كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندەگى سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسى جانە سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ 2015 جىلعى قورىتىندىلارى» تاقىرىبىندا بريفينگ ءوتتى. وعان جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى اباي راحمەتۋلين مەن جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ توراعاسى ايگۇل قىدىرباەۆا جانە جوعارعى سوت سۋدياسى باعلان ماقۇلبەكوۆ قاتىستى.
قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى قۇزىرلى ورگان وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا ۇلت جوسپارىنىڭ ەكىنشى رەفورماسى بويىنشا جوعارعى سوتقا بەكىتىلگەن 11 قادامنىڭ بارلىعى زاڭنامالىق تۇرعىدان ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى ەكەن. سونىمەن قاتار, بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءتيىستى مەرزىمدە جانە لايىقتى دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە دەيدى. ناقتىلاي تۇسەر بولساق, جۋىردا عانا ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكس پەن «جوعارى سوت كەڭەسى تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانىپ, «سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ ءمارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ مەن قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسكە جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكسكە ءتيىستى دەڭگەيدە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
ورايى كەلگەندە ۇلت جوسپارىنىڭ 16-قادامىندا كوزدەلگەن سوت جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ ماسەلەسىن اتاپ وتكەن اباي راحمەتۋلين, بيىلدان باستاپ حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس سوت ءىسىن ءجۇرگىزۋدىڭ ءۇش ساتىلى جۇيەسى ەنگىزىلگەندىگىن ەگجەي-تەگجەيلى باياندادى. ءبىرىنشى ساتى – اۋداندىق سوتتار, اپەللياتسيالىق ساتى – وبلىستىق سوتتار جانە كاسساتسيالىق ساتى – جوعارعى سوت. بۇل سوت شەشىمدەرىنىڭ تەزىرەك كۇشىنە ەنۋىنە ىقپال ەتەدى جانە پروتسەستى ادەيى سوزۋ مۇمكىندىگىن ازايتادى, – دەدى اباي جامبىل ۇلى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلت جوسپارىنىڭ شەڭبەرىندە ساپالى سوت كورپۋسىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىنە دە ايرىقشا نازار اۋدارىلۋدا. «سوت كورپۋسى جوعارى مورالدىق قاسيەتكە يە ەڭ لايىقتى كاسىبي مامانداردان قۇرالۋى ءتيىس. وسىعان وراي جوعارى سوت كەڭەسى تۇبەگەيلى رەفورمالاندى, سوت تورەلىگى ينستيتۋتىن جوعارعى سوتتىڭ باسقارۋىنا بەرۋ ماسەلەسى زاڭنامالىق تۇرعىدان شەشىمىن تاپتى» دەيدى ول.
بريفينگ بارىسىندا ءسوز العان جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ ءتورايىمى ايگۇل قىدىرباەۆا 23-قادامدا كورسەتىلگەن جوعارعى سوت جانىنان قۇرىلعان مامانداندىرىلعان سوت القاسى تۋراسىندا وي ءوربىتتى. سوت القاسى ءىرى ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن ينۆەستيتسيالىق داۋلار جونىندەگى ازاماتتىق ىستەردى ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ ءتارتىبىمەن قارايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ سوزىنشە, سونداي-اق, اتالعان القا استانا قالالىق سوتىنىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن ينۆەستيتسيالىق داۋلار بويىنشا سوت اكتىلەرىن دە اپەللياتسيالىق تارتىپتە قايتا قاراۋعا قاۋقارلى كورىنەدى. سونىمەن قاتار, ول وسى سوتتىڭ جانىنان قۇرىلعان حالىقارالىق كەڭەستىڭ جۇمىسىن دا ايرىقشا اتاپ ءوتتى. اتالعان كەڭەس سوت تورەلىگىنىڭ وتاندىق جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى ساراپشىلىق كونسۋلتاتسيالار بەرەدى. ونىڭ قۇرامىنا قازاقستاندىق عالىمدارمەن قاتار, شەتەلدىك بەدەلدى سۋديالار مەن زاڭگەرلەر كىرەدى جانە كەڭەستى جوعارعى سوت توراعاسى باسقارادى.
سوت ءجيۋريىنىڭ قايتا قۇرىلۋى مەن سۋديالاردىڭ جاڭا ادەپ كودەكسىنىڭ ازىرلەنۋىنە توقتالعان جوعارعى سوت سۋدياسى باعلان ماقۇلبەكوۆ ءبىرىنشى قاڭتاردان باستاپ سوت ءجيۋريى بىلىكتىلىك جانە ءتارتىپتىك باعىتتاعى ەكى كوميسسيادان تۇراتىندىعىن ايتادى. مۇنداي جۇيە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ىستامبۇل جوسپارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلاتىن بولسا, ونداعى ءاربىر كوميسسيانىڭ قۇرامىنا اۋداندىق, وبلىستىق جانە جوعارعى سوتتىڭ سۋديالارى كىرەدى.
مامان پىكىرىنشە, سۋديالاردىڭ كاسىبي قىزمەتىنە باعا العاش رەت سۋديا لاۋازىمىندا اتقارعان ءبىرىنشى جىلعى جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا بەرىلەتىن كورىنەدى. كەيىننەن باعا ءاربىر بەس جىل سايىن, سونداي-اق, سۋديا جوعارى تۇرعان سوتتىڭ سۋدياسى لاۋازىمىنا, سوت توراعاسى, سوت القاسىنىڭ توراعاسى لاۋازىمدارىنا جاريالانعان كونكۋرستارعا قاتىسقان جاعدايدا بەرىلەدى دەپ بەكىتىلگەن. ال سۋديالىق قىزمەتتە جيىرما جانە ودان دا كوپ جىلدىق ءوتىلى بار سۋديالار سۋديانىڭ كاسىبي قىزمەتىن مەرزىمدىك باعالاۋدان بوساتىلادى.
ال ەندى بيىل قولدانىسقا ەنگىزىلگەن, اڭگىمە باسىندا اتاپ ءوتىلگەن جاڭارتىلعان ازاماتتىق ىستەر كودەكسى بويىنشا, ەگەر سوت پروتسەسىندە مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنە قارسى داۋلار, ءوزىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ءوز بەتىمەن قورعاي المايتىن ازاماتتار جانە سوت نەمەسە پروكۋراتۋرا سول پروتسەسكە قاتىسۋى قاجەت دەپ تاپقان جاعدايدا عانا پروكۋرورلار قاتىساتىن بولادى», – دەپ ناقتىلادى جوعارعى سوت سۋدياسى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
جۋرناليست.