كەشە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الماتىداعى رەزيدەنتسياسىندا مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆ قازاق ادەبيەتىنىڭ ءبىر توپ قالامگەرلەرىن جانە رەسپۋبليكاداعى بەلگىلى اقپارات قۇرالدارى جەتەكشىلەرىن قابىلداپ, القالى كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋگە كەلگەندەر اراسىندا كورنەكتى عالىم, سىنشى, اكادەميك سەرىك قيراباەۆ, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتتارى شەريازدان ەلەۋكەنوۆ, دۋلات يسابەكوۆ, ورازبەك سارسەنباەۆ, نۇرلان ورازالين, جازۋشىلار مارال سقاقباەۆ, بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ, مادەنيەتتانۋشى مۇرات اۋەزوۆ, ت.ب. قالامگەرلەر, سونىمەن قاتار, “قازاقستان” تەلەراديوكورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى جاناي وماروۆ, “قازاق گازەتتەرى” جشس توراعاسى جۇمابەك كەنجالين, بەلگىلى باسىلىمدار باس رەداكتورلارى جۇماباي شاشتاي ۇلى, باقىت ساربالاەۆ, ۇلىقبەك ەسداۋلەتوۆ, نۇرتورە ءجۇسىپ, ءشامشيدين پاتتەەۆ, قالي سارسەنباەۆ, جاناربەك ءاشىمجان بولدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى ەلىمىزدىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعى مەن ەكى جارىم ايدان كەيىن استانادا وتەتىن ۇيىم ءسامميتى جايىندا بايانداي كەلە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ رۋحاني سالانى دامىتۋعا تۇراقتى تۇردە قامقورلىق پەن قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– 8 ايدان بەرى قازاقستان الەمدەگى ەڭ بەدەلدى دە بەلدى ۇيىمنىڭ ءبىرى – ەقىۇ-عا توراعا بولىپ وتىر, – دەدى قانات ساۋداباەۆ. – سونداي-اق, 11 جىلعا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن ۇيىمعا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءسامميتى اقوردادا وتپەكشى. سامميتكە الەمنىڭ 67 ەلىنەن ۇيىمعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ جانە ارىپتەس مەملەكەتتەر جەتەكشىلەرىنىڭ كەلۋى – ەل تاريحىندا بولماعان ايتۋلى وقيعا. ونىڭ ۇستىنە جيىن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا وتكەلى تۇر. بۇل – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن وراسان زور تابىستارى مەن جەتىستىكتەرىن حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ باعالاۋى. ءارى ۇلكەن حالىقارالىق تابىس, ۇلكەن جەڭىس, ورتاق قۋانىش. مىنە, وسى ۇلكەن جەڭىستى, ورتاق قۋانىشتى ەلىمىزدىڭ رۋحاني, مادەني سالاسىنداعى تۇلعالار رەتىندە باسى-قاسىندا بولىپ, حالىققا جەتكىزەتىن, ويلارىڭىزبەن بولىسەتىن ءسىزدەر. سوندىقتان ەلباسى سىزدەرگە وسى سالەمىن جولداپ, حالىقارالىق جيىنعا ۇلكەن ۇلەس قوسادى دەپ ءۇمىت ارتىپ وتىر.
ءوز كەزەگىندە ءسوز العان ادەبيەت قايراتكەرلەرى رۋحاني سالانى تۇراقتى تۇردە قولداپ, قامقورلىققا الىپ كەلە جاتقانى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنا ريزاشىلىق سەزىمدەرىن بىلدىرە كەلە, قازاقستان تاريحىندا ەرەكشە وقيعا بولىپ سانالاتىن ساليقالى جيىن تۋرالى ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. بەلگىلى ادەبيەتانۋشى-عالىم سەرىك قيراباەۆ قالامگەرلەردىڭ جەلتوقسان ايىندا وتەتىن ۇلكەن حالىقارالىق جيىن وتكىزۋگە اتسالىسۋعا, ءبىزدىڭ وسى سالاداعى قول جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز بەن تابىستارىمىزدى ناسيحاتتاۋعا, ەكىنشى جاعىنان سىرت ەلدەرمەن قارىم-قاتىناستارىمىز جونىندە پىكىر بىلدىرۋگە شاقىرىلعانىن العا تارتتى. “مىنە, سوعان بارلىعىمىز دا ءبىراۋىزدان تىلەك قوستىق. بۇل ەلىمىزدىڭ, پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۇلكەن ابىرويى جانە حالقىمىزدىڭ الەمگە تانىلاتىن, كورىنەتىن مەزگىلى تۋعانداي”, دەدى اكادەميك.
بۇل باسقوسۋدى رۋحاني كەڭىستىكتىڭ التىن ارقاۋى رەتىندە اتاپ وتكەن جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين جىل باسىنان بەرى ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى مىندەتىن اتقارىپ كەلە جاتقان قانات بەكمىرزا ۇلىمەن وتكەن اڭگىمە قالامگەرلەر ءۇشىن دە, بيلىك ءۇشىن دە, حالىق ءۇشىن دە كەلەلى كەڭەس ەكەنىن جەتكىزدى. “ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, قازاق حالقىنىڭ مىڭداعان جىلعا سوزىلاتىن ۇلى تاريحىنا كوز ءجۇگىرتسەك, قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسقان حاندىق, ءارتۇرلى وردالاردىڭ قۇرامىندا, ۇلىستاردىڭ جەكە-جەكە بيلىگىندە بولعان كەزەڭدەرىن بىلەمىز. بىراق, تۇتاسىپ, شىن ماعىناسىنداعى الەم تانىعان ۇلكەن ىرگەلى مەملەكەت بولۋى – حح عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا جۇزەگە اسقان ۇلكەن وقيعا, ۇلت ءۇشىن ۇلكەن قۇبىلىس. سول جيىرما جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن الىپ, ەندى-ەندى قاناتتانىپ, ەل تانىپ ۇلگەرگەن مەملەكەتتىڭ الەمدەگى ۇلكەن بەلدى حالىقارالىق ۇيىمدى باسقارۋى – حالىق ءۇشىن, مەملەكەت ءۇشىن ۇلكەن جەڭىس. ال ەندى ونىڭ وبەكتيۆتى, سۋبەكتيۆتى فاكتورلارىن تۇگەندەپ كەلگەن كەزدە تۇلعا, ەل دەيتىن ۇعىم بولادى. ياعني, ەلىڭدى باسقارعان تۇلعاڭا بايلانىستى ءسىزدىڭ مەملەكەتىڭىز, ەلىڭىز جونىندە باعا بەرىلە باستايدى”, دەدى ن.ورازالين.
ءارى قاراي نۇرلان ورازالين قالاي دەگەندە دە الەم مويىنداپ, باعالاعان جاۋاپتى كەزەڭدە تۇرعانىمىزدى ايتا كەلىپ, قالامگەرلەر قاۋىمى ەلدىڭ وسىنداي ۇلكەن ەمتيحاندى ابىرويلى اياقتاۋعا, جەلتوقسان ايىندا وتەتىن ۇيىم ءسامميتىنىڭ قارساڭىندا ءوز ۇندەرىن قوساتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ۇيعىر ادەبيەتى كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى, جازۋشى-دراماتۋرگ, “قۇرمەت بەلگىسى” وردەنىنىڭ يەگەرى احمەتجان اشيري دا بۇگىنگى كەزدەسۋدىڭ ۇلكەن ءمانى بار دەپ ەسەپتەيدى. ەلباسى حالىق ءۇشىن, حالقىنىڭ باقىتى ءۇشىن قىرۋار جۇمىس اتقارىپ جاتقاندا, الەمگە تانىلعان كوشباسشى جايىندا ءوز ويلارىن جەتكىزۋ زيالى قاۋىمنىڭ پارىزى دەپ بىلەدى. سونداي-اق, قازاقستاندا 132 ۇلت وكىلدەرى تۇراتىن بولسا, ۇيعىرلار ءبىر تامىرلى – ءتىلىمىز دە, ءدىنىمىز دە ءبىر تۇركى حالىقتارى ەكەنىن, ال ەلباسىنىڭ تۋىسقاندىق, تاتۋلىقتان قىمبات ۇلى قاسيەت جوقتىعىن ايتقان دانىشپاندىق ويلارىن وقىرماندارىمىزعا جەتكىزۋگە مۇددەلى ەكەندىگىن ەرەكشە ىقىلاسپەن اتادى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى.