سانالى ومىرىندە ەلى مەن جەرىنە بار ىنتا-جىگەرىمەن قىزمەت جاساپ, قانداي دا ءبىر قيىندىقتى جەڭىپ شىعۋعا قۇلشىنىس ءبىلدىرىپ, ءسويتىپ تۋعان حالقىنا قالتقىسىز ەڭبەك ەتكەن ازاماتتار بارشىلىق. ولاردىڭ جارقىن بەينەسى ءاردايىم كوز الدىمىزدا. 1956 جىلى ستۋدەنت قاۋىمىمەن ءبىر كەزدەسۋىندە دانىشپان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ: «...قاۋىپ پەن قاتەردىڭ اراسىندا ءجۇرىپ, قارا باسىن ەمەس, ءوز وتانىنىڭ قامىن ويلايتىن, سول ءۇشىن نەبىر قيان-كەسكى ارەكەتتەرگە باراتىن ادامداردى قاستەرلەپ, قۇرمەتتەۋ ءبىزدىڭ بورىشىمىز» دەگەنى ءالى كۇنگە شەيىن جادىمدا.
وتكەن جىلى قولىمىزعا تيگەن «بارلاۋشى تۋرالى ءسوز» (اقتوبە, «ا-پوليگرافياسى») كىتابى ءبىزدى مەرەيلەندىرىپ تاستادى. كىتاپتا – بەلگىلى قازاق بارلاۋشىسى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ پولكوۆنيگى مارقۇم اقاس امانعالي ۇلى جونىندە ەستەلىكتەر توپتاستىرىلعان. سيرەك ماماندىق يەسىنىڭ شەتەلدەردە اتقارعان قىزمەتى, كىسىلىك كەلبەتى, جان-جاقتى ءبىلىمى, ادامي قاسيەتى كەڭىنەن ءسوز بولادى.
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى زاقاش كاماليدەنوۆتىڭ: «...اقاس يندونەزياعا ارنايى تاپسىرمامەن جۇمىسقا باردى. ودان كەيىن مالايزيادا جاۋاپتى قىزمەت اتقاردى. ەڭبەگى تابىستى بولدى. ناقتى-ناقتى نۇسقاۋلاردى مۇلتىكسىز ورىندادى. 1979 جىلى مەن يۋ.ۆ.اندروپوۆتىڭ شاقىرۋىمەن ماسكەۋدە مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە قىزمەت جاسادىم. اقاستى سول كەزدەن بىلە باستادىم. ول شەت تىلدەرىن جاقسى مەڭگەردى. سپورتتىڭ بىرنەشە تۇرىمەن اينالىستى. بىردەن كوزگە ءتۇسىپ, ۇلكەن بەدەلگە يە بولدى», دەۋى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. كەزىندە ديپلوماتيالىق قىزمەت اتقارعان ۆياچەسلاۆ (مەڭجان) عيززاتوۆ – قازاق بارلاۋشىسى اقاستىڭ توسىن شەشىمگە باراتىنىن, ءسويتىپ تالاي رەت قاۋىپتى تاپسىرمالاردى ورىنداعانىن, ءوزىنىڭ دە شەتەلدەرگە ارنايى ىسساپارلارمەن بارعانىن ءسوز ەتەدى. زاپاستاعى گەنەرالدىڭ اڭگىمەسى كوپ جايدى اڭعارتىپ, زەيىن قويىپ وقىعان وقىرماندى بەيجاي قالدىرمايدى. ال قۋانىش يساعاليەۆ ءوزىنىڭ ارناۋ ولەڭىندە:
... يندونەز, مالايزيا ۇلىسىندا,
اتقارىپ, ءمىنسىز قيىن جۇمىسىن دا.
قايراتتى, قايسار جىگىت توتەپ بەردى,
جاۋاپتى تاپسىرمادا ۇلى سىنعا, – دەپ تولعايدى.
مەن دە اقاستى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى شىڭعىرلاۋ اۋداندىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى كەزىنەن بىلەتىنمىن. سودان 1967 جىلى ماسكەۋدەگى №101 بارلاۋ مەكتەبىنە وقۋعا كەتتى دەپ ەستىدىم. ادامدى جاتىرقامايتىن باۋىرمال, اقجارقىن, كىشىپەيىل ەدى. قاراتوبە اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىندەمىن. ءبىر جەتىلىك كۋرسقا ماسكەۋگە باردىم. ويدا جوقتا اقاسپەن كەزدەسىپ, ءبىراز اڭگىمەلەستىك. ول تۇندەگى رەيسپەن شەتەلگە ۇشاتىنىن ايتتى... «ءوزىڭنىڭ دە, وزگەنىڭ دە سوزىنە سەنە كەتپە, ىسىنە سەن», دەگەن ءسوز بار عوي. ول قاي سالادا ەڭبەك ەتپەسىن, حالىقتىڭ قۇرمەتىنە بولەندى دەپ ويلايمىن.
قازاقستان ديپلوماتياسىنا ەڭبەگى سىڭگەن قىزمەتكەر قايىر وماروۆ: «ارى ادال, جانى تازا, ابزال ازامات ەدى. اقاسپەن 1967 جىلى تانىستىم. ماسكەۋدە كسرو سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانىنداعى جوعارى ديپلوماتيالىق مەكتەبىندە وقۋدا ەدىم. مەن, ۆياچەسلاۆ (مەڭجان) عيززاتوۆ جانە سايلاۋ باتىرشا ۇلى ۇشەۋمىز. اقاس تا ماسكەۋدە ەكەن. تانىسىپ, بىلىستىك. ول ەرجۇرەك, قايسار-قايتپاس, ومىرشەڭ جىگىت ەدى. وتان الدىنداعى بورىشىن ابىرويمەن اتقاردى», دەپ قىسقا قايىرادى.
ۇلى ابايدىڭ «ەگەر دە ەستىلەردىڭ قاتارىندا بولعىڭ كەلسە, كۇنىنە ءبىر مارتەبە, بولماسا, جۇماسىندا ءبىر, ەڭ بولماسا, ايىندا ءبىر وزىڭنەن ءوزىڭ ەسەپ ال! سول الداعى ەسەپ العاننان بەرگى ءومىردى قالاي وتكىزدىڭ ەكەن... ءوزىڭ وكىنبەستەي قىلىقپەن وتكىزىپسىڭ بە؟ جوق بولماسا, نە عىپ وتكىزگەنىڭدى ءوزىڭ دە بىلمەي قالىپپىسىڭ؟!» دەگەن ۇلاعاتتى ءسوزىن اقاس امانعالي ۇلى تولىق مانىندە ورىندادى عوي دەپ ويلايمىن. ول ءبىر سوزىندە «مەن وزىمە ءوزىم ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارادىم, ءاي, قولىمنان كەلمەيدى-اۋ, دەپ تايساقتاپ, تايعاناقتاعان جوقپىن. قانداي قيىندىققا دا شىداس بەرىپ, ونىمەن بەتپە-بەت كەلىپ ماڭداي تىرەستىم», دەپ ەدى. ول اۋرۋمەن دە ارپالىسىپ باقتى, بەرىلمەدى, سارى ۋايىمعا سالىنباي, 2013 جىلدىڭ 20 ناۋرىزىندا (جەتپىس بەس جاسىندا) دۇنيەدەن ءوتتى.
كىتاپتاعى ن.ەسقاليەۆ, ب.جۇماعاليەۆ, ق.قۇتتىمۇرات ۇلى, ب.قۋاتوۆ, ا.امانعاليەۆا جانە تاعى باسقالاردىڭ وزەكجاردى لەبىزدەرى وقىرماندى تولعاندىراتىن تولىققاندى دۇنيەلەر.
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, كورنەكتى اقىن كاكىمبەك سالىقوۆ ماسكەۋدە, سوناۋ 1980 جىلدىڭ 28 قاراشاسىندا «دومبىراعا جازعان ءسوز» ولەڭىن اقاس امانعاليەۆكە ارناپتى:
سۇلۋ اسپان
سىيلاستىققا ىرىمىم,
ق ۇلىن ساعاق شاڭ شالماسىن ت ۇلىمىن.
كۇمبىرىنەن ءوز ءدۇبىرىڭ ەستىلەر,
قۇلاگەردەي تۇلپارلى ەلدىڭ ۇلىمىن.
اپتاپتارعا كۇيسەڭ دەنە سۋىندى,
ايازدارعا توڭساڭ بويدى جىلىندىر.
بوراندارعا بولجاۋ بەرىپ دىبىسى,
تۇماندارعا جولدى اشادى, ب ۇلىڭعىر.
اقاس ءىنىم!
جان سىرىنا كونەرسىڭ,
ەلدى اڭساساڭ, قۇشاعىڭا بولەرسىڭ.
بۇل عالامدا بارلىق گاۋھار, التىننان,
دومبىرامنىڭ ءۇنىن ارتىق كورەرسىڭ.
مىنە, ەل قۇرمەتىنە بولەنىپ, ەلى ءۇشىن ەڭبەك ەتكەن ازاماتتىڭ ءوزى بۇل ءفاني دۇنيەدە جوق بولسا دا, مارقۇمدى ارداقتاپ جوقتاۋشىلاردىڭ ىزگى نيەتتەرى ونى مۇلدەم جوق دەپ ايتقىزباي تۇرعان سياقتى. مىنا كىتاپ سونىڭ ءبىر ايعاعى ىسپەتتەس.
تولەگەن سەبەپوۆ,
ەڭبەك ارداگەرى,
قاراتوبە اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
باتىس قازاقستان وبلىسى.