بۇگىندە «بايەلى بولىس» شارۋا قوجالىعىنىڭ قاراماعىندا 400 گەكتار جەر بار. ونىڭ ءبىر بولىگىندە پياز, كارتوپ جانە باۋ-باقشا ونىمدەرى وسىرىلەدى. ون بەس گەكتار كوپجىلدىق ءشوبى بار. ودان جىل سايىن يەلىگىندەگى مىڭ باس جىلقىعا 400 تونناعا جۋىق ساباقتى مال ازىعىن ازىرلەيدى. مۇندا ەتتى جانە ءسۇتتى كوپ بەرۋىمەن ەرەكشەلەنەتىن اسىل تۇقىمدى قازاقتىڭ «جابى» جىلقىسى وسىرىلەدى. ولار ىستىققا, سۋىققا ءتوزىمدى. قىستاي ءوز اياعىمەن جايىلىپ شىعادى. باسقا تۇقىمدارعا قاراعاندا ەتتى كوپ بەرەدى. قوجالىق بۇرىن جىل سايىن 150 باس جىلقى سەمىرتىپ, ولاردى سويىپ, ساۋدا نۇكتەلەرىنە 50 توننا ەت جونەلتەتىن. بۇعان قوسا بيە ساۋىپ, قىمىز وندىرۋمەن شۇعىلدانادى. بيىل 22 توننا شيپالى سۋسىن ءوندىرىپ, وتكەرگەن. جاقىندا زاماناۋي ۇلگىدەگى, قول جۇمىستارى اۆتوماتتاندىرىلعان 50 باس جىلقىنى سەمىرتۋگە ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىن ىسكە قوستى. مۇنىڭ ءوزى ولارعا مالدى جىل ون ەكى اي ۇزدىكسىز سەمىرتۋگە جانە جىلىنا 100 توننا ەت ءوندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الاڭدا جىلىنا 250-گە دەيىن جىلقى بورداقىلانباق.
قازىر قوعامدا جەر ماسەلەسىنە قاتىستى ءتۇرلى پىكىرلەر ءوربىپ تۇر. جەر ماماندارى اۋىل-ايماقتاردى ارالاپ, جەر كودەكسىندەگى وزگەرىستەردى ءتۇسىندىرىپ-اق باعۋدا. ءومىر بويى جەر ەمىپ كەلە جاتقان ديقان رەتىندە ايتارىم, جەردىڭ ساتىلعانىن ءوز باسىم قولدايمىن. ءويتكەنى, قازاقستاندا جەر جەتىم قالدى. بۇرىن بيداي, قىزىلشا, ماقتا ەگىلىپ كەلگەن جەردىڭ ءبارى توزعان. ارامشوپتەن باسقا ەشتەڭە شىقپايتىن ەگىستىكتى كورگەندە ىشتەي ەگىلەسىڭ. بۇلاي جالعاسا بەرۋى مۇمكىن ەمەس. ءبىر نارسەنى جاساۋ ءۇشىن الەمدىك تاجىريبەنى قاراۋ كەرەك. قازىر دامىعان ەلدەردە جەر جەكەمەنشىكتە. بىزگە دە بۇدان باسقا جول جوق.
جەر جەكەمەنشىكتە بولعان كەزدە عانا شارۋا وعان جاناشىرلىقپەن قارايدى. ويتكەنى, ول ءوزىنىڭ جەكە مۇلكى. مەن ءوزىمنىڭ شارۋاشىلىعىما قاجەتتى جەردىڭ ءبارىن مەملەكەتتەن ساتىپ الىپ قويعانمىن. جەكە مۇلكىم بولعان سوڭ جەرگە وتباسىما, مالىما قاراعانداي قارايمىن. جەردىڭ توزىپ كەتپەۋىن قاداعالايمىن, قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋعا بار كۇشىمدى سالامىن. جەر قۇنارلى بولسا, ەرتەڭ الىناتىن ءونىم دە جوعارى بولاتىنىن جاقسى بىلەمىن.
ءوزىڭىز ويلانىپ كورىڭىزشى, جەردى كىم ساتىپ الادى؟ ارينە, جەردەن نەسىبەمدى تاپسام, ەڭبەكتەنسەم دەگەن ادام الادى. جەرمەن اينالىسپايتىن ادام ونى ساتىپ الىپ نە ىستەيدى؟! ەگەر ەرتەڭ العان جەرىن يگەرە الماسا, وكىمەت قايتىپ الىپ قويادى. ءبارىن جەر ينسپەكتسياسى باقىلاپ وتىرادى. سوندىقتان, ءوز باسىم جەردىڭ ساتىلعانىن قولدايمىن, بۇل دۇرىس شەشىم بولدى دەپ, ەسەپتەيمىن.
مىنە, ءوز جەرىمىزدىڭ بولۋىنىڭ ارقاسىندا ءبىراز شارۋانى ءدوڭگەلەتىپ جاتىرمىز. قايبىر جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى باسىمەن قايعى بولىپ, ءبىر قوي ءبىر قاپ ۇنعا ايىرباستالىپ جاتقان زاماندا كاسىبىمىزدى جاڭارتىپ, جىلقى باعۋدى قولعا الدىق. جانە جوقتان باردى قۇراماي, بۇل ماسەلەگە جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراپ, سولتۇستىك وبلىستاردان, رەسەي, قىرعىزستاننان اسىل تۇقىمدى جىلقىلار الىپ كەلدىك. ءسىز بىلەسىز بە؟ ءبىزدىڭ ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقاندارعا قولداۋ وتە زور, كوپتەگەن جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الساڭ, سۋبسيديا بەرەدى, ءدارى-دارمەگىن بەرەدى, ءتىپتى, جەم-شوبىنە دەيىن جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. قىمىز وندىرسەڭ, وعان دا كومەك قارجى بەرەدى. تەك ەرىنبەي ەڭبەك ەتۋ كەرەك. وسىنداي مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا ازداعان جىلدار ىشىندە شارۋامىز دوڭگەلەپ, مال باسى كۇرت وسە ءتۇستى. ناتيجەسىندە قوي جانە جىلقى باعۋمەن اينالىساتىن 3 شارۋا قوجالىعىن قۇردىق. ارينە, ايتۋعا وڭاي. ايتپەسە وسى جىلدار اششى تەرگە, تىنىمسىز ەڭبەككە تولى بولدى. كەي جىلدارى ەتتىڭ باعاسى تىم ارزانداپ كەتىپ, شىعىنعا باتىپ قالعان كەزدەرىمىز دە بولدى. نەگىزى بۇگىندە ەت وندىرۋشىدەن اراداعى الىپساتارلار باي تۇرادى. باعانى دا كوتەرەتىندەر وسىلار. الىپساتارلاردى اينالىپ ءوتۋدىڭ سان ءتۇرلى جولدارىن قاراستىرىپ, اقىرىندا تاراز قالاسىنان سۋپەرماركەت اشتىق. مىنە, وسى ساۋدا ورىندارىندا قالا حالقى ەت, ءسۇت ونىمدەرىن تومەن باعامەن ساتىپ الۋدا. ءبۇگىندە اعام داۋلەت ەكەۋىمىزدىڭ شارۋاشىلىعىمىزدا مىڭعا جۋىق جىلقى جايىلىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ شارۋاشىلىق قونىس تەپكەن قىرشىندى جازىعى مالعا وتە ىڭعايلى مەكەن. قىستىڭ كۇندەرى جىلقى نۋ قامىستىڭ ىشىندە جايىلادى. ارينە, بۇل دۇنيەنىڭ ءبارى اللانىڭ جازۋىمەن ەرەن ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا قۇرالعانى بەلگىلى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىڭ قولداۋىن, ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسى سالاعا دەگەن قامقورلىعىن ەرەكشە ايتىپ وتكىم كەلەدى.
جۇماسەيىت نۇرباەۆ,
«بايەلى بولىس» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى
جامبىل وبلىسى