الماتىنىڭ «عىلىم ورداسىندا» مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, قوعام قايراتكەرى, كورنەكتى اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆاعا ارنالعان سۇلۋ پوەزيا مەن سىرلى ءان قاتار ورىلگەن ەسكە الۋ كەشى وسىلاي اتالدى.
حالىق فاريزاسىن ساعىنىپ قالىپتى... عىلىم اكادەمياسىنىڭ كونفەرەنتس-زالىندا بۇرىن-سوڭدى ءدال وسىلاي جۇرت ءيىن تىرەسپەگەن شىعار, اينالادا ينە شانشار ورىن بولماي, كورەرمەننىڭ دەنى تۇرەگەپ تۇردى. «كەلەم دەۋشىلەرگە ەسىك اشىق» دەگەن ءبىر اۋىز حابارلامانىڭ اقىرىندا قانشاما جىر جانكۇيەرى ىشكە ەنە الماي, سىرتتا قالدى... وسىناۋ كورىنىستەردىڭ ءوزى قۋاتتى جىرلارىمەن حالىقتىڭ جانىن جىلىتقان, سەزىمىن تەربەگەن قايراتكەر اقىنعا دەگەن ەل قۇرمەتى ەدى. ساحناعا شىققان بەلگىلى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى عاينيكەن بيباتىروۆا جان-سىرلاس قۇربىسى تۋرالى تەبىرەنە تولقىپ سويلەگەندە زالدا وتىرعان تالاي جان كوز جاسىن ەرىكسىز سىعىپ الدى... – فاريزاسىز وتكەن كۇندەر, فاريزاسىز وتكەن تۇندەر ساعىنىشقا, مۇڭعا تولى...
قاقاعان قىستا استانادا كوڭىلى جابىققان جۇرت سول كۇنى ەت-جاقىنىن, ەڭ جاقىنىن جوعالتىپ كۇڭىرەنىپ تۇردى. بىراق ولار ارتىندا مول مۇرا, وشپەس ءىز قالدىرعان فاريزانىڭ ەندى قايتىپ كەلمەسىنە مويىنسۇنعان ەدى. فاريزا كۇللى ءومىرىن ولەڭگە ارنادى, ءتىپتى... ولەڭگە تۇرمىسقا شىقتى دەۋگە بولادى. ءار قازاقتىڭ جۇرەگىنە وت تۇسىرەر كەسەك-كەسەك جىر شۋماقتارىن قالدىرىپ, ادەبيەت دەگەن شەكسىز الەمدە پوەزيا پاديشاسى اتانىپ ءوتتى ومىردەن, – دەگەن عاينيكەن اپامىز فاريزا اقىننىڭ تىرشىلىكتەگى ازاماتتىق بولمىسىنا قىسقاشا شولۋ جاساپ, جارقىن بەينەسىن شيىرا سومداپ بەردى. «سازگەن سازى» ۇلت-اسپاپتار ءانسامبلى سازدى اۋەزىمەن كەشتىڭ شىرايىن كەلتىردى. ساحناعا شىققان ءاربىر ونەر قايراتكەرى فاريزا اقىنعا جازعان جىرلاردان ءۇزىندى-ارناۋ وقىدى, قىزىقتى-قىزىقتى ەستەلىكتەر ايتتى.
بىردە فاريزا وڭعارسىنوۆا وسكەمەن قالاسىندا تاماشا ادەبي كەش وتكىزەدى. حالىقتىڭ قوشەمەتىمەن دۇرىلدەپ وتكەن كەشتەن سوڭ وبلىس باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ مارتەبەلى اقىنعا قۇرمەت داستارقانىن جايادى. ءدام تاتىپ وتىرعان جايدارى قاۋىمنىڭ الدىندا ءسوز العان ەلىنىڭ ەركە قىزى – فاريزا اقىن وبلىس باسشىسىنا ارناپ: – اينالايىن ءىنىم, ەرتەلى-كەش قولپاشتاپ جاتقانىڭا – مىڭ العىس! اشىعىن ايتشى, اپكەڭ وسكەمەنگە كوشىپ كەلسە, جانىنا جايلى پاتەر بەرەر مە ەدىڭ؟! – دەگەن ناز ايتادى. – فاريزا اپكە, ءسىز ءۇشىن قالانىڭ قالاعان تۇسىنان قالاعان ءۇيىڭىزدى سىيعا تارتۋعا دايىنبىز! اكىمنىڭ مارتتىگىنە ريزا بولىپ, جۇرتتىڭ الدىندا شىن كوڭىلدەن ريزاشىلىق سەزىمىن بىلدىرگەن اقىن وبلىس باسشىسىنىڭ قولىنا ءبىر جاپىراق قاعاز ۇستاتادى. ول موڭعوليادان كوشىپ كەلگەنىنە بىرقانشا ۋاقىت وتسە دە بەلگىلى سەبەپتەرمەن ءۇيسىز-كۇيسىز جۇرگەن شيەتتەي بالا-شاعالى وتباسىنىڭ ارىز حاتى ەكەن. كەزدەسۋدىڭ الدىندا اقىنعا جولىققان وتباسىنىڭ ءبىر مۇشەسى – قارشاداي قىز اقىن اپاسىنىڭ قولداۋىمەن وسىلايشا ءوزىنىڭ ۇلكەن وتباسىنا ءۇش بولمەلى جايلى پاتەر الىپ بەرگەن ەكەن. ەل اۋزىندا بۇگىنگى كۇنى اڭىزعا اينالىپ كەتكەن اقيقات وقيعا ساحنا تورىنەن ايتىلدى.
قايدا جۇرسە دە حالقىنىڭ قامىن جەي ءجۇرىپ, مازاسىز كۇي كەشكەن قايراتكەردىڭ بولمىس-بەينەسى ۇلكەن زالعا جينالعان ءنوپىر حالىقتىڭ كوز الدىندا كينوتاسپاداي سىرعىپ ءوتتى. ءدال وسى ساتتە قازاق تەاترى مەن ونەرىنىڭ قايراتكەرى گۇلجامال قازاقباەۆا اقىننىڭ وتتى جىر تۋرالى جازعان «جىر» شۋماعىن وقىدى...
جالعاننان جاپا شەكپەگەن, زامانعا نالا كەكتەمەن, لاپىلداپ جانىپ وتپەنەن, جىلۋسىز, جانسىز جەرلەردەن جالىن بوپ وتسەم دەپ كەلەم! وت سەزىم وشپەس ورتپەنەن ەمىرەنىپ ەشكىمدى وپپەگەن, ماحاببات اتتى ءبىر كۇشتىڭ ءلازاتتى مۇڭىن شەكپەگەن, جانداردىڭ ەسىن تاندىرىپ جۇرەگىن وتتاي جاندىرىپ, سەزىم بوپ وتسەم دەپ كەلەم...
اسا تانىمال جەزتاڭداي انشىلەر مەن داۋلەسكەر كۇيشىلەر فاريزا اقىننىڭ رۋحىنا ارنالعان ونەر كەشىنىڭ دۋمانىن قىزدىردى. ءۇزىلىسسىز ءبىر دەممەن وتكەن ءان-جىر كەشىنە قاتىسۋشىلار ول جايىندا ءوز پىكىرلەرىن بىلاي ءبىلدىردى: ومىرزاق ايتباي ۇلى, اكادەميك. «فاريزانىڭ پوەزياداعى وتتى جىرلارى – قازاق دەگەن حالىقتىڭ شۇرايلى ءتىلىنىڭ قۇدىرەتى! فاريزا – انا ءتىلىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان اقيىق اقىنىمىز.» بەكەن نۇراحمەتوۆ, كەدەن قىزمەتىنىڭ پولكوۆنيگى. «فاريزا اپامىزدىڭ پوەزياسىنا قۇمار جاننىڭ ءبىرىمىن. بۇگىنگى ەسكە الۋ – مەنىڭ كوز الدىما سوناۋ 80-ءشى جىلداردى, فاريزا اپامىزدىڭ «پيونەر» جۋرنالىن باسقارىپ جۇرگەن كەزى, ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەن تۇلەپ ۇشقان كەزىمىزدى كوز الدىما ەلەستەتتى. «نۇرلان ونەرباەۆ, ءانشى. ء«بىز اباي مەن شاكارىمدى, مۇحتار مەن ءسابيتتى كورمەگەنمەن ءابىش پەن شەرحاندى, مۇقاعالي مەن فاريزانىڭ كوزىن كورگەن ۇرپاقتىڭ وكىلىمىز. وسىنىڭ ءوزىن باقىت دەپ سانايمىن...».
زاماننىڭ ار-ۇجدانى بولا بىلگەن اقىننىڭ قوعامداعى ورنى ونىڭ اينالاداعى ادامداردىڭ ءىسىن ارداقتاۋىمەن, سارالاۋىمەن باعالانادى دەسەك, بۇگىنگى كەشتە ول قۇبىلىس فاريزا اقىننىڭ ساحنادان توگىلگەن جىر-شاشۋىمەن شىنايى تۇردە ايشىقتالدى. ء«وز ومىرىڭدە تەك قانا جاقسىلىق جاسا, وزىڭە بەرىلگەن ولشەۋلى ءومىر ىشىندە ادامدار ءبىر-بىرىنە تەك قانا جاقسىلىق جاساي ءبىلۋى كەرەك» دەگەن قازاق پوەزياسى پاديشاسىنىڭ قاعيداسى ەسكە تەككە الىنباسا كەرەك! ءدۇيىم جۇرت اقيىق اقىن ءۇشىن, اردى ويلاعان ادامدار ءۇشىن, جاقسىلىق ءۇشىن دۋىلداتىپ دۇركىن-دۇركىن قول سوقتى. حالىق فاريزاسىن شىنىمەن ساعىنىپتى...
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان». الماتى.