بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندە بەرىلگەن ەلباسىنىڭ تاپسىرمالارى ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە, ءار سالاسى بويىنشا رەتىمەن ورىندالىپ كەلەدى. بۇل رەتتە اتالعان قادامدار اياسىندا ءوز تاراپىنان جۇمىس جاساۋ بارىسىمەن تانىس ەتكەن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ەسەبى مىناداي.
مەجەلى ۋاقىت بويىنشا پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە تىلشىلەر قاۋىمىنا ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى باقىتجان جاقساليەۆ مەملەكەت باسشىسى اتالعان مينيسترلىككە قاتىستى قانداي ناقتى تاپسىرمالاردى ايقىنداعانىن اتاپ ءوتتى. ايتار بولساق, 2015 جىلدىڭ مامىرىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ «بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى» مودەلىن, سونداي-اق, بەلگىلەنگەن جانە اۋىسپالى بولىكتەن قۇرالعان جاڭا تاريفتىك مەحانيزمدى ەنگىزۋ مەن ايماقتىق ەلەكتر جۇيەلىك كومپانيالاردى ىرىلەندىرۋ جونىندە ايتقان بولاتىن. سونداي-اق, «100 ناقتى قادام» شەڭبەرىندەگى 50, 51, 52-قادامدار بويىنشا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىن قايتادان قۇرۋ, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سەكتورىندا سالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋدى ىنتالاندىراتىن جاڭا تاريف ساياساتىن ەنگىزۋ تاپسىرمالارى بەلگىلەنگەن.
بۇل رەتتە اتالعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ماقساتىندا وتكەن جىلدىڭ 12 قاراشاسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. جاڭا زاڭعا سايكەس ەلەكتر ەنەرگياسىنا قاتىستى قولدانىلىپ جۇرگەن تاريف ەكى بولىكتەن تۇراتىن بولادى. ءبىرىنشىسى – ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە جۇمسالاتىن شىعىندى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنا تاريف, ال ەكىنشىسى – سالعان ينۆەستيتسيانى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتەتىن قۋاتقا قاتىستى تاريف. ءتاريفتى ەكى بولىككە ءبولۋ قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەلەكتر قۋاتىنا ءتاريفتىڭ جوعارىلاۋ قاۋپىن تۋدىرمايدى.
ايقىندىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا نارىققا قاتىسۋشىلاردان جانە ساراپشىلاردان قۇرالعان, كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم مەن نارىق كەڭەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. جۇيەلىك وپەراتور جىل سايىن ستانسالاردى اتتەستاتتاۋدان وتكىزىپ وتىرادى. بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى بارلىق كوتەرمە باعامەن ساتىپ الۋشىلارعا قۋاتتى ورتاشا باعامەن ساتىپ وتىرادى. بۇل مەحانيزم ەنەرگيانىڭ بىرىڭعاي ەمەس باعاسىن تەڭەستىرەدى.
سونىمەن قاتار, ماڭىزدى ماسەلەلەر قاتارىنداعى ءبىر وبلىستاعى تۇتىنۋشىلار ءۇشىن ەلەكتر قۋاتىنا تاريفتەردىڭ ءارتۇرلى بولۋىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. وعان ەنەرگيا تاراتۋشى كومپانيالاردىڭ ايتارلىقتاي كوپ بولۋى سەبەپ. ايتار بولساق, ونداي 130 شاقتى كومپانيا بار. مىنە, سوندىقتان دا, ءبىر ءوڭىردىڭ وزىندە باعا بىردەي بولماۋى مۇمكىن جانە ول ءبىر وبلىس ىشىندە عانا ەمەس, سونداي-اق, ءارتۇرلى كوشەلەردەگى تاريفتەردىڭ ءتۇرلى بولۋىنا الىپ كەلەدى.
بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ەنەرگيا تاراتاتىن كومپانيالاردى ىرىلەندىرۋ جۇمىستارى العا قويىلىپ وتىر. ياعني, ەلەكتر ەنەرگياسىن تاراتۋ كەزىندەگى بىرنەشە ەنەرگيا تاراتاتىن كومپانيالار ارقىلى سوڭعى تۇتىنۋشىلارعا تاريفتەردىڭ كاسكادتى وسۋىنە الىپ كەلۋدى جويۋ ارقىلى تاريفتەردى دەڭگەيلەستىرۋگە مۇمكىندىك پايدا بولماق. مەن جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, اتالعان زاڭنىڭ ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق وپەراتوردىڭ قىزمەت ەتۋى, نارىق كەڭەسى, بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى ەرەجەلەرىن قامتيتىن 9 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكت قابىلدانىپ, تىركەلدى. 2019 جىلدان باستاپ ەلەكتر ەنەرگياسى نارىعىنداعى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر قابىلدانىپ وتىر, دەدى ۆيتسە-مينيستر.
ەلميرا ماتىباەۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».