ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىV سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە بۇگىنگى كۇندە قوعامدى الاڭداتىپ وتىرعان جەر ساتىلىمى ءجونىندەگى نەگىزسىز اڭگىمە, موجانتوپاي ماسەلەگە بايىپتى پىكىر, بايلامدى سوزبەن نۇكتە قويدى. «تاعى دا ايتقىم كەلەدى – اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن شەتەل ازاماتتارىنا جانە كومپانيالارىنا ساتۋ تۋرالى ماسەلە جوق, تالقىلانبايدى دا», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەلباسى وسىلايشا ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ بەردى. ەندىگى كەزەكتە ەل اراسىندا ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ جەر تۋرالى ساياساتىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ كەرەك دەپ سانايمىن. بۇل باعىتتا كەشەۋىلدەۋگە بولمايدى. جەرگە قاتىستى زاڭ تالاپتارىن تەرەڭ جانە جان-جاقتى ۇعىندىرمايىنشا, حالىقتى جالاڭ سوزبەن الدارقاتۋ اقىلعا سىيىمسىز شارۋا. بۇل جەردە تاياقتىڭ ەكى ۇشى بارلىعىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك. مۇندايدا ساۋاتتى ءھام ساليقالى ساياسات قانا ءوز جەمىسىن بەرەدى.
مىسالى, «قاراعاندى وبلىسىنىڭ جەردiڭ پايدالانىلۋى مەن قورعالۋىن باقىلاۋ باسقارماسى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى بۇل باعىتتا جۇيەلى تۇردە جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى.
وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى پايدالانىلماي كەلە جاتقان جەرلەردى اينالىمعا قوسۋ شارالارىن ورىنداۋ بويىنشا 2015 جىل مەن بيىلعى جىلعى ءبىرىنشى توقساندا جەر كولەمى 360 مىڭ گەكتار بولاتىن 166 اۋىلشارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. شارا بارىسىندا جالپى اۋماعى 333 مىڭ گەكتار بولاتىن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانباي كەلگەن 156 شارۋاشىلىق انىقتالىپ, ولارعا 3 ملن. 740 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىندى.
بۇدان بولەك, بارلىق اۋداندارداعى جەرگىلىكتى گازەتتەرگە جەرىن ماقساتتى پايدالانباي ءجۇرگەن جەر يەلەرىنىڭ ءتىزىمى جاريالانىپ, ولاردىڭ جەر تۋرالى زاڭ باپتارىن بۇزىپ وتىرعاندىعى قاتاڭ ەسكەرتىلدى. البەتتە, مۇنداي جۇمىستار بولاشاقتا دا جالعاسىن تابا بەرمەك.
قازىرگى تاڭدا وبلىستىڭ قالالارى مەن اۋداندارىندا پايدالانىلماعان جەرلەردى انىقتاۋ جانە پايدالانىلماعان جەردىڭ جەر سالىعىنىڭ ارقاۋلىق تولەمىن كوتەرۋ تۋرالى ءماسليحاتتاردىڭ شەشىمىن قابىلداۋ جونىندەگى جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, ىسكە كىرىسكەن.
ەندى پايدالانىلماعان جەرلەرگە قانداي جەر تەلىمدەرى جاتاتىنىنا تاعى ءبىر مارتە زەر سالايىق. مىسالى, اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ەگۋگە ارنالعان جەرلەر وڭدەلمەسە, مۇنداي ەگىستىك جەرلەر جانە اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارى جايىلماعان نەمەسە سانى جاعىنان جالپى اۋماققا جۇكتەلگەن جەتكىلىكتى نورمانىڭ 20 پايىزىنان از بولعان جاعدايداعى جايىلىمدىق جەرلەر «پايدالانىلماعان» دەگەن ساناتقا جاتقىزىلادى.
بۇل باعىتتا باسقارما تۇراقتى نەگىزدە تۇسىنىك جانە ەسكەرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرادى. مىسالى, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن كاسىپكەرلەر, شارۋا قوجالىقتارى مەن فەرمەر شارۋاشىلىعىنىڭ باسشىلارى قاتىسقان 20-دان استام دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتىرىسى, سەمينارلار مەن ءماجىلىستەر ۇيىمداستىرىلىپ, جەر زاڭناماسىنىڭ نورمالارى ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىلدى. بۇقار جىراۋ, نۇرا جانە وساكاروۆ اۋداندارىنداعى اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدىكتەرىندە وسى ماسەلە بويىنشا تۇرعىنداردى قابىلداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
جالپى, مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەكەمەسىنىڭ مىندەتى پايدالانىپ كەلە جاتقان جەرلەردى الىپ قويۋ ەمەس, كەرىسىنشە, جەردى اۋىلشارۋاشىلىق اينالىمىنا جىبەرۋ ماقساتىندا جەردى پايدالانۋ بويىنشا شارالاردى قابىلداۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتۋ. جالپاق تىلمەن ايتقاندا, جەر بوس جاتپاي, ناعىز جەر يەسىنىڭ قولىندا يگەرىلىپ, ادامداردىڭ يگىلىگىنە جۇمىس ىستەۋى كەرەك.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممەرتسيالىق باعىتتاعى پايدالانىماي كەلە جاتقان جەرلەردى انىقتاپ, ولاردى اينالىمعا قوسۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىنداعى جۇمىستار جالعاسۋدا. باسقارمانىڭ مىندەتى – بۇل باعىتتا قولدانىستاعى زاڭنىڭ مۇلتىكسىز ورىندالۋىن قاداعالاۋ.
ساياش احمەتوۆ,
«قاراعاندى وبلىسىنىڭ جەردiڭ پايدالانىلۋى مەن قورعالۋىن باقىلاۋ باسقارماسى»
مم باسشىسى
قاراعاندى