وراق – 2010

سىر ديقاندارى كۇرىش ورۋدى باستادى

“كوكتەمنىڭ ءبىر كۇنى – جىلعا ازىق” دەگەن اتام قازاقتىڭ ءسوزىن مۇرات تۇتقان سىربويىلىق ديقاندار كوكتەم ايلارىندا سىر مارجانى – اق كۇرىشتى ەگۋ ءۇشىن ماڭداي تەرلەرىن مونشاقتاي توگىپ, الا جازداي اپتاپ ىستىقپەن ارپالىسا ءجۇرىپ كۇرىشتى كۇتىمگە العان ەدى. بۇگىندە ديقان قاۋىمنىڭ الا جازدايعى ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورەر ۋاقىتقا ساناۋلى-اق كۇندەر قالدى. اعىمداعى جىلى ديقاندار 77 مىڭ گەكتاردان استام القاپقا سىر مارجانى – اق كۇرىشتى سەپكەن بو­لا­تىن. وتكەن جىلعىدان 6 مىڭ گەك­تارعا ۇلعايتىلعان كۇرىشتىكتىڭ كۇتىمى دە, سوعان ساي شىعىمى دا جاقسى كورىنەدى. مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا, كۇرىش ەگىسىنىڭ 64,5 پايىزى – جاقسى, 32,2 پاي­ىزى – ورتا, ال بارى-جوعى 3 پاي­ىز­عا جۋىعى عانا ناشار باعالانىپ وتىر. جاسىراتىنى جوق, سوڭعى جىلدارى اياق سۋدىڭ ازابىن تار­تىپ كەلگەن ديقانداردى ەلباسى­نىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ىسكە قوسىلعان “كوكساراي” سۋ رەتتەگى­شىنىڭ العاشقى كەزەڭىنىڭ كوكتەمدە پايدالانۋعا بەرىلۋى تىرشىلىك ءنارى تاپشىلىعىنان قۇتقاردى. بيىلعى داريا دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى ءونىم­دى ەگۋ, سۋعا باستىرۋ جۇمى­س­تا­رىن دەر كەزىندە جۇرگىزۋگە بارىن­شا مۇمكىندىك تۋعىزدى. اعىمداعى جىلى سىر ايما­عىن­دا اۋىلشارۋاشىلىق داقىل­دا­رى 160,3 مىڭ گەكتار جەرگە ەگىلگەن. وسىنىڭ ىشىندە, جوعارىدا ايتقان سىر مارجانىنىڭ ۇلەس سالماعى 48,1 پايىزدى قۇرايدى. بيىلعى جىل­عى سۋدىڭ مولدىعىنان كۇرىش­تەن باسقا ارپا, ماقسارى, كوكونىس پەن كارتوپ تا جىلداعىدان الدە­قايدا ارتىق ەگىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ءون­دى­رۋشىلەرىنە رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن بولىنگەن سۋبسيديا تولەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇگىنگى كۇنگە وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءونى­مىنىڭ شىعىمدىلىعى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا شا­رۋاشىلىقتاردىڭ ساتىپ العان 5,3 مىڭ توننا امموفوس, 32,7 مىڭ توننا امموني سۋلفاتى, 3,2 مىڭ توننا كارباميد جانە 128 توننا اممياك سەليتراسى تىڭايت­قىش­تارى­نىڭ باعاسىن ارزانداتۋ ماق­ساتىندا 401,1 ملن. تەڭگە تولەنگەن. ال وبلىستىق بيۋدجەتتەن تۇقىم شارۋاشىلىعىن قولداۋعا 105 ملن. تەڭگە قارالىپ, ونىڭ بۇگىنگى كۇنگە شارۋاشىلىقتارعا 49,8 ملن. تەڭ­گەسى بەرىلگەن. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنان الىنعان مالىمەت­تەر­گە جۇگىنەر بولساق, ارام ءشوپ­تەرگە قارسى حيميالىق وڭدەۋ جۇ­مىستارى اياقتالعان. اعىمداعى جىلى 43,5 مىڭ گەكتار كۇرىش ەگىسى گەربيتسيدتەرمەن وڭدەلگەن. بۇگىنگى تاڭدا 22,7 مىڭ گەكتار القاپتىڭ سۋى تارتىلعان. ەگىن جيناۋ ناۋ­قا­نىنا قاجەتتى 445 كومباين, 395 جاتكا, 389 اۆتوكولىك, 941 تراكتور تىركەمەسىمەن كىرىسىپ تە كەتتى. سونداي-اق بيىلعى جىلى “قاز­اگرو­قارجى” اق  ارقىلى ليزينگ­تىك جولمەن 51 جاڭا كومباين الۋعا تاپسىرىس بەرىلدى. بۇگىندە سونىڭ 15-ءى جەتكىزىلسە, قىركۇيەك ايىندا تولىعىمەن كەلىپ بولماق. ايماقتا كۇزگى ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا مەم­لەكەت تاراپىنان بولىنگەن دي­زەل وتىنىن الۋ جۇمىستارى جوس­پارلى جۇرگىزىلۋدە. ەگەر سارالاپ ايتار بولساق, ەگىن وراعىنا قاجەتتى 16 مىڭ توننا ديزەلدىڭ 37,8 پايى­زى, 3,2 مىڭ توننا بەنزين مەن 0,9 مىڭ توننا قويۋ مايدىڭ تەڭ جارتىسى­نان استامى دايىن­دالعان. جانار-جاعارماي دايىنداۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, بيىل­عى جىلى سىر ديقاندارى 308 مىڭ توننا سىر مارجانى – اق كۇرىش جينايمىز دەگەن ۇكىلى ءۇمىت قۇشا­عىنا بولەنىپ وتىر. ءيا, ەگىس دالا­سىن دۇبىرگە بولەپ, ەڭبەك كورىگىن بارىنشا قىزدىرىپ, نەسىبەسىن تىلگە تيگىزەر كۇن دە تۋدى. الدىن الا جا­سال­عان كەستەگە ءساي­كەس   كۇ­رىش القا­بىنا تامىزدىڭ سوڭىنا تامان وراق تۇسسە, باستىرۋ جۇمىستارىن قازان­نىڭ ءبىرىنشى ونكۇندىگىندە اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. ەركىن ءابىل. قىزىلوردا وبلىسى.