جاستار ساياساتى

ونى كادر ساياساتىنان ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. ويتكەنى, ەرتەڭىن ويلايتىن مەملەكەت قاشاندا جاستاردىڭ جولىن اشادى الماتى وبلىسىندا جىل سايىن جاستار فورۋمى ۇيىمداستىرىلادى. قاراساڭ كوزىڭ قۋانادى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز, كوشباسشى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنعان ساياساتىن قولداعان ورىمدەي جاستار قازاقستاننىڭ رامىزدەرىن ۇستاپ, ءانۇران ايتىپ, الاۋلاتىپ الاڭعا شىققاندا ەرىكسىز سۇيسىنەسىڭ. ۇيىمداستىرۋ جونىنەن ءبىر اۋدان ءبىر اۋداننان اسىپ تۇسەدى. اسىرەسە, رايىمبەك اۋدانىندا وتكەن جاستار فورۋمى عالامات بولدى. ونى تەلەديداردان كوردىم. سونىڭ وزىندە جاس جەتكىنشەكتەرىمىزدىڭ ەلباسىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن, تۋعان ەلى مەن جەرىنە دەگەن اسقاق پاتريوتتىق سەزىمدەرىن جان دۇنيەممەن ۇققانداي كەرەمەت كۇي كەشتىم. وسىنداي جاستار فورۋمى الاكول اۋدانىندا دا ءوتتى. فورۋمدا الماتى وبلىسى ىشكى ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى گ. سۇلەيمەنوۆا: ء“بىز جاستار ساياساتىن دۇرىس جولعا قويعان سياقتىمىز. ويتكەنى, جامبىل وبلىسىنداعى ارىپتەستەرىمىز ءبىز ىسكە اسىرىپ جاتقان “جاستار فورۋمىن” ءوز وبلىستارىندا دا ءىس جۇزىنە اسىرعىسى كەلەتىندەي نيەت تانىتتى”, – دەدى. ءبىر قاراعاندا, سىرتقى كەلبەتى كەڭەس وكىمەتى ۇستانعان تيپتىك فورماعا ۇقساعانىمەن, الماتى وبلىسىنىڭ ىشكى ساياسات دەپارتامەنتى جۇرگىزىپ وتىرعان جاستار ساياساتى دۇرىس كورىندى. ىشكى مازمۇنى سىرتقى كەلبەتىمەن شىنايى ۇيلەسەتىن بولسا ودان ارتىق قانداي ساياسات جۇرگىزۋىمىز كەرەك؟! الايدا, اۋدانداردا دۇركىرەپ وتكەن وسى فورۋمدارعا جۇمىسپەن قامتىلماعان جاس­تارىمىز تولىق قامتىلماي ما, دەپ ويلاپ قا­لامىن كەيدە. سەبەبى, 2008 جىلى بالقاش اۋدا­نىندا دا جاستار فورۋمى وتكەن بولاتىن. بىراق وعان “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پار­تياسى اۋداندىق فيليالى جانىنان قۇرىلعان “جاستار قاناتىنىڭ” ءاربىر اۋىلداعى جەتەكشىلەرى قاتىناسپاي قالدى. سوندا كىمدەر قاتىناستى دەمەكسىزدەر عوي؟ نەگىزىنەن مەكتەپ وقۋشىلارى. جاستار ستاتۋسى مەن مەكتەپ وقۋشىلارى ستاتۋسى ەكى بولەك. وسى جاستار فورۋمى نەگىزىنەن مەكتەپ وقۋشىلارى ار­قا­سىندا وتەتىن سياقتى. ويتكەنى, سول جىلى اۋدان­دىق ءماسليحاتتىڭ سەسسياسىندا “نۇر وتان” پارتياسى اۋداندىق فيليالى توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى, اۋداندىق ماسليحاتتاعى دەپۋ­تاتتىق توپتىڭ جەتەكشىسى ز. دەمەۋقۇلوۆا وسىنداي ويدى سەسسيانىڭ بيىك مىنبەسىنەن ايتتى. مىنە, وسى جاعى ەسكەرىلىپ, اۋىل-اۋىلداعى بارلىق جاستار تارتىلاتىن بولسا, مۇنداي فورۋمنىڭ جاستارعا بەرەرى قازىرگىدەن دە الدەنەشە مارتە ارتار ەدى. جاسىرىپ قايتەمىز, ەلىمىزدە شىنايى تاربيە مەكتەپتەردە بەرىلەدى. وسى جۇرەك تۇكپىرىنە ۇيالاعان ءمولدىر دە كىرشىكسىز سەزىمدى لايلاپ الماساق بولعانى... جاستار ساياساتى دەگەندە, ەڭ ءبىرىنشى, ەسىڭە كادر ساياساتى تۇسەدى. مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەسىن بەكەمدەيتىن, تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى ەتەتىن دە جاستار. ونى ۇلتىمىزدىڭ كورەگەن كوش­باس­شىسى, پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆ القالى جيىنداردا ايتۋداي-اق ايتىپ ءجۇر. ءوزى دە دانا بابالارىمىز ۇستانعان وسيەتىن ەل ۇستاناتىن سۇرەنى ۇستانىپ, قولدارىنان ءىس كەلەدى دەگەن جاستارعا اق باتاسىن بەرىپ, جولدارىن اشۋدا. ەلدى العا جەتەلەيتىن اقىلدى كوسەمى بار با­قىتتى ەلدىڭ باسشىسى جاسايتىن كورەگەندىك بۇل. ءبىزدىڭ وبلىسىمىزدا دا, جوعارىدا ايتىل­عانداي, جاستار ساياساتى قاشاندا ءبىرىنشى ورىنعا قويىلعان. ويتكەنى, وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ اللانىڭ نۇرى تۇسكەن جانداردىڭ ءبىرى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. ونىڭ ىسكەرلىگى, حالىققا جا­قىندىعى قىزىلاعاشتا بولعان سۋ اپاتى كەزىندە جارقىراي كورىندى. العاشقى كۇندەرى قينال­عاندىعىن ايتسايشى... جالپى, س.ۇمبەتوۆ تالاپشىل باسشى. العاش اۋدان اكىمى بولعاندا اۋداندىق مال ءدارىحاناسىنىڭ باستىعى وعان بار دارىلەردىڭ ءتىزىمىن جازىپ الىپ كەلىپ كورسەتتى. ماشين­كا­لىق بەتپەن ەكى پاراق ەكەن. ەندى وعان ەشنارسە دەمەيتىن شىعار دەپ ويلاعان بولاتىنمىن. ارالارى جاقىن جازىلعان ەكى پاراق دارىلەر ءتىزىمىن قاراپ شىقتى دا: “ىشىندە انتيبيوتيكتەر جوق قوي. تاۋعا شىققان ساۋلىق ماسسيتپەن اۋىرۋى مۇمكىن. تۇياقتارى مايىسادى. جايلاۋعا شىققانشا تاۋىپ اكەلەتىن بول”, ­­– دەگەن تالاپ قويدى. بۇل – ءبىر عانا مىسال. دەگەنمەن دە سەرىك ابىكەن ۇلى ۇزاق جىلدار ۇلكەندى-كىشىلى اكىم بولىپ قىزمەت اتقارىپ, كەيىن زەينەتكە شىققاندا ت. ەستەنوۆتى ەسىك پەداگوگيكالىق كوللەدجىنە ديرەكتور ەتىپ تاعايىنداعانىن, نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, قوشتامادىم. وبلىسىمىزدا ءبىلىمدى دە ىسكەر جاستار بارشىلىق. سونداي العىر, پاتريوت, جالىنداعان جاستارىمىز بولا تۇرا, سولاردىڭ جولدارىن بايلاعانداي اسەر ەتتى بۇل ارەكەت. جالپى, زەينەتكەرلىككە شىققان ادام جاستارعا ورىندارىن بوساتۋ كەرەك. مۇنى ءاربىر سانالى, كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق ادام ەڭبەك كودەكسىنىڭ جازىلماعان تارماعى دەپ قابىلداسا دا ارتىق بولماس ەدى. قازىرگى ىلە اۋدانىنىڭ اقشي اۋىلىندا ابىلاي دەگەن قاريا بولدى. كۇننىڭ سۋىعىندا دا جالباعاي جۇرەتىن. قاشان كورسەڭ دە, قاي جەردە بولسىن جاستارعا اق باتاسىن بەرىپ جاتۋشى ەدى جارىقتىق. وسىنداي جاس جەتكىنشەكتەرگە دەگەن اق كوگەرشىن ىسپەتتى اق نيەتتەرىنە زەينەت جاسىنا جەتكەن اعالار مەن اپالار ەشقاشان كىر ءتۇسىرىپ الماسا ەكەن. زەينەتاقىعا قوسىپ جانە ءبىر جالاقى العان جاقسى عوي. سولاي بولا تۇرسا دا ابىرويدىڭ ءجونى ءبىر بولەك... ماسەلەن, قازىرگى جاعدايدا اۋداندىق گازەت اۋدان اكىمىنىڭ, وبلىستىق گازەت وبلىس اكىمىنىڭ ساياساتىن قولداپ, ناسيحاتتايدى. بۇل دا جازىلماعان زاڭدىلىق. ويتكەنى, اتالعان گا­زەت­تەر جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلان­دىرىلادى. باس رەداكتور ەتىپ كىمدى تاعايىنداسا دا ول سولاي جاسايدى. سوندىقتان باس رەداكتورلار دا زەينەتكە شىققانان كەيىن جاستارعا جول بەرگەنى دۇرىس بولار ەدى دەپ ويلايمىن. زەينەت جا­سىنداعى قالامگەردىڭ باسقا ماماندىق يە­لە­رىنەن ءبىر ارتىقشىلىعى –ۇشقىر دا ساليقالى وي­لارىن قاراپايىم ماماننىڭ ءبىرى بولىپ-اق ۇشقىر قالامىمەن كوپشىلىككە وپ-وڭاي ۇتىمدى جەتكىزە الادى. وسىنداي بىرەن-ساران كوڭىل­جىق­پاس­تىق, وكىنىشكە قاراي, باسقا سالالاردا دا كەزدەسەدى. ارينە, بۇل جەردە مەنىكى الۋان پىكىر بارىن ۇعىندىرۋ عانا. ءۇش جۇزگە توبە بي اتانعان اتاقتى تولەبي: “حاننىڭ ساياساتى قاراعا ءتۇ­سى­نىك­تى بولسا , ول – ساياسات ەمەس”, – دەپ كەسىپ ايت­قان ەكەن. مەنىڭ ويىم تەك ەل بولاشاعىن وي­لاعان كوشباسشىمىز, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆ سياقتى اتقارۋشى بي­لىكتىڭ بارلىق بۋىنى ۇنەمى جاستاردىڭ جولىن اشىپ وتىرسا دەگەندى ايتۋ عانا. ايتەۋىر جاستار ساياساتى ءسوز بولعاندا كوڭىلىمىزدىڭ تۇكپىرىندە كادر ساياساتى تۇرۋ كەرەك. وسى ەكەۋىن ءبىر-بىرىنەن مۇلدە اجىراتۋعا بولمايدى. مارات قاشقىنباەۆ, بالقاش اۋداندىق ءماسليحاتى اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى. الماتى وبلىسى.