اداسقان وردەن

73 جىلدان سوڭ يەسىن تاپتى جۋىردا شارداراعا رەسەي فەدەراتسياسى باس كونسۋلدىعىنىڭ كەڭەسشىسى ستەپان سوكولوۆ ارنايى كەلىپ, اۋدان اكىمدىگىندە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى جۇرىمباي ايتورەەۆكە «قىزىل جۇلدىز» وردەنىن سالتاناتتى تۇردە تاپسىردى. شاردارا اۋدانىنداعى كوزى ءتىرى قوس مايدانگەردىڭ ءبىرى جۇرىم­باي ايتورەەۆتىڭ ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە بەرىلگەن «قىزىل جۇلدىز» وردەنىن الا الماي جۇرگەنىنە بي­ىل 73 جىل بولعان ەدى. حاركوۆ, ۆو­رونەج قالالارىن ازات ەتۋگە قاتىسقان جۇرەكەڭ جاۋدى ءتۇ­رە قۋىپ, جەڭىستى چەحوسلوۆاكيا جە­رىندە قارسى العان. باسىندا بارلاۋشى, كەيىننەن اۋە دەسانتى بولعان مايدانگەر سوعىستا ناعىز حاس باتىرعا اينالعان. بارلاۋشى كەزىندە ول «قىزىل جۇلدىز» ور­دەنىمەن ماراپاتتالىپتى. الاي­دا, كۋالىككە «ارتۋراەۆ» دەپ قاتە جازىلىپ كەتۋى سالدارىنان وردەن يەسىنە تابىس ەتىلمەيدى. ودان كەيىن اۋە دەسانتى بولىپ تا جاۋعا ويران سالعان جۇ­رىمباي ايتورەەۆ ەرەن ەرلىگى ءۇشىن ەكىنشى مارتە «قىزىل جۇلدىز» وردەنىمەن جانە «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالادى. بۇل وردەن-مەدالدارىن بۇگىنگە دەيىن جارقىراتىپ تاعىپ ءجۇر. الايدا, ۇزاق جىلدان بەرى ماسكەۋ جاققا حات جازىپ, ءبىرىنشى «قىزىل جۇل­دىز» وردەنىنە ىزدەۋ سالۋمەن بولادى. اۋداندىق قورعانىس ىستەرى ءبولىمى ارقىلى بىلتىردان بەرى قۇجاتتارى رەسەيگە تاعى دا جولداندى. اقىرى, كوپتەن بەرى سا­رىلا كۇت­كەن قۋانىشتى ءسات تە كەلىپ جەتتى. قوس «قىزىل جۇلدىزدى» ءوڭى­رىنە جارقىراتا تاققان قارت مايدانگەر ەرەكشە كۇيگە ءتۇسىپ, رەسەي ديپلوماتى مەن اۋدان باسشىلارىنا العىسىن جاۋدىردى. سوعىس كەزىندەگى وقيعالار ەسكە تۇسكەن جۇر­ەكەڭ ۇرىستاردىڭ كەيبىر ءسات­تەرىن اڭگىمەلەپ تە بەردى. – بۇل وردەن ماعان 1943 جىلى بەرىلگەن ەدى. ءبىزدىڭ بارلاۋشىلار توبى اسا ءبىر جاۋاپتى تاپسىرمانى ورىنداپ كەلگەنبىز. جاۋدىڭ 30-عا تارتا ساربازىن ءولتىرىپ, 7 ماشيناسىن تالقاندادىق. سول تاپسىرمانى ابىرويمەن ورىنداعان ون ادامعا ماراپات بەرىلدى. «قىزىل جۇلدىز» وردەنىمەن ماراپاتتالعانىم تۋرالى 14 قازاندا شىققان «بوەۆوە زناميا» گازەتىنە جاريالاندى. دنەپر­­دەن وتكەن ءبىر ۇرىستا اۋىر جارالانىپ, گوسپيتالعا ءتۇسىپ قال­دىم. سول كەزدە وردەن كەلگەن ەكەن, بىراق كۋالىككە فاميليام قا­­تە جازىلۋىنا بايلانىستى كەرى قايتىپ كەتىپتى. سول وردەنىمدى ىزدەپ جۇرگەنىمە 73 جىل بولىپتى بيىل, ەندى قولىم جەتىپ وتىر, – دەيدى جۇرىمباي اتا. جۇرىمباي اقساقال ءالى دە قارت­تىققا دەس بەرمەي, ءوز اياعىمەن ءجۇرىپ-تۇرادى. باۋىرىنان وربىگەن 5 ۇلدان 22 نەمەرە مەن 40 شوبەرە ءسۇيىپ وتىرعان سوعىس ارداگەرى تامىرىن تەرەڭگە جايعان بايتەرەك ىسپەتتى. جۇرىمباي اتامىز ءار­ۋا­قىتتا دا: «ءبىز كورگەن سوعىستى سەن­دەر كورمەڭدەر, ەل-جۇرت امان بولسىن», دەۋمەن وتىرادى. ءادىل ءابدىرامانوۆ, شاردارا اۋدانى اكىمدىگىنىڭ قىزمەتكەرى  وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى