ەلباسى 2015 جىلعى 30 قاراشادا قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اۋقىمدى جەكەشەلەندىرۋدى تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ىشكى رەسۋرستاردى بارىنشا بوساتۋدىڭ تەتىگى رەتىندە ايقىندادى.
جەكەشەلەندىرۋ مىناداي ماقساتتا جۇرگىزىلەدى:
- وتاندىق كاسىپكەرلىكتى نىعايتۋ;
- مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاعا قاتىسۋ ۇلەسىن ازايتۋ;
- مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى نەعۇرلىم ءتيىمدى مەنشىك يەسىنە وتكىزۋ جولىمەن ەلدىڭ جەكە بيزنەسىن ودان ءارى دامىتۋ.
جەكەشەلەندىرۋدىڭ 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ىسكە اسىرۋدىڭ ەكى جىلىندا جالپى سوماسى 78,7 ملرد. تەڭگەگە 241 نىسان ساتىلدى. انىقتاما ءۇشىن: ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق مەنشىك بويىنشا – 5,5 ملرد. تەڭگەگە 15 نىسان (ونىڭ ىشىندە 1 نىسان سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلدى); كوممۋنالدىق مەنشىك بويىنشا – 2,9 ملرد. تەڭگەگە 116 نىسان; ۇلتتىق حولدينگتەر مەن كومپانيالار بويىنشا – 67,3 ملرد. تەڭگەگە 50 نىسان; اكك بويىنشا 3 ملرد. تەڭگەگە 60 نىسان ساتىلدى.
77 نىساندى جاڭا مەنشىك يەلەرى, جەكە تۇلعالار – ازاماتتار يەلەندى. 70 نىساندى زاڭدى تۇلعالار – ينۆەستورلار ساتىپ الدى. 93 نىساندى اعىمداعى بىرگە يەلەنۋشىلەر (ولاردىڭ ەرتەرەكتە قاتىسۋ ۇلەستەرى بولعان) ساتىپ الدى. 1 نىسان («KEGOC» اق-تىڭ 10%-ى) ءىرو ارقىلى مىڭداعان ادامدارعا ساتىلدى.
وتكەن جىلى باعاسى 9 ملرد. تەڭگە تۇراتىن «ترانستەلەكوم» اق, باعاسى 7,5 ملرد. تەڭگە تۇراتىن «قازاق مۇناي جانە گاز ينستيتۋتى» اق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور بويىنشا, ال اكتسيالارىنىڭ مەملەكەتتىك پاكەتى 1,6 ملرد. تەڭگەگە ساتىلعان «قازاق مەديتسينالىق ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ ۋنيۆەرسيتەتى» اق رەسپۋبليكالىق مەنشىك بويىنشا ساتىلعان ەڭ ءىرى نىساندار بولدى.
تۇتاستاي العاندا, 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا كەشەندى جوسپار بويىنشا 2015 جىلى شىعارىلعان نىسانداردىڭ سانى 17%-عا ۇلعايدى, ساتىلعان نىسانداردىڭ سانى 8%-عا ازايدى.
بۇل رەتتە, رەسپۋبليكالىق مەنشىك بويىنشا 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا شىعارىلعان نىسانداردىڭ سانى 64%-عا ءوستى, ساتىلعانداردىڭ سانى 3 ەسە ۇلعايدى.
جەكەشەلەندىرۋدىڭ «ەكىنشى تولقىنى» ۇدەرىسىن تالداۋدا نىسانداردىڭ ساتىلۋ قارقىنىنىڭ تومەندىگى جانە ساتۋدىڭ ۇزاقتىعى نەگىزگى پروبلەما رەتىندە كورىندى: شىعارىلعان نىسانداردىڭ 57%-ى ساتىلدى.
پروبلەمالار تالدانىپ, زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا جەكەشەلەندىرۋگە شەكتەۋلەردى الىپ تاستايتىن جانە وسى ۇدەرىستى ۇدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. وسىلايشا, زاڭ شەڭبەرىندە نىساندى ساۋدا-ساتتىققا شىعارۋ سانى بويىنشا شەكتەۋلەر ايقىندالدى, ءساتسىز 3 ساۋدا-ساتتىقتان كەيىن ءماجبۇرلەپ تاراتۋ, ساۋدا-ساتتىقتى مىندەتتى تۇردە ەلەكتروندى فورماتتا وتكىزۋ; جاريالاۋ مەرزىمى قىسقارتىلدى; حالىقارالىق كونسۋلتانتتاردى تارتۋ كوزدەلدى (توپ-65 جاڭا نىساندارى ءۇشىن وزەكتى) جانە ت.ب. باسەكەلەس ورتادا جۇمىس ىستەيتىن ستراتەگيالىق ەمەس نىساندارعا قاتىستى بولىكتە مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردى م ۇلىكتىك كەشەن رەتىندە جەكەشەلەندىرۋ تۋرالى شەشىمدى قابىلداۋ بويىنشا قۇزىرەت ۇكىمەتتەن مەملەكەتتىك م ۇلىك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا بەرىلدى, مۇنىڭ ءوزى جەدەل شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. زاڭدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەكەشەلەندىرۋ وبەكتىلەرىن ساتۋ قاعيداسىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. تۇتاستاي العاندا, ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر جەكەشەلەندىرۋدىڭ «ەكىنشى تولقىنىنا» جاڭا سەرپىن بەرۋى, الەۋەتتى ساتىپ الۋشىلاردى تارتۋى ءتيىس.
جەكەشەلەندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعى قامتاماسىز ەتىلۋدە, جەكەشەلەندىرۋ نىساندارى, باعا مەن ساۋدا-ساتتىق تۇرلەرى gosreestr.kz سايتىندا قولجەتىمدى. سمارتفونداردى پايدالانۋ ءۇشىن Android پەن Ios ءموبيلدى قوسىمشالار ءازىرلەندى. پايدالانۋشىلار ءۇشىن تۇسىنىكتەمەلەرى بار روليكتەر مەن نۇسقاۋلىقتار سايتتا ورنالاستىرىلدى, ساII-ورتالىعى دا جۇمىس ىستەيدى.
قورىتىلعان قىسقاشا اقپارات ورتالىق گازەتتەردە قايتالانىپ جاريالانادى. سونىمەن بىرگە, ۇنەمى بريفينگتەر, دوڭگەلەك ءۇستەلدەر, كوشپەلى سەمينارلار مەن كەڭەستەر وتكىزىلەدى, راديو مەن تەلەديداردا باياندامالار جاسالادى, ماقالالار جاريالانادى.
الدىڭعى تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, قاتەلەر مەن قاجەتتى تۇستار ەسكەرىلگەنىن, تەحنيكالىق بوگەتتەر جويىلعانىن, جەكەشەلەندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ ءساتتى وتۋىنە شارالار قولدانىلعانىن ايتۋعا بولادى.
ەلباسىنىڭ ەكونوميكاعا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىن قىسقارتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سۇيەنە وتىرىپ, الدىمىزدا ساۋداعا قويىلاتىن نىسانداردىڭ سانىن بارىنشا ۇلعايتۋ مىندەتى تۇر.
وسى ماقساتتا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ 2015 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى №1141 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن جەكەشەلەندىرۋدىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى ازىرلەندى, جەكەشەلەندىرىلۋى ءتيىس جانە باسىم تارتىپپەن (توپ-65) باسەكەلەس ورتاعا بەرىلۋگە ۇسىنىلاتىن 65 ءىرى ۇيىمنىڭ تىزبەسى جانە جەكەشەلەندىرىلۋى ءتيىس جانە باسەكەلەس ورتاعا بەرىلۋگە ۇسىنىلاتىن قولدانىستاعى وزەكتى ەتىلگەن 718 ۇيىمنىڭ تىزبەسى بەكىتىلدى.
توپ-65 نىساندارىنىڭ تىزبەسىنە تەڭگەرىمدىك قۇنى كەم دەگەندە 5 ملرد. تەڭگە تۇراتىن وتە اۋقىمدى ءارى مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورلاردىڭ تارتىمدى كومپانيالارى («سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق, «ءبايتەرەك» اق جانە «قازاگرو» اق) ەنگىزىلدى.
جاڭا كەشەندى جوسپار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانىنداعى جوبالاۋ وفيسىن قۇرۋدى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى ايقىندايتىن تارتىپپەن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى تەتىكتەرىن قولدانا وتىرىپ, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن جەكە سەكتورعا بەرۋدى; ارنايى كونسۋلتانتتاردى تارتىپ, بىرىڭعاي اقپاراتتىق ساياسات شەڭبەرىندە اۋقىمدى رR-ناۋقان جۇرگىزۋدى كوزدەيدى.
جوبالىق وفيس اياسىندا اشىق تا باسەكەلەس ساۋدا-ساتتىق, توپ-65-كە قاتىستى ءادىل نارىقتىق قۇنىن بەلگىلەۋ ءۇشىن باعالاۋعا ءجانە جەكەشەلەندىرۋ بويىنشا مامىلەلەردى سۇيەمەلدەۋگە حالىقارالىق كونسۋلتانتتار شاقىرىلاتىن بولادى.
جوبالىق ءوفيستىڭ مىندەتى جەكەشەلەندىرۋدىڭ بىرىكتىرىلگەن جوسپارىن قالىپتاستىرۋ جانە بەكىتۋ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ اكتيۆتەرىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ, سونداي-اق, قاجەتتى ءىس-ارەكەتتەردى, مەرزىمدى جانە اكتيۆتى ءساتتى وتكىزۋگە جاۋاپتى ادامداردى ناقتى ايقىنداي وتىرىپ, ءاربىر اكتيۆتى ساتۋ جونىندەگى ۇسىنىستاردى ازىرلەۋ بولىپ تابىلادى.
ءىرى كومپانيالار ستراتەگيالىق ينۆەستورلارعا نەمەسە ءىرو تەتىكتەرى ارقىلى قور نارىعىنا شىعارۋ جولىمەن ساتىلادى. ماڭىزدى نىسانداردى ساتۋ باسەكەلەستىكتى, ءونىم ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە ينۆەستورعا الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى جۇكتەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بەلگىلى ءبىر تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ جۇرگىزىلەدى.
اتاپ وتىلگەندەي, باستى مىندەت ەلباسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان كەڭ اۋقىمدى جەكەشەلەندىرۋ مەن باسەكەلەستىكتى ۇلعايتۋ.
اتالعان تاپسىرمانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «YellowPagesRule» قاعيداتتارىن ەسكەرە وتىرىپ جاسالعان تالداۋ قورىتىندىلارى بويىنشا قارجى مينيسترلىگى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جانە سالالىق مينيسترلىكتەرمەن ءبىرلەسىپ, باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن نىسانداردىڭ ءتىزبەسىن قوسىمشا ازىرلەپ جاتىر. جەكەشەلەندىرۋ مەن مەملەكەت يەلىگىنەن الۋ ۇدەرىسىن ودان ءارى جانداندىرۋ, بىلايشا ايتقاندا, مەملەكەت مەنشىگىن «جەڭىلدەتۋ» قاجەت.
تۇپكى ناتيجەسىندە كەڭ اۋقىمدى جەكەشەلەندىرۋ, مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ ءبىر بولىگىن قايتا ۇيىمداستىرۋ مەن تاراتۋ ەكونوميكاداعى مەملەكەت پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ قاتىسۋ ۇلەسىن 15%-عا ازايتۋى ءتيىس.
ايناگۇل اۋجانوۆا,
مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەگى نىسانداردى ساتۋ
جانە جەكەشەلەندىرۋدەن كەيىنگى باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ باس ساراپشىسى.