جەر – اتا-بابالارىمىز امانات ەتكەن بارشا حالىققا تيەسىلى باستى بايلىعىمىز, ەلىمىزدىڭ قازىناسى, ىرىسىمىز بەن نەسىبەمىز.
الايدا, جەر ماسەلەسى, ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانىلاتىن جەردىڭ شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرىلەتىندىگى توڭىرەگىندە ءتۇرلى الىپقاشپا اڭگىمەلەر ايتىلىپ جاتقانى بارشامىزعا بەلگىلى. كەڭ-بايتاق جەردىڭ ساتىلۋ ماسەلەسى تۋرالى ەل اراسىنداعى بۇل تەرىس باعىتتاعى قاۋەسەت ەلىم دەپ سوققان ءاربىرىمىزدىڭ جۇرەگىمىزدى سولقىلداتارى انىق.
دەگەنمەن, بۇل ماسەلەدە جەر كودەكسىندە وزگەرتۋلەرگە تەرەڭ تالداۋ جاساساق, حالىقتىڭ الاڭداۋىنا نەگىز جوق ەكەندىگىنە كوز جەتكىزەمىز. ءويتكەنى, ەل ەڭسەسىن قالايدا بيىكتەتسەم دەپ, جەردىڭ تاعدىرىنا الاڭداعان ەلباسىمىز جەر ماسەلەسىنە قاتىستى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا دەم بەرۋ ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارىنا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىپ وتىر. ولاي بولسا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ەنگەن تىڭ جاڭالىق ەڭبەك ەتەمىن, جەردەن نەسىبە تابامىن دەگەن جاندارعا ۇلكەن ءمۇمكىندىكتەر تۋدىرادى. شەتەلدەردەن مالداردى اكەلۋدى توقتاتىپ, ءوزىمىزدىڭ اسىل تۇقىمدى مالدىڭ باسىن كوبەيتىپ, كوكونىس ءوندىرۋدى دامىتىپ شەتەلدەرگە شىعارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولامىز. قارا جەردىڭ قۇنارى مەن پايداسىن زاماناۋي سوڭعى ۇلگىدەگى وزىق تەحنولوگيالارمەن يگەرۋ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاقسى وزگەرىستەر ەنەدى. سەبەبى, يەسىز جاتقان جەر كۇتىم جاسالماعاننان كەيىن قۇنارلىلىعىن جويا باستايدى. ال ەگەر جەردىڭ ناقتى يەسى بولسا ونىڭ ەل ءۇشىن پايداسى مول بولاتىنىنا سەنەمىن. ويتكەنى, يەسى بار جەر ايرىقشا كۇتىمگە الىنادى. قاي ازامات بولسىن ءوزىنىڭ يەلىگىندەگى جەرىنىڭ ب ۇلىنگەنىن قالامايدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جەر قورى 11725,8 مىڭ گەكتار. ءوڭتۇستىك قانشا جەردەن ديقان دەپ ەسەپتەلگەنىمەن يگەرىلمەي جاتقان جەر قورى كوپ. ماسەلەن, بىلتىرعى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جەرلەرگە جۇرگىزىلگەن ءتۇگەندەۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە ماقساتىنا ساي پايدالانىلماي جاتقان 4182 جەر پايدالانۋشىلاردىڭ 315,1 مىڭ گەكتاردى بوس ۇستاپ وتىرعاندىعى انىقتالعان. وسىنىڭ ءتالىمدى ەگىستىگى 77,2 مىڭ گەكتار, سۋارمالىسى 38,8 مىڭ گەكتار, جايىلىمدىعى 199,1 مىڭ گەكتار ەكەن.
وسىنشا جەردى باۋىرعا باسىپ, ءوزى دە پايدالانباي, وزگەگە دە بەرمەۋدەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇلكەن زارداپ شەگىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەر ناقتى جۇمىس جاسايتىندارعا, ەلدىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن ماقساتقا جۇمسالسىن دەپ وتىرعانى وسى. ال, كەيبىر ارانداتۋشىلار ادەيى قاۋەسەت تاراتىپ, ەلدىڭ ءىشىن الا تايداي بۇلدىرگىسى كەلەدى. بۇل دۇرىس ەمەس.
اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەردى جالعا, نە ءوز يەلىگىنە العان شارۋاشىلىق يەسى دە ونىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋعا مۇددەلى بولادى. سودان قارا جەردى كۇتىپ-باپتاپ, سول جەردەن ءتۇرلى اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمدەرىن الۋعا ىنتاسى ويانادى, قادىرلەيتىن بولادى. ەلىمىزدە بوس, يگەرىلمەي جاتقان شالعاي جەرلەردى شەتەل ينۆەستورلارىنا كەپىلدىككە بەرۋ ارقىلى جەردەن وتاندىق ءونىم الۋ مەملەكەتىمىزدىڭ تابىسىن ەسەلەيدى. جەر كودەكسىندەگى وزگەرىستەر بارلىق ەلدەردە قولدانىلىپ جاتقان جەردى جالعا بەرۋ جاعدايى, اۋىلشارۋاشىلىق باعىتتاعى زاۋىتتاردىڭ اشىلۋى, قانشاما قازاقستاندىقتاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى, سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارۋى, ولاردىڭ تىرشىلىگىن كوركەيتۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان يگى شارالاردىڭ ءبىرى ەكەندىگى داۋسىز. بۇل يگىلىكتەردەن باسقا ساياسات ىزدەۋگە بولمايدى.
جاقىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەر كودەكسىندەگى تۇزەتۋلەرگە بايلانىستى موراتوري جاريالاعانىنىڭ كۋاسى بولدىق. جەرگە بايلانىستى وزگەرىستەر حالىققا دۇرىس ءتۇسىندىرىلمەگەندىكتەن وسىنداي قادامعا بارۋىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. قازىر باعاسىنا بايلانىستى شيكىزاتتان تۇسەتىن پايدامىز ازايدى. وسىنداي جاعدايدا ۇلان-عايىر جەرىمىزدى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ كەزەگى كەلدى. ەلباسى ايتقانداي, فرانتسيالىق شارۋالار ءبىر گەكتار جەردەن 3200 دوللار پايدا تاۋىپ وتىرسا, ءبىز ءبىر گەكتاردان 400 دوللاردىڭ ءونىمىن عانا الىپ وتىرمىز. ياعني, فەرمەرلەرىمىزگە, عالىمدارىمىزعا ويلاناتىن جايتتار بارشىلىق.
ەلباسى ۇكىمەتتە وتكەن ماجىلىستە حالىق قابىلدانعان شەشىمدەرگە سەنبەيتىن بولسا توقتاتا تۇرۋدى ۇسىندى. ويتكەنى, بۇل وزگەرىستەر حالىق ءۇشىن جاسالىپ جاتىر دەدى.
جەر-انا ءبىزدىڭ اسىراۋشىمىز. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ءتيىمدى پايدالانا بىلسەك تۇبىندە اسىعىمىز الشىسىنان تۇرادى.
امانگەلدى سوپبەكوۆ,
وقو ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى