سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا ون بەس ماسەلە قارالدى. بۇل جولى دەپۋتاتتار نازارىنا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ, مۇناي ونىمدەرى, ەكولوگيا, لوتەرەيا قىزمەتى, پوشتا جانە وزگە دە ماسەلەلەرگە قۇرىلعان زاڭ جوبالارى ۇسىنىلدى.
ءبىرىنشى كەزەكتە قارالعان «ءبىر جاعىنان, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەكىنشى جاعىنان, ەۋروپالىق وداقتىڭ جانە وعان مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى پالاتا تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. كەلىسىم ەلباسىنىڭ 2008 جىلعى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنىپ, قۇجاتقا 2015 جىلعى 21 جەلتوقساندا استانادا قول قويىلعان. اتالعان كەلىسىم قازاقستان مەن ەۋرووداقتىڭ جانە وعان مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بازالىق قاعيداتتارىن قامتيدى.
زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداپ بەرگەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ ەۋروپالىق وداق ەلىمىزدىڭ اسا ماڭىزدى ءارى ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەسى ءجانە ينۆەستورى ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. ءمينيستردىڭ ءمالىمەتىنە قاراعاندا, تاۋار اينالىمى مەن تارتىلعان شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ 50 پايىزدان استامى ەۋرووداقتىڭ ۇلەسىنە تيەدى ەكەن.
«كەلىسىم كەشەندى سيپاتتاعى قۇجات بولىپ تابىلادى. كەلىسىم ساياسي ديالوگتى نىعايتۋدى ارتتىرادى, قاعيداتتى تۇردە جاڭا باعىتتار رەتىندە عارىشتىق قاۋىپسىزدىك, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋلارىن تاراتۋعا قارسى كۇرەس, تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل, اتىس جانە جەڭىل قاراۋلاردىڭ تارالىمى, كيبەرقىلمىسقا قارسى شارالار, دەربەس مالىمەتتەردى قورعاۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسى, كليماتتىڭ وزگەرۋى, قۇقىق قورعاۋ سالالارىن اتاپ وتۋگە بولادى», – دەدى ەرلان ءابىلفايىز ۇلى.
ال زاڭ جوباسى بويىنشا قوسىمشا بايانداما جاساعان سەناتور نۇرتاي ابىقاەۆ قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمنىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق ماڭىزى زور ەكەندىگىنە توقتالدى. رەتى كەلگەندە, قازاقستان تمد ەلدەرى اراسىندا ەۋروپالىق وداقپەن مۇنداي كەلىسىمدى جاساپ وتىرعان بىردەن-ءبىر ەل ەكەندىگىن دە ايتا كەتۋ كەرەك.
«كەلىسىم ءبىزدىڭ ەلىمىزگە ساياسي اسسوتسياتسيا مەن ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا, تەرەڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزۋ بويىنشا ەشقانداي مىندەتتەمە جۇكتەمەيدى. ەۋروپامەن ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىق قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسات تۇجىرىمداماسىنا تولىق ءسايكەسەدى. بۇل كەلىسىم قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق قارىم-قاتىناسىنىڭ جاڭا پاراعىن اشاتىن بولادى», – دەدى ن.ابىقاەۆ.
تاعى ءبىر بەلگىلى بولعانى, ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسى قازاقستاننىڭ ەو-مەن ىنتىماقتاستىعىن تۇتاس قامتيتىن باعدارلاما ازىرلەيتىندىگى. اتالعان باعدارلاما ناقتى جوبالاردى قامتىپ, ەلباسى بەلگىلەگەن ناقتى مىندەتتەردى شەشپەك. ونىڭ ۇستىنە, ەلىمىز ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ جانە ءارتاراپتاندىرۋ, جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ىسىندە ەۋروپالىق وداقتىڭ كومەگى مەن تاجىريبەسىن مەيلىنشە كەڭ پايدالانۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن.
«ەو ءوزى تاراپىنان قازاقستانمەن جاسالعان جاڭا كەلىسىمگە ۇلكەن ءمان بەرەتىنىن, قازاقستان وسىنداي كەلىسىمگە قول قويعان ورتالىق ازياداعى العاشقى ەل ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, جاڭا كەلىسىم قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى ەكونوميكالىق جانە ساياسي بايلانىستاردى تەرەڭ دامىتۋعا ەداۋىر قارقىن بەرىپ, ءوڭىرىمىزدەگى باسقا ەلدەر ءۇشىن جارقىن ۇلگىگە اينالادى», – دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قوسىمشا سوزىندە. ە.ىدىرىسوۆ كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستاننىڭ ەو-مەن قارىم-قاتىناسىن دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اينالىپ, قاتىناستاردىڭ ساپالى جاڭا دەڭگەيگە كوشكەنىن راستايتىندىعىن جەتكىزدى.
سونداي-اق, كەشەگى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭدىق قۇجاتتا جەر جانە سۋ كودەكستەرىنە نىسانالى كورسەتكىشتەر مەن ستاندارتتاردى ءازىرلەۋ ارقىلى سۋ وبەكتىلەرىن قورعاۋدى جاقسارتۋ نورمالارى ۇسىنىلىپ وتىر. تاراتىپ ايتقاندا, سۋ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن اۋىزسۋمەن جابدىقتاۋدى باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. ءاسىرەسە, قايتا وڭدەۋ جانە قالدىقتاردان جاسالاتىن پايدالى ماتەريالداردى قايتا پايدالانۋدى ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلعان. ياعني, قايتادان پايدالانىلاتىن شيكىزاتتى قولدانعان تاۋارلارعا باسىمدىق بەرىلىپ, «جاسىل ساتىپ الۋلار» تەتىگى ەنگىزىلەدى.
سول سياقتى, كەشە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە استىق نارىعىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قارالىپ, ءبىرىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى. زاڭدىق قۇجاتپەن ەلەكتروندىق استىق قولحاتتارى جۇيەسى مەن استىق قابىلداۋ نەمەسە ماقتا وڭدەۋ ۇيىمىن ۋاقىتشا باسقارۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى شەشىمىن تاۋىپ وتىر. بۇل جەردە لاۋازىمدى ادامدار تاراپىنان شارۋاشىلىق ءجۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردىڭ قىزمەتىنە ارالاسۋدىڭ زاڭدىلىعى مەن نەگىزدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ قاراستىرىلاتىنىن اتاپ كورسەتكەن ءجون. زاڭ جوباسىندا سوتتىڭ استىق قابىلداۋ كاسىپورنىنا نەمەسە ماقتا وڭدەۋ ۇيىمىنا ۋاقىتشا باسقارۋ ەنگىزۋى كوزدەلەدى جانە استىق قولحاتتارى مەملەكەتتىك ەلەكتروندىق ءتىزىلىمنىڭ جۇيەسىنە ەنەدى.
بۇدان باسقا, وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكى وقىلىمدا قابىلداندى. زاڭ جوباسىمەن جەتىم بالالار مەن اتا-انالارىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ جانە بالالاردى ءوز وتباسىلارىندا ءتاربيەلەۋگە قابىلداۋدى قالايتىن ادامداردىڭ بىرىڭعاي رەسپۋبليكالىق دەرەكتەر قورىن قۇرۋ كوزدەلگەن. بۇل رەتتە, قاساقانا قىلمىس جاساعانى ءۇشىن وتەلمەگەن نەمەسە الىنباعان سوتتىلىعى بار ادامدار جانە باسقالار وسى زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن بالا اسىراپ الۋشى, قورعانشى نەمەسە قامقورشى بولا المايتىنىن ايتا كەتكەن ءلازىم.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».