ەرلىككە ارقاشاندا ورىن تابىلادى. كەز كەلگەن وزەكتى جان ءوزىنىڭ ورمەك بولىپ ورىلگەن ءومىر جولىندا ەرتەلى-كەش ءىرىلى-ۇساقتى ءارتۇرلى ەرەن ىستەرگە قول ۇرىپ جاتادى. بىراق سولاردىڭ ءبىرلى-جارىمى عانا ءدۇيىم جۇرتتى ءدۇر سىلكىندىرىپ, ەرلىك جاساعان ابزال ادامنىڭ اتىن اسپانعا شىعارادى. ويتكەنى, ناعىز جۇرەك جۇتقان ەردىڭ ەل ەسىندە قالاتىن ەلەۋلى ەرلىگىنىڭ مەرزىمى مەن مەكەنىن تاعدىردىڭ ءوزى بەلگىلەپ بەرىپ تۇرادى. بيىلعى جىلدىڭ 27 ناۋرىزى كۇنى تاڭەرتەڭ استانا اۋەجايىنىڭ اسپانىن 50 مينۋت بويى اينالىپ ۇشۋعا ءماجبۇر بولعان Fokker-100 ۇشاعىنىڭ كومانديرى دميتري رودين باستاعان ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ بورتتاعى 116 جولاۋشىنى امان ساقتاپ قالۋعا باعىتتالعان باتىل بايلامدارىنىڭ دا جازمىشتىڭ تاپ وسىلاي جوعارىدان بەرىلگەن جازۋىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلعانىندا ەشبىر كۇمان جوق.
ادەتتە ومىردە كەزدەيسوق ەشتەڭە بولمايدى. ال بولا قالعان نارسەلەردىڭ ءبارىنىڭ زاڭدى ورنى مەن رەتتى سالماعى بار. جەكسەنبىنىڭ سول ءبىر كۇنگى ارايلى تاڭىندا اينالانى ءاپ-ساتتە الەمتاپىرىق ەتىپ كەتەتىندەي ەرەكشە بەلگى-بەدەر كۇنى بۇرىن بىلىنبەگەن. تامىلجىپ اتقان تاڭنىڭ شۇعىلالى شاپاعى لەزدە اينالاعا تالاسا تاراپ, ماڭايعا مامىراجاي ماۋىتىسى مۇلگىگەن تالما تىنىشتىقتىڭ قاۋسىرمالاپ قونا باستاعان شاعى ەدى. الايدا, ءدال وسى مەزەتتە تالايى بولەك تاعدىرعا سول كەزگە دەيىن بارشا سانالى عۇمىرىنىڭ 35 جىلىن اۋە كەڭىستىگى كەنەرەسىنەن كوكتەي ءوتىپ, زەڭگىر اسپان ءجۇزىن شارلاي ۇشۋعا ارناعان دميتري رودين ەسىمدى تاجىريبەلى ۇشقىشتى سىننان وتكىزىپ, تۇبىندە ودان دا سۋدان تازا ەتىپ شىعارۋ قاتتى قاجەت بولعان سياقتى. سول-اق ەكەن, الگىندە عانا ۇيقىدان جاڭا ويانعان قىرداعى قاپىسىز اۋىلدىڭ كەيپىن كورسەتىپ تۇرعان اۋە گاۆانىنىڭ اينالاسى كەنەت الاشاپقىنعا اينالىپ, ەرسىلى-قارسىلى جۇگىرىسكە تولىپ كەتتى.
ءوز باسىم وسى كۇنى ساسكەگە جەتپەي باستالىپ كەتكەن دۇربەلەڭنىڭ جايىن ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشوۆتىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە جازعان جازبالارىنان ءبىلدىم. «ەكيپاجدىڭ, اسىرەسە, كومانديردىڭ شەبەرلىگى مەن شىدامدىلىعىن, سونداي-اق جەردەگى بارلىق قىزمەتتىڭ ۇيلەسكەن جۇمىستارىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ەكيپاجدى مەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ناگرادالارعا ۇسىناتىن بولامىز», – دەپ جازعان ەكەن مينيستر سول ساتتە Facebook-تەگى پاراقشاسىنا. سودان ءارى ينتەرنەت-رەسۋرستاردان ىندەتە ىزدەي وتىرىپ, سول كۇنى تاڭەرتەڭ Bek Air اۆياكومپانياسىنىڭ قىزىلوردا قالاسىنان ۇشىپ كەلگەن Fokker-100 ۇشاعىنىڭ استاناعا قونار كەزىندە الدىڭعى شاسسيلەرى شىقپاي قالىپ, كومانديرىنە اۋە كەمەسىن اپاتتى جاعدايدا جەرگە قوندىرۋعا تۋرا كەلگەنىنە قانىقتىق.
البەتتە, «اۋە كەمەسىن اپاتتى جاعدايدا جەرگە قوندىرۋعا تۋرا كەلگەن» دەگەن تىركەستىڭ ءتىنى كوتەرىپ تۇرعان سوزدەردىڭ سالماعى ايتۋعا عانا وڭاي كورىنەدى. ايتپەسە, ءاربىر مينۋتى بىرەر ساعاتتىڭ سوعىسىنا عانا ەمەس, قاس-قاعىم قايىرىمدا لاپ ەتىپ سونە كەتۋگە ءازىر تۇرعان تۇتاس ءبىر ءومىردىڭ وزەگىنە قاۋىرسىن قانات بولىپ بايلانعان سول ساتتەردە لاينەردىڭ باس ۇشقىشى دميتري رودين مەن ەكىنشى پيلوت ۆاديم سمەرەچانسكيدىڭ نە كوڭىل كۇيدىڭ كۇيتىنە كوشىپ, نەندەي سەزىمدەرگە سەلەبە جۇگىرتىپ, قانداي ويلاردىڭ ورمانىندا ءجۇزىپ جۇرگەندەرىن ءدوپ باسىپ, قاپىسىز تانۋ ءۇشىن تەك سونداي مەزەتتەردى سولاردىڭ وزدەرى بولىپ باستان كەشۋ عانا كەرەك شىعار. ايتكەنمەن, ءبىر نارسە ايدان انىق, الدارىندا ۇشاقتى جەرگە ايتا قالارلىق اۋىر اپاتسىز قوندىرىپ, بورتتاعى جولاۋشى بىتكەندى تۇگەلدەي امان ساقتاپ قالۋدان باسقا ماقسات تا, مۇددە دە بولماعان ەكيپاج مۇشەلەرى جەر مەن كوكتىڭ اراسىنداعى كىشكەنە عانا كەڭىستىكتە ءومىر مەن ءولىم بەتپە-بەت كەلىپ, تىكەلەي تەكەتىرەسكە تۇسكەن ماۋرىتتە بويلارىندا بۋىرقانعان بارلىق قورقىنىش پەن ۇرەيدى باتىل باسىپ تاستاپ, بارىنشا سالقىنقاندىلىق پەن سابىرلىلىققا جۇگىنىپ ۇلگەرگەن, وسى تاباندىلىق پەن تاعاتتىلىق ارقىلى شەبەرلىك پەن تاجىريبەنى يكەممەن ىسكە قوسا بىلگەن. مۇنداي سەزىم كۇيىنە تەز جەتۋ ءۇشىن كىم-كىمنىڭ دە ەرىك-جىگەرى بەرىك, رۋحى جوعارى بولۋى كەرەك. باتىلدىق دەگەنىمىزدىڭ ءوزى الدا جاسالعالى تۇرعان وقىس تىرلىكتىڭ وتە قورقىنىشتى ەكەنىن ادامنىڭ جان-تانىمەن سەزىنە ءبىلۋى ارقىلى عانا جۇزەگە اسادى. باتىر - ەشتەڭەدەن قورىقپايتىن ەمەس, ءوز بويىنداعى قورقىنىشىن باسا بىلەتىن ادام. مۇنىڭ ۇستىنە, مۇنداي قادامعا قۇلاش ۇرۋعا ساناۋلى عانا مينۋتتار بەرىلگەن كەزدە, ادامنىڭ بۇكىل اقىل-پاراساتى مەن پايىم-بىلىگى دە قوسا سىنعا ءتۇسىپ كەتەر ەدى.
ءبىزدىڭ كەيىپكەرلەرىمىز سول كۇنى تاپ وسىنداي جاعدايعا تاپ كەلدى. سەبەبى, استانا اۋەجايىنا ۇشىپ كەلىپ قالعان ۇشاقتىڭ اقاۋلىعى ونىڭ تەك قونۋعا بەت العان ساتىندە عانا بىلىنگەن. اشەيىندە ءپۋلتتى باسقا بويدا سارت ەتىپ اشىلىپ, جەرگە قاراي تەپكىشەك بولىپ تارتىلا قالاتىن شاسسيلەر بۇل جولى تىم-تىرىس تۇرىپ قالدى. ال ۋاقىتتىڭ تىم تىعىزدىعى اۋە كەمەسىنىڭ كاپيتانى دميتري ءروديننىڭ كوپ ويلانىپ-تولعانىپ جاتۋىنا ىرىق بەرمەدى. بۇل ساتتە وندا ءتىپتى لاينەردى قايتكەندە دە جەرگە امان-ەسەن قوندىرۋدان باسقا ماقسات پەن تاڭداۋ بولعان جوق. بىراق كوماندير شۇعىل تۇردە وسىنداي شەشىم قابىلداعاننان كەيىن دە ۇشاققا اەروپورتتىڭ توبەسىندە ەلۋ مينۋتتاي ۋاقىت ۇشىپ جۇرۋگە تۋرا كەلدى. وسى ءاربىر سەكۋندى مەن مينۋتى سىن ساعاتى بولىپ سوققان ەرلىككە تولى ەلۋ مينۋتتىڭ ىشىندە ەكيپاج وزدەرى ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن ومىرلىك ەمتيحانعا بارىنشا جەدەل, مەيلىنشە تياناقتى دايىندالىپ جاتتى. كوماندير مەن ەكىنشى پيلوت وسى ارالىقتا لاينەردى مۇمكىندىگىنشە از زاقىممەن قوندىرۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ جاتسا, بورتسەرىكتەرى سالون ىشىندەگى جولاۋشىلار اراسىن ۇرەي جايلاپ, ورىنسىز تولقۋعا جول بەرمەۋلەرىنە كۇش سالۋمەن بولدى. ءومىر مەن ءولىمنىڭ ارا-جىگى تىم جاقىن تۇرعان سول ءبىر ساتتەردە جەردەگى اەروپورت اۋماعىندا دا جان الىسىپ, جان بەرىسكەندەي قىزۋ جۇمىستار باستالىپ كەتتى. وندا ۇشاق قونۋعا ءتيىستى بەلدەۋ تۇگەل تازارتىلىپ, ونىڭ كوبەسىنە كوپىرشىگەن اپپاق كوبىك توگىلدى. مۇنىڭ ءوزى اۋە ماشيناسى جەرگە قونعان كەزدە ونىڭ جەرمەن تۇيىسكەن مۇيىسىنەن وت قاشىپ كەتپەۋى ءۇشىن جاسالدى.
اقىرىندا دميتري رودين نار تاۋەكەلگە نايزا شاپتىرىپ, اۋە لاينەرىن كۇنى بۇرىن مەجەلەنىپ, دايىندالىپ قويىلعان بەلدەۋگە قاراي باعىتتادى. ءوزىنىڭ وسى كەزگە دەيىن جيناعان تاجىريبەسى مەن تەحنيكالىق نۇسقاۋعا سۇيەنگەن كوماندير ۇشاق دوڭعالاقتارى جەرگە ءتيۋى كەزىندە ەڭ الدىمەن كابينانىڭ العا قاراي ەڭكەيمەي, تىك قالپىندا تۇرۋىنا ايرىقشا قاتتى كۇش سالدى. مۇنىسى جانە زايا كەتپەدى. ءبارى دە ءوزىنىڭ ويلاعانىنداي بولدى دا شىقتى. ۇشاق كوبىك توگىلىپ تاستالعان جۇگىرۋ بەلدەۋىنە تابان تىرەگەننەن كەيىن 25-30 مەتردەي جەردى «تۇمسىعىمەن» ءسۇزىپ ءوتىپ بارىپ, باياۋلاپ توقتادى. وسىنىڭ ارقاسىندا اۋە لاينەرى قونار كەزىندە بارىنشا از زاقىمعا ۇشىراپ, بورتتاعى 116 جولاۋشى مەن 5 ەكيپاج مۇشەسىنىڭ ەشقايسىسى ەشقانداي زارداپ شەككەن جوق.
وسى وقيعادان كەيىن ينۆەستيتسيا جانە دامۋ مينيسترلىگى اۆياتسيالىق وقيعانى تەكسەرۋ جونىندە ارنايى كوميسسيا قۇردى. وعان Bek Air اۆياكومپانياسىنىڭ ينجەنەرلىك-اۆياتسيالىق قىزمەتى تەحنيكالىق ماماندارى دا شاقىرىلدى. وسى تەكسەرىس قورىتىندىسى ۇشاقتىڭ اپاتتى جاعدايعا ۇشىراۋىنا ونى ەكسپلۋاتاتسيا جاساۋداعى كەمشىلىكتەر ەمەس, كونسترۋكتسيالىق-وندىرىستىك جەتىمسىزدىكتەر سەبەپ بولعانىن انىقتاپ بەردى. ناتيجەسىندە زاۋىت وكىلدەرى ەندى شىعارىلاتىن ۇشاقتاردا ماسەلەنىڭ وسى جاعى ەسكەرىلىپ, الداعى كەزدە مۇنداي ولقىلىقتاردىڭ ورىن الماۋىنا كۇش سالاتىندارىن ءبىلدىرىپ كەتتى. سول سياقتى ەندىگى كەزەڭدە وسى لاينەردى وندىرىستە پايدالانىپ وتىرعان اۆياكومپانيا ەكيپاجى مۇشەلەرى امستەردامداعى وقۋ-ترەناجەر ورتالىعىندا ءبىر رەت التىدا ءبىر رەت وقۋ وقىپ تۇراتىنى جونىندەگ ۇيعارىم جاسالدى.
جاقىندا اتالمىش ەكيپاجدىڭ بارلىق مۇشەلەرى, جوعارىدا مينيستر اسەت يسەكەشوۆ ۋادە ەتىپ وتكەندەي, تۇگەل مەملەكەتتىك ناگرادالارعا ۇسىنىلدى. مۇنداعى باستى تۇلعا – رودين دميتري ولەگوۆيچ 1961 جىلعى 31 تامىزدا الماتى قالاسىندا تۋعان. كەزىندە رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ازاماتتىق اۆياتسيا اكادەمياسىن بىتىرگەن ول 2014 جىلدان بەرى Fokker-10 اۋە لاينەرىنىڭ كومانديرى بولىپ كەلەدى. وسى كەزگە دەيىن اۋەدە ۇشۋ مەرزىمى 10 000 ساعاتقا تولعان بولسا, سونىڭ 6 000 ساعاتىن كوماندير لاۋازىمىندا وتكىزگەن. پيلوت رەتىندە باتىس ءوندىرىسىنىڭ 7 ءتيپتى ۇشاعىندا ۇشۋدى جەتىك مەڭگەرگەن. سونىمەن بىرگە, وسى شاقتا ءدميتريدىڭ بۇدان الدى جىل بۇرىن باس قوسقان ومىرلىك سەرىگىنىڭ دە اۆياتسيا سالاسىنىڭ مامانى ەكەنى, ولاردىڭ ورتاق ءبىر ۇلدارى بار ەكەنىن ءمالىم بولدى.
بۇگىندە اتاعى تەك ءبىزدىڭ ەلىمىز عانا ەمەس, كۇللى الەمگە كەڭىنەن تانىمال بولىپ تۇرعان دميتري ءروديننىڭ داڭقىن جاقىندا وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەزى كەزىندە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇرىنعىدان بەتەر اسپانداتىپ جىبەردى.
-جارايسىڭ, ناعىز ەرلىك ءىس, وسىنشاما ادامدى ولىمنەن قۇتقارىپ قالدى… جۇرتتىڭ ءبارى مۇنىڭ قالاي بولعانىن… قانشالىقتى قورقىنىشتى ەكەنىن بىلگىلەرى كەلەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى سويلەۋ ءۇشىن مىنبەگە كوتەرىلگەن رودينگە قاراپ.
-تەلەۆيزوردان مەنىڭ قورقۋعا ۋاقىتىمنىڭ دا بولماعانىن ءبارى كورسەتتى, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, – دەپ جاۋاپ قاتتى بۇعان رودين.
-ءيا, ءدال سولاي. بالكىم, جۇرت اشىلماعان ارتقى دوڭگەلەكتەر بولماعانىنا قۋانعان شىعار؟, – دەدى ەلباسى سوسىن.
-ءسىز دۇرىس ايتاسىز, بۇل وسىنداي جاعدايداعى تاۋىرىرەك, ەڭ قاۋىپسىز ۆاريانت بولدى. سوڭعى كەزدەرى جۇرتتىڭ ءبارى مەنى قاھارمان دەپ اتاپ ءجۇر. مەن دە باسقالار سياقتى وتان الدىنداعى, ءسىزدىڭ الدىڭىزداعى ءوز بورىشىمدى ورىندادىم. ءبىزدىڭ ۇشاقتا 116 ادام بولدى. ال «قازاقستان» اتتى ءوزىڭىز شتۋرۆالىن ۇستاعان لاينەردە, ءسىزدىڭ سوڭىڭىزدا 18 ميلليون ادام بار, – دەدى كەلەسى ءسوزىنىڭ سىڭايىندا كاپيتان.
وسىنىڭ اراسىندا اۋە لاينەرىنىڭ كومانديرى پرەزيدەنتكە زالدا جانىندا وتىرعان پولكوۆنيك قايرات ۇمبەتوۆتىڭ جاس جاۋىنگەردى گراناتا جارىلعاندا ءوز دەنەسىمەن جاۋىپ, اجالدان امان الىپ قالعان ناعىز باتىر ەكەنىن جەتكىزدى. وسىدان-اق كاپيتاننىڭ ادامگەرشىلىكتى تۋ ەتىپ كوتەرەتىن ناعىز ادال پەيىلدىڭ, شىنايى پەيىلدىڭ ادامى ەكەنى كورىنىپ تۇردى.
مۇنىڭ ءبارى ەلۋ مينۋتقا سوزىلعان ەرلىك ءساتىنىڭ ءوز قاھارمانىن دۇرىس تاڭداپ العانىنا ءبىزدىڭ كوزىمىزدى تاعى ءبىر مارتە جەتكىزدى.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا