2015 جىلى ماڭعىستاۋ وڭىرىندە اتقارىلعان ەلەۋلى جۇمىستاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – بەينەۋ-بوزوي گاز قۇبىرىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى بولدى. بۇل ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قيانداعى بەينەۋ اۋدانى اۋماعىندا اشىلىپ, سول كيەلى ءوڭىردىڭ ەلەۋلى وقيعاسى سانالعانمەن, پايداسىن وبلىس اۋماعىنان تىس وبلىستار, مىڭداعان وتباسى كورەتىن ناعىز يگىلىكتى ءىس بولدى.
قازاق دالاسىنىڭ جەر قويناۋى تابيعي كەن ورىندارىنا باي بولعانمەن, ەل تاريحىندا كەز بولعان ءارتۇرلى زامان لەبىنە قاراي ونى تولىققاندى يگەرۋ, ەل كادەسىنە جاراتۋ ءىسى شۇبالاڭداپ قالعان بولاتىن. وسىنىڭ كەسىرىنەن ەلىمىزدىڭ ءبىرقاتار وڭىرلەرى كۇندەلىكتى تۇرمىستارىنا وتە-موتە قاجەتتى كوگىلدىر وتىنعا قاجەتتىلىگىن وزگە ەلدەر ارقىلى شەشىپ كەلگەن بولاتىن. بۇل مۇمكىندىك ول ەلدەرمەن جۇرگىزىلگەن جىلى جۇزدەسۋ, كەلىسىمدەردىڭ ناتيجەسى ەكەنى بەلگىلى, ايتسە دە قازاق «كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا» دەپ بەكەر ايتپاعان, ياعني وزىڭدە بولعانعا نە جەتسىن؟!
مەملەكەتتىك «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا بۇدان بەس جىل بۇرىن قولعا الىنعان بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 1475 شاقىرىمدى قۇرايدى. ال بەينەۋ-بوزوي بولىگىنىڭ ۇزىندىعى 311 شاقىرىم بولسا, ونىڭ 124 شاقىرىمى بەينەۋ اۋدانىنىڭ اۋماعىنان تارتىلعان. العاشقى ءۇش جىلدا ۇزىندىعى 1143 شاقىرىمدى قۇرايتىن, جىلدىق قۋاتتىلىعى 6 ملرد. تەكشە مەتر گاز تاسىمالداۋ مۇمكىندىگىنە يە بوزوي-شىمكەنت جەلىسى پايدالانۋعا بەرىلسە, قالعان بەينەۋ-بوزوي جەلىسىن پايدالانۋعا بەرۋ 2016 جىلدىڭ كوكتەمىنە مەجەلەنگەن بولاتىن. الايدا, جۇمىستى تياناقتى ۇيىمداستىرۋ جانە قارقىندى جۇرگىزە بىلگەن «قازترانسگاز» اق مەجەنى مەزگىلىنەن بۇرىن باعىندىرىپ, وتكەن جەلتوقسان ايىندا, ءدال تۇرعىنداردىڭ كوگىلدىر وتىندى تۇتىنۋ مەرزىمىنە ەڭسەردى. سونداي-اق, كومپانيانىڭ ۇتىمدى ءىس جۇرگىزۋدەگى يننوۆاتسيالىق شەشىمدەرى ماگيسترالدىڭ باستاپقى قۇنىنان 150 ملرد. تەڭگەگە جۋىق قارجىنى ۇنەمدەۋگە قول جەتكىزدى. جالپى, عاسىر جوباسىنىڭ قۇنى 3,6 ملرد. دوللارعا باعالانسا, ونىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىنا 90 پايىزىن ءوز وتانداستارىمىز قۇرايتىن 4 000-عا جۋىق ادام اتسالىستى.
اتالمىش گاز قۇبىرىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ارقىلى قىزىلوردا, وڭتۇستىك قازاقستان, جامبىل, الماتى وبلىستارىنا, تالدىقورعان قالاسى توڭىرەگىندەگى اۋىلدارعا, بارلىعى 577 ەلدى مەكەنگە گاز جەتەتىن بولادى. بۇلاردىڭ ىشىندە 230 اۋىل وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى ەلدى مەكەندەر, بىرقاتار اۋىلدار كوگىلدىر وتىنعا العاش رەت قول جەتكىزسە, ەندى بىرەۋلەرى وزبەكستان رەسپۋبليكاسى گازىنىڭ تۇتىنۋشىسى بولىپ كەلگەن بولاتىن. كومپانيانىڭ تابىستى جۇرگىزىپ, ءساتتى ەڭسەرگەن بۇل جۇمىسى ارقىلى قازاقستانداعى بارلىق ماگيسترالدى گاز قۇبىرلارى ءوزارا توعىسىپ, تاسىمالداۋ, جەتكىزۋ, وتكىزۋ باعىتتارى بويىنشا ءبىر جۇيەگە بىرىكتىرىلدى. بۇل ەلىمىزدىڭ سىرتتان گاز يمپورتتاماي, كەرىسىنشە, وزگە ەلدەرگە ەكسپورتتاۋ مۇمكىندىگىنە جول اشتى. جاڭا گاز جەلىسى بىرقاتار ماسەلەلەردى شەشۋمەن قاتار, الداعى ۋاقىتتا تاسىمال قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, وزگە قالالار تۇرعىندارىنىڭ دا گازعا قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ سىندى جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىمدى بولىپ سانالادى.
ال ماڭعىستاۋ وڭىرىندە گاز ءوندىرۋ قۋاتتىلىعى قارقىن الىپ كەلەدى. 2014 جىلدىڭ 10 ايىندا 1 ملرد. 723 ملن. تەكشە مەتر كولەمىندە گاز وندىرىلسە, 2015 جىلعى وسى مەرزىم ىشىندە ول مولشەر 2 ملرد. تەكشە مەتردى قۇراعان.
وتانداستارىمىزدى وزگەنىڭ كوگىلدىر وتىنىنا تاۋەلدىلىكتەن قۇتقارىپ, ءوز ءونىمىمىزدى تۇتىنۋعا ءمۇمكىندىك بەرگەن «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ىسكە قوسىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلۋى 2015 جىلعى قوي جىلىندا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا تۇرارلىق جاڭالىق بولدى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.