بىرلىك پەن بىرەگەيلىك – بۇتىندىگىمىزدىڭ كەپىلى

ىنتىماق, بىرلىك, كەلىسىم –  ەڭ اسىل بايلىق ەل ءۇشىن

كەشە قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ مەم­­لەكەتتىك حات­شى­سى گۇلشارا ابدىقا­لى­قو­ۆا­نىڭ قاتىسۋىمەن اس­سام­­بلەيا كەڭەسىنىڭ كەڭەي­تىلگەن وتىرىسى ءوتىپ, وندا قحا قىز­مەتى­نىڭ بىرقاتار وزەكتى ماسە­لەلەرى قارالدى. كەڭەيتىلگەن وتىرىس با­رى­سىندا ۇلت جوسپارىنىڭ «ءبىر­لىك پەن بىرەگەيلىك» باعىتىن, سونىڭ ىشىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قىزمەتىنىڭ جاڭا سالالارىن قحا اياسىندا جۇزەگە اسىرۋ جانە قحا دە­پۋ­تاتتىق كورپۋسى القاسى قىز­مەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن بىرقاتار ۇيىمداستىرۋ ماسە­لەلەرى قاراستىرىلدى. كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ءسوز ال­عان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك حاتشىسى گ.ابدىقالىقوۆا مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ ۇلت جوس­پارى شەڭ­بەرىندەگى تاپسىر­مالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ايتا كەلىپ, اسسامبلەيا كەڭەسى ءمۇ­شە­لەرىنىڭ جانە ەتنومادەني ءبىر­لەس­تىك­تەردىڭ جۇرگىزىپ جاتقان جۇ­مىس­تارىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. گ.ابدىقالىقوۆا ەل تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ 25 جىلدىعى بەلەسىندە وتە­­تىن قحا XXIV سەسسياسىنىڭ «تاۋەل­­سىزدىك. كەلىسىم. بولاشاعى ءبىر­تۇ­تاس ۇلت» اتتى كۇن ءتارتى­بى قازاق­ستاندى جاھاندىق ترانس­فور­ما­تسيا مەن ەكونوميكالىق تۋر­بۋ­­لەنتتىك كەزەڭىندە تابىستى دامى­­تۋدىڭ شارتى رەتىندە بەيبىت­شى­لىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋدىڭ ماڭىز­دىلىعىن كورسەتەتىنىن ايتتى. مەملەكەتتىك حاتشى ءوز سوزىندە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇلكەن بەدەلگە يە ەكەندىگىنە توقتالدى. بۇعان ەلباسىنىڭ ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى IV سامميتتە جاريا ەتكەن جاڭا سىرتقى ساياسي باستاماسى – «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى دالەل بولماق. ماڭىزدى قۇجات حالىقارالىق تۇرعىدان كەڭ سەرپىلىس تۋعىزىپ, بۇۇ-نىڭ رەسمي قۇجاتتارىنىڭ تىزبەسىنە ەندى. مەملەكەتتىك حاتشى بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى بارلىق جۇمىس قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى بولىپ وتىرعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇيلەستىرۋى ارقىلى جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا توقتالدى. «رەفورما اياسىندا «بىرەگەيلىك پەن بىرلىك» باعىتى بويىنشا اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ جاڭا با­عىتتارى – قايىرىمدىلىق شارا­لارى, مەدياتسيا, قوعامدىق مونيتورينگ قالىپتاستىرىلدى. ولار مەم­لەكەت پەن قوعامنىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ ىسىنە ازاماتتىق تۇرعىدان قاتىسۋدى ءتيىمدى قامتاماسىز ەتەدى», – دەپ اتاپ كورسەتتى مەملەكەتتىك حاتشى. اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ءسوز العان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جولىنداعى اتقارىپ جاتقان قىزمەتى تۋرالى باياندادى. بۇگىندە سولتۇستىك قازاقستاندا 24 وبلىستىق جانە 154 اۋداندىق ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. وبلىستاعى «قوعامدىق كەلى­سىم» بىرلەستىگى ەتنومادەني ءبىر­لەستىكتەر اراسىنداعى بايلا­نىستى نىعايتۋعا قىزمەت ەتىپ كەلەدى. سونداي-اق, مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا, قازاقستاندىق ەتنوستار­دىڭ تىلدىك بولمىسىن ساقتاۋعا جانە وركەندەتۋگە ىقپال ەتەدى. باسقا ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى رەتىندە 542 بالا انا ءتىلىن وقىپ-مەڭگەرۋدە. 2012-2013 وقۋ جىلىندا قازاق بالالارىنىڭ 65,6 پايىزى انا تىلىندە ءبىلىم الاتىن بولسا, بيىلعى وقۋ جىلىندا بۇل كورسەتكىش 67,2 پايىزعا جەتتى. سول سياقتى, باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ ىشىنەن 273 بالا قازاق سىنىپتارىندا ءبىلىم الادى. قىس­قاسى, سول­تۇستىكقازاقستاندىقتار­دىڭ مەم­لەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە دە­گەن ىنتاسى ارتىپ وتىر, دەدى ە.سۇلتانوۆ. بەلارۋس ەتنومادەني بىرلەس­تىگىنىڭ توراعاسى لەونيد پيتالەنكو اسسامبلەيانىڭ اۋقىمدى جوباسى «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» اياسىن­دا اتقارىلعان شارالارعا توقتال­دى. قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى جانە ازاماتتاردىڭ بىرلىگىن نىعاي­تۋعا باعىتتالعان ءتورتىنشى ينستي­تۋت­تىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بو­يىنشا ەتنومادەني بىرلەستىك­تەرگە ۇلكەن ءۇمىت پەن جاۋاپكەر­شىلىك جۇكتەلەتىندىگىن ءبىلدىردى. سوندىق­تان دا ەتنومادەني بىرلەستىكتەر «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەيا­سى نەگىزىندە جاستاردىڭ بويىندا قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن ازا­ماتتىق بىرەگەيلىكتى قالىپتاس­تىرۋدى ءوزىنىڭ الدىڭعى كەزەكتەگى مىندەتىنىڭ ءبىرى رەتىندە ساناي­تىن­دىعىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلت­تىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى دار­حان مىڭباي «قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسىنىڭ جانە قازاق­ستاننىڭ كوپەتنوستىق قوعامىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى» زالىنىڭ تا­نىستىرىلىمى توڭىرەگىندە اڭگى­مەلەدى. وبلىس اكىمدەرىنىڭ كومە­گىمەن ۇلتتىق مۋزەي ەلدىڭ تاريحي دەرەكتى-جىلناماسىن جاساپ شىق­تى دەپ ايتۋعا بولادى. جا­ڭا زال ەكس­پوناتتارى تاۋەلسىز قازاق­ستان­نىڭ مەملەكەتتىلىگىنىڭ قالىپ­تا­سۋى مەن دامۋىنىڭ العاش­قى كەزەڭى­نەن وسكەلەڭ ۇرپاققا تولىق­قاندى اقپارات بەرەدى. ۇلتتىق مۋزەي ۇيىمداستىرىپ وتىرعان مۇن­داي شارالار ەلىمىزدىڭ باستى قۇندى­لىقتارى مەن جەتىستىكتەرىن مۋزەي­گە كەلۋشىلەرگە پاش ەتەدى, دەدى د.مىڭ­باي. د.مىڭباي ايتقانداي, كەڭەي­تىلگەن وتىرىس اياسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا مەملەكەت باسشىسى بەرگەن تاپسىرماعا وراي قۇرىلعان «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ پوليەتنوستىق تاريحى» اتتى زالدىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەت-بەينەسى بولىپ تابىلاتىن بۇل زالدا قازاقستان حالقىنىڭ تاريحي جادىناماسى مەن رۋحاني-مادەني مۇراسى ساقتالادى. سونداي-اق, كەڭەيتىلگەن كەڭەسكە قاتىسۋشىلار «تاۋەلسىزدىك تاريحى: قازاقستاندىق دامۋ جولىنىڭ قار­قىنى» دەگەن تاقىرىپتاعى كور­مەمەن, قحا دەپوزيتارياسىمەن تا­نىستى. قحا كەڭەسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك حاتشى قا­زاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن قوعام­دىق كەلىسىمدى ودان ءارى نىعايتۋ جانە دامىتۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرما بەردى. اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ جۇمى­سىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەم­­لەكەتتىك ورتالىق جانە جەرگى­لىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جە­تەك­­شىلەرى, رەسپۋبليكالىق جانە ايماق­تىق ەتنومادەني بىرلەس­تىك­تەردىڭ, ايماقتىق اسسامبلەيالار حاتشى­لىقتارىنىڭ, قحا عىلىمي-ساراپ­شىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, عىلىمي-شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم جانە باق وكىلدەرى قاتىستى. عابيت ىسكەندەر ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»