باۋىرساق قازاق داستارقانىنىڭ كيە-برەندى ەمەس پە؟
اينالايىن, باۋىرساق!.. قازاقتىڭ مىڭ سان بالالارى وسى باۋىرساقتى جەپ, باۋىرساقتاي بولىپ تومپيىپ ءوستى ەمەس پە. ءوزىمىز دە سول مىڭ ساننىڭ ءبىرىمىز. «ءنايىم-ءنايىم باۋىرساق, اعىن سۋعا شومىلساق», دەپ ءىلياس اقىننىڭ ولەڭىن تاڭدايدا تاقىلداتاتىنبىز.
كورنەكتى جازۋشى ساكەن ءجۇنىسوۆتىڭ ءبىر حيكاياتىندا دا بار, اۋىزشا دا ايتىپ قوياتىن وسى باۋىرساققا بايلانىستى ءازىل اڭگىمە ەسىمە ءتۇسىپ تۇر. 1945 جىلدىڭ جازىندا سوعىستان ءبىر مايدانگەر جىگىت ورالىپتى ۇيىنە. بۇكىل اۋىل جيىلىپ قۋانىپ قارسى الادى. تورگە وتىرعىزىپ اڭگىمەسىن تىڭدايدى. اقساقال, قاراساقالى تۇگەل سونىڭ اۋزىنا قارايدى. بايقايدى, سوزدەرى ارسى-كۇرسىلەۋ, ورىسشالاۋ. بۇرقىلداپ ساماۋرىن كەلەدى. ءبىر ساتتە ءبىر جەڭگەسى توپىلداتىپ داستارقانعا ءبىر تەگەنە باۋىرساقتى توگىپ جىبەرەدى.
سول كەزدە سوعىستان ورالعان سولدات ىرشىپ ءتۇسىپ: «شتو تاكوي دومالاق؟!» دەپتى دەيدى. «قاراعىم-اۋ, بۇل باۋىرساق قوي. ا-اي, سۇم سوعىس-اي!.. ۇمىتىپ قالعان ەكەنسىڭ عوي... وقاسى جوق», دەپ قاريالار ءتۇسىندىرىپتى. «ا-ا, باۋىرساق پا؟.. ءيا, ءيا», – دەپ جىگىت تە باۋىرساقتى ەسىنە ءتۇسىرىپتى.
ءسويتىپ جۇرگەندە ءشوپ شابۋ ناۋقانى كەلىپ قالىپ, ورىسشاسى ءتاۋىر وسى دەپ الگى جىگىتتى ومبىعا قۇرال-سايمان الىپ كەلۋگە جىبەرەدى. 3 كۇننەن سوڭ ورىسشاسى ءتاۋىر سولداتىمىز سالاڭداپ بوس قايتىپتى. كولحوز باستىعىنا: «ومبىنىڭ ورىستارى ورىس ءتىلىن باسقاشا سويلەيدى ەكەن», دەپ اقتالعان كورىنەدى.
اتا-بابا اسىنىڭ كيەسىندەي باۋىرساقتى ۇمىتپاسا دا, قۇرمەتتەمەيتىن وعاشتىقتى ارا-تۇرا وسى كۇندەردە دە كورىپ قالامىز, وكىنىشكە قاراي. بىردە توي ۇستىندە زيالى, اسا مادەنيەتتى دەيتىندەي ءتاۋىر ازاماتتارمەن داستارقانداس بولدىق. سولاردىڭ بىرەۋى ءتۇرلى تاعام ءتىزىلىپ تۇرعان ۇستەلدەن ءبىر باۋىرساقتى شانىشقىمەن شانشىپ الىپ, الدىنداعى تارەلكەسىنە سالدى دا, ونى پىشاقپەن تۋراپ ۇشكە ءبولدى. سوسىن ءار بولىگىن شانىشقىمەن تۇيرەپ الىپ دامدەپ جەي باستادى. ينتەلليگەنت ازاماتتىڭ مىناسى ءيىسالماستىڭ ىسىندەي سوكەت تە ەرسى كورىندى. جۇرەگىم اۋىردى. شانىشقىنى ءوز ەتىمە قاداعانداي, پىشاقپەن ءوزىمدى كەسكەندەي كوڭىلىم كۇڭگىرتتەنىپ قالدى.
و زاماندا بۇ زامان تاپ وسى باۋىرساقتى شانىشقىمەن ءتۇيرەپ الىپ, تۋراپ جەيدى دەگەن ءۇش ۇيىقتاسام تۇسىمە, ون تولعانسام ويىما كىرمەيتىن نارسە ەكەن. باۋىرساقتى شانىشقىمەن جەۋ مادەنيەتتىلىكتىڭ بەلگىسى بولسا, ونداي مادەنيەتتەن اۋلاق بولعانىم جاقسى شىعار دەپ ءتۇيدىم. عافاڭنىڭ – عالامات اقىن عافۋ قايىربەكوۆتىڭ «باۋىرساق» دەگەن عاجاپ ولەڭى بار. عافاڭ سوندا قازاق ايەلىنىڭ داستارقانعا تاباقپەن اكەلىپ توپىلداتىپ توككەن باۋىرساقتى قازاقتىڭ مەيىرىمىنە, ماحابباتىنا بالايدى. «تىسىر-تىسىر دومالايدى باۋىرساق. و, تۋىستىق, باۋىرمالدىق سالت قانداي, ءبىز دەگەندە سابىر قالماي, ءدات قالماي, بار كوڭىلىن باۋىرساق قىپ بالقىتىپ, توبەمىزدەن توگىپ بولماي جاتقانداي», دەپ سالقار شابىتپەن جىرلايدى. ءيا, وسىناۋ مەيىرىم مەن باۋىرمالدىق ەشقاشان تاۋسىلمايدى دا سارقىلمايدى, دەپ تولعايدى ايكول اقىن.
باۋىرساق – قازاق جانىنىڭ ءبىر قاسيەتىندەي. باۋىرساق – قازاق داستارقانىنىڭ دۇنيەگە تانىلار جانە تانىلىپ تا جاتقان برەندى. وسى قاسيەتكە كىرشىك تۇسىرمەيىك, برەندىمىزدى باعالاي بىلەيىك, اعايىن...
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»