇسىنعان. ول قانداي جۇمىس تۇرلەرى دەيسىز عوي؟ اۋىل شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ ماماندارى – اگرونومدار مەن مال ءدارىگەرلەرى, دانەكەرلەۋشىلەر مەن سلەسارلار, ءتىپتى, مۇعالىمدەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى دە اسىعا كۇتىپ وتىرعان وڭىرلەر بار.
مۇنىڭ ءبارى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان تىرلىك.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ۇلاسبەك سادىبەكوۆتەن بىلگەنىمىز, قازىرگى تاڭدا جەرگىلىكتى بيلىك جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – حالىقتى كوبىرەك ەڭبەكپەن قامتۋ. وسىنداي ماقساتتى ءىستىڭ ارقاسىندا بيىلدىڭ وزىندە مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس تاۋىپتى.
عالىم ومارحان,
«ەگەمەن قازاقستان».
كوش-كەرۋەن
قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىنەن سولتۇستىگى مەن شىعىسىنا بەت الدى
بۇل باعىتتاعى ءتۇيىندى تارقاتۋدىڭ توتە جولى – «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى. وسى باعدارلاماعا وراي وڭتۇستىك قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى اكىمدىكتەرىنىڭ اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلعان. قازىردىڭ وزىندە 100-دەن اسا وتباسى شىعىس قازاقستانعا قونىس اۋدارعان. ولاردىڭ كوشى كولىكتى بولدى ما, جاڭا ورىندى جاتسىنعان جوق پا, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەرى تولىعىمەن شەشىلدى مە؟ مۇنى شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىمىز دۋمان اناش زەرتتەپ كورگەن ەدى. ريددەرگە كوشىپ كەلگەندەر جۇمىسقا دا ورنالاستى, پاتەرگە دە يە بولدى بىلتىر ەڭبەك كۇشى ارتىق وڭىرلەردەن ريددەر قالاسىنا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا وتىزعا جۋىق وتباسى كوشىپ كەلدى. ەركىن كۇرەستەن ارداگەرلەر اراسىنداعى الەم چەمپيونى اسقار ق ۇلىشەۆ وسى كوشتىڭ ىشىندە كيەلى قازىعۇرتتان اسقاق التايعا قونىس اۋدارعان ەدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تولە بي اۋدانى, لەڭگىر اۋىلىنىڭ تۋماسى اسقار سوۆەت ۇلىمەن ريددەردىڭ شاڭعى بازاسىندا ءوتىپ جاتقان جارىستاردىڭ بىرىندە تانىستىق. كوشىپ كەلە سالىسىمەن ريددەردەگى جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان وبلىستىق سپورت مەكتەبىنىڭ باسشىسى بولىپ قىزمەتكە ورنالاسىپتى. جاڭا ورتاعا تەز ءسىڭىپ, بەيىمدەلىپ كەتكەنىن جەتكىزگەن جىگىت اعاسى ەكى ۇل, ەكى قىز تاربيەلەپ وتىر ەكەن. ريددەردە باعدارلاما اياسىندا سالىنعان تۇرعىن ۇيدەن 3 بولمەلى پاتەر العان. جۋىردا تۇڭعىشى ەركىن كۇرەستەن وبلىس چەمپيونى اتانىپتى. كانىگى مامان ريددەردىڭ تاۋلى جەردە ورنالاسۋى, تابيعي رەلەفى مەن ساف اۋاسى بالالاردىڭ سپورتقا بەيىمدەلۋىنە قولايلى ەكەنىن ايتادى. ءوزى جەتەكشىلىك ەتەتىن مەكتەپتە بالالاردى شاڭعى, سنوۋبورد سىندى قىسقى سپورت تۇرلەرىمەن بىرگە بوكس, كۇرەس, ۆولەيبول, جەڭىل اتلەتيكا جانە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن توعىزقۇمالاققا تاربيەلەيتىنىن جەتكىزدى. ءوڭىردىڭ ىرىكتەۋدەن وتكەن مىعىم بالالارى استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ, وزگە دە وبلىستاردىڭ سپورتتىق وقۋ ورىندارىنا ورنالاستىرىلادى. – باسقا قالالارمەن سالىستىرعاندا ريددەرلىك بالالاردىڭ تۇلعاسى, سۇيەك ءبىتىمى ءىرى بولىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز وسىنداي تابيعاتىنان شىمىر بالالاردى سپورتقا باۋلۋ, ۇلكەن ناتيجەگە قول جەتكىزۋ. سپورت سالاسىنىڭ ءوز قيىنشىلىقتارى بولادى. ونى سپورتشى جەڭە ءبىلۋى ءتيىس. سول سياقتى, قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ دا قيىندىعى بار. كليمات, قورشاعان ورتا, ءبارى وزگەرەدى. ءبىز مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا بارلىعىن ەڭسەردىك. ريددەر – ەلىمىزدىڭ شىعىسىنداعى تاماشا قالالاردىڭ ءبىرى, – دەدى اسقار ق ۇلىشەۆ. ريددەر تۋرالى ايتقاندا, ايگىلى كەنىشتەردى اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ ماقتاارال اۋدانى جەتىساي قالاسىنان كەلگەن قانات ساعىندىقوۆ «قازتسينك» جشس-ءنىڭ شۋبينسكي كەنىشىندە سورعىش قوندىرعىنىڭ ءماشينيسى بولىپ ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن تاۋ-كەن ينجەنەرى ماماندىعى بويىنشا 2011 جىلى تامامداعان ول ۇزاق ۋاقىت بويى ءوز ماماندىعىنا سايكەس جۇمىس تابا الماي, الماتى مەن شىمكەنتتىڭ اراسىندا الما-كەزەك ءتۇرلى جۇمىس ىستەگەنىن جەتكىزدى. قازىر تۇراقتى جۇمىسىم بار. ءوزىڭ تاڭداعان تاۋ-كەن ماماندىعى بويىنشا ەڭبەك ەتكەنگە نە جەتسىن, دەدى ول. شىعىسقا قونىس اۋدارار الدىندا شاڭىراق كوتەرگەن قانات كەلىنشەگىنىڭ امان-ەسەن بوسانۋىن كۇتىپ ءجۇر, التايدىڭ اياسىنداعى قالىڭ ءارى اسقاق قاراعايداي ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى بولىپ تامىر جايسام دەيدى. ال, بوتاگوز ايتۋعانوۆا ريددەر قالاسىنا بىلتىر قاراشا ايىندا كوشىپ كەلگەن جاس مامان. استاناداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن ورمان شارۋاشىلىعى بويىنشا تامامداعان جاسقا ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەۋگە شىعىس ءوڭىرى وتە قولايلى بولىپ شىقتى. ويتكەنى, نۋلى ورمان-توعايدىڭ باسىم بولىگى وسى وبلىستا. قىزىلوردا وبلىسى شيەلى اۋدانىنىڭ قارعالى اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن بوتاگوز جانتاسقىزى بۇگىندە ريددەر قالاسىنداعى التاي بوتانيكالىق باعىندا كىشى عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ەڭبەك ەتەدى. – جاڭا ورتاعا بىرتىندەپ ۇيرەنىپ كەلەمىز. ءبىر بولمەلى ۇيگە قول جەتكىزدىك. ارينە, قيىندىقتار كەزدەسىپ جاتىر. ءماسەلەن, ماماندىعى زاڭگەر كۇيەۋىمە جۇمىس تابىلعان جوق. ەڭبەك بيرجاسىنان دا ەش ناتيجە شىقپادى. وسى ماسەلە شەشىمىن تاپسا, جاس وتباسى رەتىندە بىزگە ۇلكەن كومەك بولار ەدى, – دەيدى بوتاگوز جانتاسقىزى. اسلانبەك ءنابي ريددەرگە كەلگەنگە دەيىن پەتروپاۆل قالاسىندا تۇرعان ەكەن. باتىس التايدىڭ باۋىرىنا بىلتىر كۇزدە كەلىپ قونىستانعان اسلانبەكتىڭ قادامى وڭ بولىپ شىقتى. جاڭا ورتا, جاڭا ۇيدە ىڭگالاعان نارەستەسى دۇنيەگە كەلدى. ياعني, كەلىنشەگى بيىل 8 قاڭتاردا سارا ەسىمدى سۇيكىمدى ءسابي سىيلادى. ءتورت بالا تاربيەلەپ وتىرعان اسلانبەك بالالارىمەن ماقتاناتىنىن جەتكىزدى. ۇلكەن قىزى ايجان ريددەر قالاسىنداعى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان وليمپيادالىق رەزەرۆكە ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتىندا وقيدى ەكەن. الماتىداعى قازاق ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسىن بىتىرگەن ءوزى بولسا قازىر قالاداعى وقۋشىلار ۇيىندە ەڭبەك ەتەدى. ريددەرلىك ءبۇلدىرشىندەرگە اعاشتان ءتۇيىن ءتۇيۋدى, ءتۇرلى ءمۇسىن جاساۋدى ۇيرەتەدى. ايتپاقشى, اسلانبەك جۋىردا اعاشتان ويىپ جاساعان الىپ ايۋ مەن مارالدىڭ مۇسىندەرىن وزدەرىن قۇشاق جايا قارسى العان قالاعا تەگىن سىيلادى. ون ساۋساعىنان ونەر تامعان اسەكەڭنىڭ كوركەم مۇسىندەرى قالانىڭ ورتالىق الاڭىنا قويىلدى. وسىلايشا, ول بولاشاعىن بايلانىستىرىپ وتىرعان شاھاردىڭ كورىكتەندىرىلۋى مەن اباتتاندىرىلۋىنا ۇلەس قوسا باستادى. جالپى, ريددەر قالاسى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اناستاسيا ابدراشيتوۆانىڭ ايتۋىنشا, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بىلتىر ريددەرگە 29 وتباسى ەلىمىزدىڭ جۇمىس كۇشى كوپ وڭىرلەرىنەن كوشىپ كەلدى. اتاپ ايتقاندا, قىزىلوردا وبلىسىنان – 6, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان – 9, الماتى وبلىسىنان – 10, جامبىل وبلىسىنان – 2, قاراعاندى مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىنان 1 وتباسىنان جانە شىعىس ءوڭىرىنىڭ كوكپەكتى اۋدانىنان 1 وتباسى, بارلىعى 106 ادام اتالعان قالاعا قونىس اۋداردى. كوشىپ كەلۋشىلەردىڭ ىشىندە 47 ادام ەڭبەككە قابىلەتتى جاستا بولسا, ونىڭ 36-سى دەرەۋ جۇمىسقا ورنالاسىپ ۇلگەردى. 4 ادام دەكرەتتىك دەمالىستا, 2 ادام دانەكەرلەۋشى ماماندىعى بويىنشا قايتا وقۋدان ءوتتى. قونىس اۋدارۋشىلار ىشىندەگى 21 جاستىڭ 19-ى جۇمىس ىستەيدى. ال 48 بالانىڭ 29-ى مەكتەپكە, 19-ى بالاباقشاعا بارىپ ءجۇر. 2015 جىلى 86 قونىس اۋدارۋشىعا 6 679 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا تولەندى. بارلىق وتباسىنا 60 پاتەرلى جاڭا تۇرعىن ۇيدەن پاتەر بەرىلدى. – بيىل دا بۇل جۇمىس جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. 6 وتباسىنا 1 467 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا تولەندى. مامىر ايىندا 1 545 مىڭ تەڭگە سۋبسيديا تولەنەدى. قالعان قارجى قازان-قاراشا ايلارىندا تولەنەتىن بولادى. قازىرگى كەزدە جۇمىس كۇشى مول وڭىرلەردەن 32 وتباسى كوشىپ كەلدى. سونداي-اق, قالامىزعا وبلىستاعى ەكونوميكالىق الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەر ساناتىنا قوسىلعان كۇرشىم اۋدانىنىڭ ماتاباي, مويىلدى اۋىلدارى مەن سەمەي قالاسىنىڭ تاڭات اۋىلىنان 17 وتباسى كەلمەك, – دەدى اناستاسيا ۆلاديميروۆنا. *** تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان ماسەلەگە بايلانىستى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا اتقارىلىپ جاتقان جۇيەلى جۇمىس بار. سوندىقتان بولار, شالعاي وبلىس دەمەي, وڭتۇستىك قازاقستاننان, قىزىلوردا مەن جامبىلدان قونىس اۋدارىپ جاتقاندار از ەمەس. ءبىزدىڭ وسى وبلىستاعى ءتىلشىمىز ءومىر ەسقالي وڭتۇستىكتەن قونىس اۋدارعان جانداردىڭ جاي-كۇيىنە نازار اۋدارىپ, وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرىمەن تىلدەسكەن ەدى.وڭتۇستىكتەن ەسكەن جىلى لەپ
ۇكىمەتتىڭ ىشكى ميگراتسيانى رەتتەۋ تۋرالى قاۋلىسىنا سايكەس بيىل قىزىلجار وڭىرىنە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان 131 وتباسىن قونىستاندىرۋ بەلگىلەنگەن بولاتىن. بۇگىندە ولاردىڭ الدى كەلىپ, ءۇي-جايمەن, جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلدى. الما ماحمەتوۆا, وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جانە ورالماندار مەن ىشكى ميگراتسيا ءبولىمى جەتەكشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى: – جىلدىڭ باسىندا ەكى وبلىس اراسىندا حالىقتىڭ قونىس اۋدارۋى جونىندەگى ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويىلعان بولاتىن. سوعان وراي 11 ادامنان قۇرالعان دەلەگاتسيا شىمكەنت قالاسىندا, سارىاعاش, ماقتاارال اۋداندارىندا بولىپ, بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى, «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە مەكتەپ تۇلەكتەرىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلدى. ساپار كەزىندە تەرىسكەيگە كەلۋگە تىلەك بىلدىرۋشىلەرگە كوشى-قون شارتتارى, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, وزگە دە الەۋمەتتىك كومەكتەر بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەستەر بەرىلدى. اڭگىمە بارىسىندا 270 جاننان تۇراتىن 120 جانۇيا ءوز تاعدىرلارىن ماعجان ەلىمەن بايلانىستىرۋعا شەشىم قابىلدادى. ولاردىڭ اراسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە اۋىل شارۋاشىلىق, ءبىلىم, دەنساۋلىق سالالارىنىڭ ماماندارى بار. بۇگىنگى كۇنى 36 وتباسى اتباسىن تىرەپ, قىزىلجار, م.جۇماباەۆ, شال اقىن, ەسىل, ع.مۇسىرەپوۆ, مامليۋت اۋداندارىنا قونىس تەپتى. سەرىك مالاەۆ, ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانى «اقسەلەۋ» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى: – دەلەگاتسيا مۇشەسى رەتىندە ءىسساپاردا بولعانىمدا ءبىر بايقاعانىم, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۇرعىندار تىعىز قونىستانعان ەكەن. ماسەلەن, ماقتاارال اۋدانىندا 300 مىڭ, سارىاعاش اۋدانىندا 330 مىڭ ادام تۇراتىن كورىنەدى. كەزدەسۋلەردە ادامداردىڭ ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسى, مەملەكەتتىڭ ىشكى كوشى-قون ساياساتىن رەتتەۋ جونىندەگى باعدارلاماسىن قولدايتىندارى بىردەن بايقالىپ تۇردى. ماعان, اسىرەسە, شىمكەنت قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان ميتينگ كەرەمەت زور اسەر ەتتى. سولتۇستىككە كوشۋگە نيەت ەتكەن 30 تۇرعىندى شىعارىپ سالۋ سالتاناتى وتە تانىمدى بولدى. مەن ءوزىم سارىاعاش اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ءومىرزاق كەرىمقۇلوۆتى اتتاي قالاپ الدىم. ادام تانيتىن جاسقا كەلدىك قوي, ىسكەرلىگىن, تىندىرىمدىلىعىن ءا دەگەننەن اڭعارىپ, «قۇدا ءتۇستىم». كوپ بالالى وتباسى ەكەن. مەحانيزاتور بولىپ ورنالاسىپ, باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلدى. سارسەنكۇل قوشەنوۆا, سارىاعاش اۋدانىنىڭ تۋماسى: – بۇدان بىلاي قىزىلجارلىق دەپ ەسەپتەي بەرىڭىزدەر. تابيعاتى اسەم, اۋاسى تازا تەرىسكەيدەن دەلەگاتسيا كەلدى دەگەندە بىردەن قۇلاي بەرىلدىم. كوڭىلىم الداماعان ەكەن. قاسيەتتى بابامىز شال اقىن اۋدانىنا باراسىز با دەگەندە بالسىنگەن جوقپىن, بىردەن كەلىسىمىمدى بەردىم. قازىر افاناسەۆكا اۋىلىنداعى فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتكە فەلدشەرلىك جۇمىسقا تۇردىم. ۋايىمىم سۋ سەپكەندەي باسىلدى. قازاقستاننىڭ قاي تۇكپىرىندە جۇرسەك تە, كەڭ-بايتاق وتانىمىز بىرەۋ. جاسىراتىنى جوق, وڭتۇستىك جاقتاردا ادامدار تىعىز شوعىرلانعاندىقتان, جۇمىسقا ورنالاسۋ ماسەلەسىندە پروبلەمالار جوق ەمەس. ەندىگى مىندەتىمىز – ەلىمىزدىڭ گۇلدەنە بەرۋىنە بەلسەنە اتسالىسۋ. قازىرگى تاڭدا جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق – باستى ماسەلە. سەبەبى, كەزىندە جاستار جاپپاي قارجىگەر مەن زاڭگەر ماماندىعىن تاڭداپ, ناتيجەسىندە, جۇمىس تابا الماي قينالدى. ال كەيبىر سالادا, كەرىسىنشە, كادر جەتىسپەۋشىلىگى تۋىنداپ, بۇل ماسەلە كۇنى كەشەگە دەيىن شەشىمىن تاپپاي كەلگەن بولاتىن. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى قولعا الىندى. ناقتىراق ايتساق, جامبىل, الماتى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ جاستارى اقمولا, اقتوبە, قوستاناي, پاۆلودار, قاراعاندى, باتىس جانە شىعىس, سونداي-اق, ءسولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنا وقۋعا ءتۇسىپ, قول جەتكىزگەن ماماندىقتارى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. بۇل باعدارلاما ماقساتى, ەڭ الدىمەن, باسەكەگە قابىلەتتى مىقتى ماماندار دايارلاپ, اۋىلداعى جاستارعا قولجەتىمدى ءارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ. *** شىنىندا, قازىر وڭتۇستىك وبلىستاردا بالا تۋ دەڭگەيى جوعارى, وزگە ەلدەردەن كوشىپ كەلۋشىلەر دە كوپ. مۇنىڭ بارلىعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن تۋدىرۋدا. ال كەيبىر ايماقتاردا كەرىسىنشە, ونەركاسىپ ورىندارى كوپ بولعانىمەن كادرلار جەتكىلىكسىز. وسى تۇيتكىلدى ءتيىمدى شەشۋ ماقساتىنداعى «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى – يگىلىكتى ءىس. جامبىل وبلىسىنداعى ءتىلشىمىز ورالحان ءداۋىت وسى جايلى اڭگىمەلەيدى.جاستار «سەرپىنگە» سەنەدى
– بۇل باعدارلامانىڭ جاستارعا بەرەر پايداسى كوپ, – دەيدى جامبىل وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءجاميلا بەكباتىروۆا. – قازىر ءبىزدىڭ وبلىستان ءبىلىم الۋعا اتتانعان جاستار اقمولا, اقتوبە, قوستاناي, پاۆلودار, قاراعاندى, باتىس جانە شىعىس, سونداي-اق, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا وقىپ جاتىر. «سەرپىن-2050» جوباسى اياسىندا وتكەن جىلى جامبىل وبلىسىنان سولتۇستىك وڭىرلەردىڭ 19 جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك گرانت ۇمىتكەرى رەتىندە 2591 تالاپكەر ءوتىنىش ءبىلدىرىپ, ونىڭ 398-ءى (15,4 پايىز) مەملەكەتتىك گرانتتى يەلەندى. 2014 جىلى اتالعان باعدارلاما بويىنشا وبلىستان وزگە ءوڭىردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا 77 جاس اتتاندى. تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى بويىنشا 45 تالاپكەر 14 كوللەدجدىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىسىن يەلەندى. اۋداندار مەن تاراز قالالىق ءبىلىم بولىمدەرى مەن كوللەدجدەردىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, 2015 جىلى «سەرپىن-2050» جوباسى اياسىندا وقۋعا تۇسكەن تالاپكەرلەردىڭ 189-ى (42 پايىز) 2014-2015 وقۋ جىلىنىڭ بىتىرۋشىلەرىن قۇراسا, قالعان 58 پايىز تالاپكەرلەر وتكەن وقۋ جىلدارىنىڭ بىتىرۋشىلەرى. بۇل ەرەكشە باعدارلاما بويىنشا گرانت يەگەرلەرى ستيپەنديامەن, وڭىرلەرگە ءبىر رەت بارىپ-قايتۋ جولاقىسى جانە جاتاقحانامەن, جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ال كوللەدجدەرگە تۇسكەندەرگە 3 مەزگىل تاماق جانە وقۋ كيىمى قارالعان. بۇدان بولەك, اتالعان وقۋدى بىتىرگەننەن كەيىن جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسۋگە نەمەسە جۇمىسقا ورنالاسۋىنا ىقپال جاسايدى. وسىنى ەسكەرگەن جاسى 30-دان اسقان اۋىل جاستارى باعدارلاماعا قاتىسىپ, قازىرگى تاڭدا ولار وزگە ايماقتا وقىپ جاتىر. سەبەبى, ول جەردە جاس مامان جۇمىس تاۋىپ قانا قويماي, پاتەرمەن دە قامتاماسىز ەتىلەدى. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, «سەرپىن-2050» باعدارلاماسىنىڭ جاستارعا بەرەر پايداسى مول. سوندىقتان دا, اتالعان باعدارلامانىڭ يگىلىگىنەن الداعى ۋاقىتتا دا جامبىلدىق جاستار شەت قالمايتىنى انىق. ر.S. سونىمەن, ىشكى كوشى-قون – مەملەكەتتىك ءمانى زور ماسەلە. ونى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ۇنەمى نازاردا ۇستايتىن بولادى, تاقىرىپ جالعاسىن تابادى.
