1998 جىلى رەسپۋبليكالىق ءمارتەبەگە قول جەتكىزگەن “شابىت” فەستيۆالى 2000 جىلى حالىقارالىق دەڭگەيگە كوتەرىلدى. بۇل دەگەنىمىز اتالعان بايقاۋدىڭ ءورىسى ءوربىپ, تىنىسى كەڭەيگەنىن ايقىنداسا كەرەك. “شابىت” شىعارماشىل جاستاردىڭ بولاشاعىنا جول اشاتىن ونەر دوداسى دەپ جاتامىز, شىن مانىسىندە دە سول باعىتپەن ىرگەتاسى قالانعان سايىس بۇگىندە جاستاردىڭ عانا ەمەس, قوعام اراسىندا دا ۇلكەن بەدەلگە يە بولىپ كەلەدى. ءويتكەنى, قازىرگى ونەر مەن شىعارماشىلىق سالاسىنداعى تالاي تانىمال ادامدار وسى ونەر بايگەسىندە شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي العا شىعىپ, لاۋرەات پەن جەڭىمپاز اتانعان ەدى.
سونىمەن ون ءۇش جىلدىق تاريحى بار “شابىت” حالىقارالىق بايقاۋىنىڭ بيىلعى شىعارماشىلىق قازانى قالاي قاينادى, سىن ساعاتتاردان جاستارىمىز قالاي ءوتتى, قازىلار القاسى باعالاۋ كەزىندە نەندەي قيىندىقتارعا تاپ بولدى, تاعى باسقا فەستيۆالعا بايلانىستى سۇراقتار توڭىرەگىندە از-كەم شولۋ جاساساق دەيمىز.
التى كۇنگە جالعاسقان “شابىت- 2010” ونەر دوداسى كەشە اياقتالىپ, باسەكە قىزۋ ورىستەپ, شىعارماشىلىق بايگە ءوز مارەسىنە جەتتى. وسىعان دەيىن ءسوز ەتكەنىمىزدەي فەستيۆال اياسىندا قازىلاردىڭ قاتىسۋلارىمەن بولعان شەبەرلىك ساعاتتارى مەن ءوزارا تاجىريبە الماسۋ سىندى شارالاردىڭ دا, كونتسەرتتىك باعدارلامالاردان تۇراتىن كوپتەگەن مادەني كەشتەردىڭ دە كۋاسى بولدىق. ماسەلەن, جۋرناليستيكا نوميناتسياسى فەستيۆالدىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كۇندەرى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا, كلاسسيكالىق مۋزىكا نوميناتسياسى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە, بەينەلەۋ ونەرى نوميناتسياسى تاۋەلسىزدىك سارايىندا تاجىريبەلى قازىلار جاس قاتىسۋشىلارعا ارناپ شەبەرلىك ساعاتتارىن جۇرگىزىپ, ءار نوميناتسيانىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن نەگىزگى ۇستانىمدارى جايىندا ءدارىس وقىدى. مۇنداي ءوزارا پىكىر الماسۋ باعىتىنداعى شەبەرلىك ساعاتتارى قاتىسۋشىلارعا, ولاردىڭ شىعارماشىلىق تالپىنىستارىنا وڭ ىقپال ەتكەنى ءسوزسىز.
سونىمەن قاتار, مادەني ءىس-شارالار دا, كونتسەرتتىك باعدارلامالار دا قاتىسۋشىلار مەن ەلوردالىقتارعا كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇي سىيلادى. فەستيۆالدىڭ ءۇشىنشى كۇنى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن يسپانيانىڭ فلامەنكو-دجاز مۋزىكا كەشى دە, پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىندا وتكەن قازىلار القاسىنىڭ قاتىسۋىمەن بولعان قازاق ۇلت اسپاپتارى وركەسترىنىڭ كونتسەرتى دە, ءتورتىنشى كۇنگى كونگرەسس-حولل سارايىندا بولعان ەسترادالىق سيمفونيا وركەسترى مەن استانا قالاسى مەملەكەتتىك فيلارمونياسى ءانشىلەرىنىڭ جانە قازىلار القاسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ەسترادا جانرىنداعى كونتسەرتتىڭ دە, فەستيۆالدىڭ بەسىنشى باسەكەلى كۇنىندەگى ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنداعى “شاحيماردان ابىلەۆ جانە ونىڭ شاكىرتتەرى” اتتى ۆوكالدى مۋزىكا كەشى دە جينالعان قاۋىمنىڭ شات كوڭىلدەرىن شالقىتىپ, شابىت شالقارىنا, شۋاقتى ساتتەرگە بولەدى.
بۇلاردان بولەك تاۋەلسىزدىك سارايىندا جاس سۋرەتشىلەر ۇيىمداستىرعان كورمە دە كەلۋشىلەردىڭ ءجۇرەكتەرىنەن جىلى ورىن الدى. بەينەلەۋ ونەرى بويىنشا ولاردىڭ 101 تۋىندىسى قويىلعان كورمە نەگىزىنەن كەسكىندەمە جانە گرافيكا جانرلارىنان تۇرادى ەكەن. وسى كورمە بارىسىندا بەينەلەۋ ونەرى نوميناتسياسىنىڭ قازىلار القاسىنىڭ ءمۇشەلەرىمەن تاقىرىپ تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك. سوندا ونەر وكىلدەرى بيىلعى بايقاۋعا قاتىسۋشى جاس سۋرەتشىلەردىڭ دۇنيەتانىمى, شىعارماشىلىق تالعامى, ەستەتيكالىق ۇستانىمدارى مەن كاسىبي بىلىكتىلىكتەرى ءوتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا اجەپتاۋىر جوعارى دەڭگەيدە ەكەندىكتەرىن ناقتى مىسالدارمەن العا تارتادى.
جالپى اتالمىش فەستيۆالعا بايلانىستى قازىلار القاسى تاراپىنان دا ءبىراز سىندار ايتىلىپ جاتتى. ارينە سىن ايتىلعانى جاقسى. سىن ايتىلماي, ءمىن تۇزەلە مە؟ جالعان ماقتاۋ جارعا جىقپاي قويمايدى دەگەندەي ورتاعا تاستالعان ءبىراز ءاتتەگەن-ايلارعا دا كەزەك بەرىپ كورسەك. مىسالى, “ەسترادا ونەرى” نوميناتسياسى ۆوكال تۇرىنەن بولعان سايىسقا تورەشى بولعان قازىلار القاسى ءۇمىتكەرلەردىڭ ساحنا مادەنيەتىنەن, وزدەرىن ۇستاۋى جاعىنان ءسال دە بولسا كوڭىلدەن شىقپاعانى تۋرالى وكپە-نازدارىن ءبىلدىردى. جۋرناليستيكا نوميناتسياسى بويىنشا دا قاتاڭ ەسكەرتۋلەر بۇلتارتپايتىن كەمشىل تۇستارعا سۇيەنىپ باتىل ايتىلىپ جاتتى. كەيبىر قاتىسۋشىلاردىڭ ۇقىپسىزدىعى, وزدەرىنىڭ شىعارماشىلىقتارىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراماۋدىڭ كەسىرىنەن نوميناتسيالارعا جۇمىس ۇسىنۋ كەزىندە قاتەلىكتەر ورىن العاندىعىن وكىنىشپەن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار, تاعى ءبىر ەسكەرە كەتەتىن نارسە – بايقاۋدىڭ اتى ايتىپ تۇرعانداي, فەستيۆال حالىقارالىق دەڭگەيدە دەگەنمەن وعان شەت مەملەكەتتەردەن كەلگەن قاتىسۋشىلاردىڭ ۇلەس سالماعىنىڭ از بولۋى. جىلداعىداي تەك كورشى ءوزبەكستان, قىرعىزستان, رەسەي ەلدەرىنەن عانا ەمەس, اتىنا زاتى ساي بولۋ ءۇشىن باسقا دا الىس شەتەلدەردەن قاتىسۋشىلاردى تارتۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى.
بيىلعى فەستيۆال بارىسىندا كوڭىل كونشىتەرلىك, اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جايتتەر بولمادى ەمەس, بولدى ارينە. ماسەلەن, وسى جولعى بايقاۋعا الىس ەلدى مەكەندەگى اۋىل جاستارى دا بەلسەنە قاتىسقانىنا كۋا بولدىق. اۋىل جاستارى وزدەرىنىڭ قازاقتىڭ التىن بەسىگىندە تاربيەلەنىپ جاتقانىن دايەكتەپ وي ۇشقىرلىقتارىمەن, شيراق شەبەرلىكتەرىمەن, تەرەڭ ىزدەنىستەرىمەن قازىلار القاسىن قۋانتىپ جاتتى.
سونىمەن سىن ساعاتتاردىڭ سىڭعىرى دا سىرعىپ كەلىپ جەتكەن ەدى. التى كۇن بويى قازىلار القاسى دۇرىس تا ءادىل شەشىمدەر جاساۋ ءۇشىن كوپ ويلانعاندارى, تولعانعاندارى جاسىرىن ەمەس. ويتكەنى ۇمىتكەرلەر اراسىندا ناعىز تالانتقا ءتان ونەر كورسەتكەن جۇلدەگە لايىق جاستار كوپ بولدى. ء“ۇمىت ءۇزۋ – قايراتسىزدىق” دەپ حالقىمىزدىڭ ۇلى اقىنى اباي اتامىز ايتقانىنداي, بارلىق قاتىسۋشىلاردى جەڭىسكە جەتەلەگەن ۇكىلى ۇمىتتەرى – لاۋرەات اتانىپ, “شابىت” حالىقارالىق فەستيۆالىنىڭ تاريحىندا ءوز ەسىمدەرىن قالدىرۋ ولاردى العا جەتەلەدى. جەتەلەپ قانا قويماي, ولاردىڭ بارلىعىنا جەڭىس سىيلادى. ءبىزدىڭ ايتىپ وتىرعان جەڭىسىمىز, وليمپيادا ويىندارىنىڭ ۇرانىندا “ەڭ باستىسى جۇلدە الۋ ەمەس, باستىسى قاتىسۋدا” دەپ ايتىلعانداي, مۇنداي حالىقارالىق بايقاۋعا قاتىسۋدىڭ ءوزى الداعى جەڭىس شىڭىنا جەتۋدىڭ ۇلكەن ءبىر قادامى, باسپالداعى ىسپەتتەس.
كەشە, ياعني بايقاۋدىڭ سوڭعى كۇنى جۇزدەن جۇيرىك جەڭىمپازداردىڭ اتى-ءجونى بەلگىلى بولدى. شىعارماشىلىق سەنىمدى مۇرات ەتكەن جاستاردىڭ ابىرويلارى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا اسقاقتادى, ودان دا الىس ارماندارعا, بيىك اسۋلارعا جەتەلەدى.
ەندىگى كەزەك, سول ناعىز جەڭىمپازدىڭ جەڭىمپازى بولعان, بايگەدە وزا شاپقانداردىڭ ەسىمدەرىن ايتار بولساق, فەستيۆالدىڭ باس جۇلدەسى “پوەزيا” نوميناتسياسى بويىنشا ازامات تاسقاروۆقا, “دومبرا-پريما” نوميناتسياسى بويىنشا رەسەيلىك اناستاسيا كيبيۋشكيناعا, “جۋرناليستيكا” نوميناتسياسى بويىنشا “7-ارنا” ءتىلشىسى ماكسيم روجينگە, “بەينەلەۋ ونەرى” نوميناتسياسى بويىنشا بەيبىت اسەمقۇلعا, “حورەوگرافيا” نوميناتسياسى بويىنشا استانا قالاسى مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ “شالقىما” حالىق بي انسامبلىنە, “ەسترادا ۆوكالى” نوميناتسياسى بويىنشا گۇلسىم مىرزابەكوۆاعا, “جەكە ءان سالۋ” نوميناتسياسى بويىنشا ءجاميلا جارقىمباەۆاعا, “كامەرالىق انسامبل” نوميناتسياسى بويىنشا ءوزبەكستاننان كەلگەن “Feruz” ىشەكتى كۆارتەتكە بۇيىردى. باس جۇلدەدەن باسقا لاۋرەات اتاعىن ايقىندايتىن ءى, ءىى, ءىىى دارەجەلى ديپلومدارمەن قاتار, اتاۋلى ديپلومدار, قازاقستاننىڭ مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ قۇرمەتتەرىنە ارنالعان سىيلىقتار مەن ديپلومانت اتاعىن بىلدىرەتىن ديپلومدار, بايقاۋعا قاتىسۋدا بەلسەندىلىك تانىتقانى ءۇشىن ماقتاۋ قاعازدار مەن جەكە نوميناتسيالار بويىنشا ماراپاتتار تاعايىندالعان ەدى.
“جۋرناليستيكا” نوميناتسياسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءى ءدارەجەلى لاۋرەات اتاعىنا “قازاقستان” ۇلتتىق ارناسىنداعى “مەنشىكتى مەكەن” اۆتورلىق باعدارلاماسى ءۇشىن ءايگەرىم ءابىلدينا, الماتى قالاسى “قازاق راديوسىنىڭ” رەداكتور جۇرگىزۋشىسى سەرىك سەيىتمان يەلەنسە, ءىى دارەجەلى لاۋرەات اتاعىن پاۆلودار وبلىستىق “زۆەزدا پريرتىشيا” گازەتىنىڭ ءتىلشىسى الەكساندر ۆەرۆەكين مەن “استانا” تەلەارناسىنداعى “ينتەرەسنىە يستوري” اۆتورلىق باعدارلاماسى ءۇشىن ولەگ جۋركەۆيچ جەڭىپ الدى. ال ءىىى دارەجەلى لاۋرەات اتاعى “نۇر استانا” گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ماقپال جۇماشەۆا, اسكەري پوليگوننىڭ ادام ومىرىنە زارداپتارى تۋرالى اۆتورلىق جۇمىسى ءۇشىن ارقالىق قالاسىنان كەلگەن رەنات ەلەۋباەۆ, “انا” رەپورتاجى ءۇشىن الماتى وبلىسىنان كەلگەن ايگەرىم ءابىروۆا سىندى جاستاردىڭ ەنشىسىنە بۇيىردى. سونداي-اق, اقتوبە وبلىستىق “ريكا” تەلەارناسى اقپاراتتار قىزمەتىنىڭ رەداكتورى سەرىك ءابدىبەكوۆ مارات بارمانقۇلوۆ اتىنداعى ءباسپاسوز سالاسىنداعى سىيلىقتىڭ يەگەرى, “الماتى اقشامى” گازەتىندە جارىق كورگەن تالدامالى تانىمدىق ماقالالار توپتاماسى ءۇشىن ءاسيا باقداۋلەتوۆا كامال سمايىلوۆ اتىنداعى اتاۋلى سىيلىققا, ال رەسپۋبليكالىق “تۇمار” جۋرنالىندا جارىق كورگەن ادەبي-تانىمدىق ماقالالار توپتاماسى ءۇشىن قاراكوز وتارباەۆا استانا قالالىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ناعيما وتەپوۆا اتىنداعى ارنايى سىيلىقتارعا يە بولدى. ديپلومانت اتانعان تىلشىلەر قاۋىمىنىڭ قاتارىندا ستۆ تەلەارناسىنىڭ ءتىلشىسى مۇرات ۋاقباەۆ, رەسپۋبليكالىق “ايقىن” گازەتىنىڭ قاراعاندى وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى قامبار احمەتوۆ, “ەكسپرەسس ك” گازەتىنىڭ ءتىلشىسى رۇستەم وماروۆ, “ۆرەميا” گازەتىنىڭ وسكەمەن قالاسىنداعى ءتىلشىسى ەۆگەني فومينىح, “اكتيۋبينسكي ۆەستنيك” گازەتىنىڭ ءتىلشىسى شولپان تولەۋلوۆا, رەسپۋبليكالىق “ايقىن” گازەتىنىڭ استاناداعى ءتىلشىسى قانات ماحامبەت سىندى ارىپتەستەرىمىز بار. “اعايىننىڭ اتى وزعانشا, اۋىلداستىڭ تايى وزسىن” دەگەندەي, ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسىن كورگەن ارىپتەستەرىمىزگە شىن جۇرەكتەن قۇتتى بولسىن ايتقىمىز كەلەدى.
بارلىق اتالعان نوميناتسيالار بويىنشا جەڭىمپازدار ەسىمدەرى بەلگىلى بولعاننان كەيىن, بيىلعى “شابىت-2010” بايقاۋىنىڭ ەڭ دارىندى قاتىسۋشىسى كىم, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كۋبوگى كىمگە تابىستالادى ەكەن دەگەن سۇراق ءبارىنىڭ دە كوكەيىندە تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. جەڭىمپازداردى ماراپاتتاۋ راسىمىنەن كەيىن, كوپ ۇزاماي ءحىىى حالىقارالىق “شابىت-2010” شىعارماشىل جاستار فەستيۆالى لاۋرەاتتارىنىڭ كونتسەرتىندە ول دا بەلگىلى بولدى. بۇل جولعى “شابىت” بايقاۋىندا داڭقى تاسىپ, مەيماناسى اسقان ءوزبەكستان استاناسى تاشكەنتتەن كەلگەن “Feruz” ىشەكتى كۆارتەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كۋبوگىن جەڭىپ الدى. اتالعان كۋبوكتى استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا تابىستادى.
بارلىق شارالار اياقتالعاننان كەيىن “شابىتتىڭ” بيىلعى شالقىماسى جاستار سارايىندا فەستيۆال لاۋرەاتتارىنا ارنالعان قالا اكىمى بالىمەن سالتاناتتى تۇردە مارەسىنە جەتتى.
اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.