قازاقستانداعى قىزىق قوندىرعى

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە كاسىپ­كەرلىك كەڭ ءورىس الىپ كەلەدى. ەل كا­سىپكەرلەرىنىڭ ساپىندا ءبىزدىڭ اۋدا­نىمىزدىڭ دا وسى كاسىپ­كەرلىكتىڭ ءتۇرلى سالاسىنىڭ بۇگە-شۇگەسىن تەرەڭ مەڭگەرگەن ازاماتتارى جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى – اۋدان تۇرعىندارى ومىرىنە, كاسىپكەرلىك سالاعا جاڭا وزگەرىس ەنگىزگەن قازاقستاندا تۇڭعىش رەت قولدانىسقا ەنگىزىلىپ وتىر­عان سيىر ءسۇتىن ساتاتىن «مولو­كومات» قوندىرعىسىن ورناتقان «پرەكراسنوە» شق باسشىسى باقىت قۇسايىنوۆ. مۇنداي قوندىرعى العاش بولىپ ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ ورتا­لىعى ساۋمالكول اۋىلىنداعى «استانا» دۇكەنىنىڭ ىشىنە ورنا­لاستىرىلعان. اتالمىش قون­دىر­عىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ شاراسىنا اۋدان اكىمى اعزام تاستەمىروۆ قاتىسىپ, كاسىپكەرگە قولعا العان ءىسىنىڭ جەمىستى بولىپ, كاسىبى ورگە دومالاۋىنا تىلەكتەستىگىن ايتا وتىرىپ, ەلىمىزگە تۇڭعىش بولىپ ارنايى جۇيەمەن جۇمىس جاسايتىن اتالمىش قوندىرعىنى اكەلىپ, قاراپايىم تۇتىنۋشى حالىقتىڭ ومىرىنە وڭ وزگەرىس ەنگىزگەنى ءۇشىن ۇلكەن العىسىن ءبىلدىردى. جاقىندا اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ, سايلاۋشىلارىنىڭ سەنىمىن اقتاپ, حالىق الدىندا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي يگى ءىس جاساعاندىعىن اتاپ ءوتتى. جەكە كاسىپكەر باقىت ءماجي­ت­ ۇلى بۇل قوندىرعىنى رەسەي ەلىنە جاساعان ءىسساپارىندا كوزى شالىپ, ەلىنە اكەلۋدى جوسپارلاعان ەكەن. بارلىق سالانىڭ كەز كەلگەن قىزمەتى اۆتوماتتاندىرىلىپ جاتقان ۋاقىتتا مۇنداي قوندىرعىنىڭ بولعانى ءارى ۋاقىت ۇنەمدەۋ, ءارى ساپالى تاۋارعا قيىندىقسىز قول جەتكىزۋ بولىپ تابىلادى. جەكە كاسىپكەر مولوكوماتتى «مولوكوۆەنت» ماركاسىمەن رەسەيدىڭ توم قالاسىنداعى «مانەتا» زاۋىتىندا تاپسىرىس­پەن جاساتقان كورىنەدى. ول وسىنداي 4 مولوكوماتتى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 8,5 ميلليون تەڭگەگە جاساتىپتى. ونىڭ العاشقىسى پاي­دالانۋشىلار يگىلىگىنە بەرى­لىپ ۇلگەرسە, ەكىنشىسىنىڭ دە ساۋمال­كول اۋىلىنىڭ قاي ساۋدا نۇك­تەسىنە قويىلاتىنى جوس­پار­لانىپ جاتىر. ال قالعان ەكەۋى  نوۆويشيمكا اۋىلىنا قويىلماقشى. مولوكوماتتىڭ سىيىمدى­لىعى 100 ليتر بولاتىن كارتريدجى كۇن سايىن تاڭەرتەڭگى ۋاقىتتا ساۋىلعان سۇتپەن اۋىستىرىلىپ وتىرىلادى. ال ءسۇت اۋىسىپ قالعان جاعدايدا شارۋاشىلىق يەلەرى ول ءسۇتتى كەلەسى كۇنگە قالدىرمايدى. ياعني, كۇن سايىن ەشقانداي قاۋىپسىز مولوكوماتتىڭ جاڭا ساۋىلعان ­پاستەرلەنگەن ءسۇتىن قولدانۋى­ڭىز­عا بولادى. 1 ليتر ءسۇتتىڭ قۇنى 150 تەڭگە. مو­لوكوماتتىڭ بەتىن­دە ارنايى باسقارعىش تۇيمەلەرى بار. ءسۇتتى 1 ليتر جانە 2 ليتر كولەمىندە الۋعا بولادى. ال ودان كوپ ءمول­شەردە الاتىن جاعدايدا, توق­تاتۋ تۇيمەسىن باسىپ, كەلەسى ىدىستى قويىپ, قايتادان ءسۇت قۇيۋدى جالعاستىرۋعا بولادى. اقشا قابىلداعىشى قاعاز اقشا تۇرىندە جانە تيىن تۇرىندە  دە قابىلدايدى. اقشا قابىلداعىشى 10, 20, 50, 100, 200, 500 تەڭگە­لىك­تەردى قابىلدايدى. جانە قالدىق اقشانى دا قايتارادى. ال ەگەر مولوكوماتتىڭ قالدىق اقشانى قايتارۋعا تيىنى بولماسا, وندا سول اقشاعا تاعى دا ءسۇت قۇيىپ الۋعا بولادى. ءسۇت قۇيىلاتىن كارتريدج ارنايى جۇيەمەن, ارنايى قوس­پالارمەن تازالانىپ, بۋلانىپ وتىرىلادى. مولوكومات جۇيەسىنە رەسەي ەلى دە تۇتاستاي كوشۋگە بەت السا, ەۋروپا ەلدەرى 2000 جىلى تۇگەل­دەي مولوكومات قوندىرعىسىنىڭ قىزمەتىنە كوشكەن ەكەن. مولوكوماتتىڭ قولدانىسقا بەرىلۋ سالتاناتىندا زەينەتكەر, «التىن القا» يەگەرى زۋرا العوجينا كاسىپكەرگە اق باتاسىن بەرىپ, شاشۋ شاشتى. اۋىل تۇرعىنى, 2 بالانىڭ اناسى سۆەت­لانا توپچي «تابيعي سيىر سۇتىنە ەركىن قولجەتىمدى مۇمكىندىك بەرەتىن مۇنداي قوندىرعىنىڭ ورنالاستىرىلعانى بىزگە ۇلكەن كومەك بولدى. اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن وسىنداي كەرەمەت قوندىرعى ورناتىپ, كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعا بىلگەن كاسىپكەر باقىت ءما­جيت­ ۇلىنا ءسۇت ءونىمىن كوپ پايدالا­ناتىن جاس انا رەتىندە مەن دە ۇلكەن راحمەتىمدى ايتقىم كەلەدى», دەدى. 2013 جىلدان ءوز كاسىبىن باس­تاعان باقىت قۇسايىنوۆتىڭ «پرە­كراسنوە» شارۋا قوجالى­عىندا قازىرگى تاڭدا 230 باس ءىرى قارا مال بولسا, ونىڭ 145-ءى ساۋىن سيىرلارى. 1000 گەكتەر جايىلىمى بار شارۋا قوجالىعى 23 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. 2015 جىلى قوجالىق تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلعان سيىر ساۋ جۇيەسىنە كوشكەن ەكەن. كاسىپتى جاساۋ مەن جالعاستىرۋ وڭاي بولعانىمەن, العاشقى بولىپ العا شىعۋ وڭايعا تۇسپەسى انىق. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا باقىت ءماجيت ۇلى قۇسايىنوۆقا شارۋاسىنىڭ شاشاۋىن شىعارماي جۇرگىزۋى ءۇشىن قاجىر-قايرات, جۇمىسشىلارى اراسىندا ءوزارا اۋىزبىرلىك, مەملەكەتتەن بارىنشا قولداۋ مەن تۇراقتى تۇتىنۋشىلار, ەڭ باستىسى, ەلىم دەگەن ەر جۇرەگىنىڭ, ەرىك-جىگەرىنىڭ رۋحى ورتايماسىن دەمەكپىز. ماقپال الماعانبەتوۆا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ايىرتاۋ اۋدانى سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور