«اباي الەمى» سوزجۇمباق كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى
حاكىم ابايدىڭ ۇرپاقتارى زايساندى مەكەندەپ, وسىندا وقىپ, ءبىلىم الىپ, تۇرىپ جاتىر. ابايدىڭ شوبەرەسى گۇلزيپا يسرايىلوۆا 90-عا تاقاعان كەزدە بۇدان ءبىر جىلداي بۇرىن ارامىزدان پانيگە اتتانىپ كەتتى. ول كىسىنىڭ ۇرپاقتارى وسىندا تۇرادى. ابايدىڭ 170 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا شىرايلى شىعىستىڭ بىرنەشە اۋدانىندا اقىنعا قۇرمەت كورسەتىلىپ, كەۋدەمۇسىندەر قويىلدى. ۇلى اقىنعا ارنالعان سونداي ەسكەرتكىشتىڭ سالتاناتتى اشىلۋى زايسانداعى اباي ساياباعىندا ءوتتى.
ساز اسپاپتارىمەن سۇيەمەلدەگەن ابايدىڭ تەرەڭ ويلى اندەرى جۇرەكتى جاۋلاپ الادى. «ايتتىم سالەم قالامقاس» انىنەن كەيىن «جەلسىز تۇندە جارىق اي» شىرقالدى. كوڭىلدى اۋەننەن كەيىن سالتاناتتى جيىندى جۇرگىزۋشىلەر ءسوز كەزەگىن اۋدان اكىمى الماس وڭداقانوۆقا بەردى.
– ءبىز حاكىم ابايدى ءپىر تۇتامىز, اباي ءبىزدىڭ ۇرانىمىز. حاكىم ابايدىڭ ولەڭدەرىن جاتتاپ, كوكەيگە ساقتاپ وسكەن جاس ۇرپاقتىڭ رۋحاني جان دۇنيەسى دە باي بولماق. بىلتىر ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ابايدىڭ 170 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي, ۇلى اقىننىڭ كىندىك قانى تامعان قاراۋىلدا, استانادا, وبلىستاردا مادەني شارالار ءوتتى. حالقىمىزدىڭ دانىشپان, ويشىل اقىنى ابايدىڭ ۇرپاقتارى زايساندا دا بار ەدى. ەندەشە, «ەشتەن – كەش جاقسى» دەگەندەي, ۇلى اقىنعا ارنالعان ەسكەرتكىش زايساندا دا بوي كوتەردى, – دەدى اۋدان اكىمى.
اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى, اۋىل اقساقالدارى ەسكەرتكىشتىڭ جابۋىن اشقان كەزدە ابايدىڭ ءمۇسىنى جارق ەتە قالدى. ول ءوزىنىڭ وسىنداعى ۇرپاقتارىمەن جۇزدەسكەندەي جان شۋاعىن شاشا قارايدى. ايتار جوق, ەسكەرتكىش ءساتتى شىققان ەكەن.
بۇدان كەيىن اباي ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋى تاماشا ءبىر داستۇرمەن ساباقتاستى. زايساندا اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, جيىرماعا تارتا كىتاپتىڭ اۆتورى قاليبەك التىباەۆ دەگەن قادىرلى اقساقال بار. اۋداننىڭ تاريحى, ءوسىپ-وركەندەۋى, جۇزدەن جۇيرىك وزاتتارى جايلى شىعارمالارىن بىلاي قويعاندا, قالەكەڭ ۇلى ابايدى شيرەك عاسىر بويى زەرتتەپ كەلەدى. قالامگەردىڭ «ابايدىڭ الىپ ايدىنىنان», اباي, شاكارىم, مۇحتار تۋرالى «ءۇش كەمەلدىڭ شالقارىنان», «ابايدى وقى, ويلان, تاپ» دەگەن كىتاپتارىن وقىرماندار جىلى قابىلدادى. ۇلى ابايدىڭ شوبەرەسى گۇلزيپا يسرايىلوۆانىڭ «ريزامىن, اسىلدىڭ سىنىعى بوپ وتكەنىمە» اتتى كىتابىنا ماتەريالدار جيناسىپ, جارىققا شىعارۋىنا كومەك بەردى. ەندى, مىنە, 290 بەتتىك «اباي الەمى» كىتابىن وقىرماندارىنا ۇسىنىپ وتىر.
كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە اۋدان اكىمى قاليبەك التىباەۆقا ۇزاق جىلعى قىزمەتى ءۇشىن تۇرعىندار اتىنان العىسىن ايتىپ, يىعىنا اتا سالتىمىزبەن شاپان جاپتى.
اۋداننىڭ ابىز اقساقالى, جازۋشى, جۋرناليست قاليبەك التىباەۆ ابايدى شيرەك عاسىر زەرتتەپ كەلە جاتقانىن, اباي ۇرپاقتارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولعانىن, بۇل كىتاپتىڭ حاكىم اقىن تۋرالى بەسىنشى جيناق ەكەنىن ايتىپ, كىتاپتىڭ شىعۋىنا دەمەۋشىلىك جاساعان اۋدان اكىمى ا.وڭداقانوۆقا العىسىن جەتكىزدى. اتتەڭ, ازىرشە قۇندى كىتاپتىڭ نەبارى 100 دانامەن جارىق كورۋى جانعا باتادى. بالكىم, اباي رۋحىنا تاعزىم ەتۋشىلەر, كىتاپقا دەمەۋشى بولاتىندار تابىلىپ تا قالار.
وڭداسىن ەلۋباي,
جۋرناليست.
شىعىس قازاقستان وبلىسى.
زايسان اۋدانى.
سۋرەتتە: ق.التىباەۆ ەسكەرتكىش جانىندا.
سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور.