استانا. 6 ءساۋىر. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت: ىلگەرى باستاعان جول» ماقالاسى اقش-تىڭ The Hill اتتى گازەتىندە جاريالاندى. بۇل تۋرالى akorda.kz حابارلادى.
ماقالادا ەلباسى سامميت كەزىندە وتكەن كەزدەسۋلەر قاۋىپتى يادرولىق ماتەريالدار اينالىمىن باقىلاۋ ماسەلەسىندەگى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىن, ال اقش پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ ءسامميتتى وتكىزۋدەگى ءرولى يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ىسىنە ناقتى ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى.
«دەگەنمەن, سامميتتەر سەرياسىنىڭ قورىتىندىسىن شىعارا وتىرىپ, حالىقارالىق قوعامداستىق يادرولىق قاتەر ازايماعانىن, كەرىسىنشە ۇلعايىپ بارا جاتقانىن مويىنداۋى ءتيىس. ترانسۇلتتىق تەررورلىق ۇيىمداردىڭ ءوسىپ-جەتىلۋى جانە وڭىرلىك قاقتىعىستار ەسكەرۋگە ءتيىس جاڭا پروبلەمالاردى تۋدىرۋدا», – دەلىنگەن ماقالادا. سونىمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسى كەڭەس وداعىنان كولەمى جونىنەن الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالعا يە بولىپ قالعان قازاقستاننىڭ تاجىريبەسىن ەسكە سالىپ, ءبىزدىڭ حالىقتىڭ يادرولىق قارۋ سىناۋ ءۇشىن پوليگون رەتىندە پايدالانىلعان, 500 يادرولىق سىناقتىڭ كەسىرىنەن ءبىر جارىم ميلليوننان استام ازاماتى مەن اۋقىمدى تەرريتورياسى رادياتسياعا ۇشىراعان ەلدە تۇرعانىن, وسىنىڭ ءوزى قاۋىپسىزدىكتى باسقاشا تۇسىنۋگە سەپتىگىن تيگىزگەنىن ايتتى.
قازاقستان پرەزيدەنتى حالىقتىڭ قولداۋى ارقاسىندا كەڭەستىك سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلعانىن, سودان كەيىن ەلىمىز ءوز اۋماعىنداعى بارلىق يادرولىق قارۋدان باس تارتقانىن, سونىڭ ناتيجەسىندە ورتالىق ازيادا ەلدەردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمى ارتقانىن اتاپ ءوتتى. «يادرولىق قارۋ بۇدان بىلاي ورتالىق ازيادا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ فاكتورى بولىپ سانالمايدى», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ماقالادا مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتۋى وسى ماسەلەنى بارىنشا كەڭىنەن تالقىلاۋعا اسەر ەتەتىنىن, ول يراننىڭ اقش, رەسەي, قىتاي, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا جانە گەرمانيامەن يادرولىق پروبلەما بويىنشا كەلىسىم ازىرلەۋ جونىندەگى باستاپقى كەلىسسوزدەرىنە سەپتىگىن تيگىزگەنىنە نازار اۋداردى.
وسىعان بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى بۇكىل الەمدە ۋراندى بايىتۋ ءىسىنىڭ الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىرعانىن, ۋراندى بايىتۋدى توقتاتۋ ءۇشىن قازاقستانداعى اتوم ەنەرگياسىنىڭ حالىقارالىق اگەنتتىگى تاراپىنان تومەن بايىتىلعان ۋراننىڭ الەمدەگى تۇڭعىش بانكى قۇرىلىپ جاتقانىن, ول يادرولىق وتىندى كەز كەلگەن ەلگە جەتكىزۋدى سەنىمدى تۇردە قامتاماسىز ەتىپ, سول ارقىلى بايىتۋعا ارنالعان باعاسى قىمبات تۇراتىن جانە تۇراقسىزداندىراتىن قوندىرعىلاردى ازىرلەۋ مەن جاساۋعا دەگەن قاجەتتىلىكتى جوياتىنىن ەسكەرتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ يادرولىق سىناقتاردىڭ بارلىعىنا تىيىم سالۋ قاجەتتىگىن تاعى دا اتاپ ايتتى.
«بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى 29 تامىزدى, سەمەي پوليگونى جابىلعان كۇندى يادرولىق سىناقتارعا قارسى كۇرەستىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ جاريالادى. قازاقستانداعى يادرولىق سىناقتاردىڭ اۋىر سالدارلارى جانە يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتىڭ (ياسجتش) تەزىرەك كۇشىنە ەنۋ قاجەتتىگى تۋرالى ءبىز باستاماشىلىق ەتكەن اتوم جوباسىندا حالىقارالىق دەڭگەيدە ايتىلعان, ونىڭ يدەيالارىنا 100-دەن استام ەلدىڭ قاراپايىم تۇرعىندارى قولداۋ كورسەتتى», دەلىنگەن ماقالادا.
جاپونيامەن بىرگە ياسجتش جونىندەگى شولۋ كونفەرەنتسياسىنىڭ تەڭ توراعاسى رەتىندە قازاقستان وسى ماسەلە بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋگە نيەتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارلىق مەملەكەتتەردى, اسىرەسە ياسجتش-نىڭ كۇشىنە ەنۋىنە ىقپال ەتەتىن ەلدەردى جاۋاپكەرشىلىك تانىتىپ, ءتيىستى قادامدار جاساۋعا شاقىردى.
«سىناقتارعا تىيىم سالۋ بارلىق ماسەلەنى وزىنەن ءوزى شەشپەيدى. بىراق كەلىسىمنىڭ كۇشىنە ەنۋى ءبىزدىڭ الەمدەگى يادرولىق قارۋدى جويۋ جونىندەگى تۇپكىلىكتى ماقسات جولىنداعى تاعى ءبىر ەلەۋلى قادام بولماق», دەپ تۇيىندەدى مەملەكەت باسشىسى.
داستان كەنجالين.
دەرەك, فوتو: akorda.kz