ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ “مەن ارالعا كومەكتەسەمىن دەگەن ارمانىما جەتكەنىمە قۋانىشتىمىن” دەگەن ءسوزى بارشا ارالدىقتاردىڭ جۇرەگىنە ماڭگىلىككە جازىلىپ قالعان دەسەك, اسىرا ايتقاندىعىمىز بولماس. ەلباسى ايتسا ايتقانداي, كۇنى كەشە كەلمەسكە كەتىپ بارا جاتقان ارال تەڭىزىنىڭ ورنىنا كىشى ارال كەلىپ, ارالدىقتاردىڭ احۋالى جاقسارا ءتۇستى. اق شاعالالار قاڭقىل قاعىپ, سارى سازاندار مەن اق تىرنالار تىرشىلىك تىنىستارىن كەڭەيتتى. كەزىندە ۇدەرە كوشكەن ارالدىقتار تۋعان توپىراقتارىنا قايتا كەلىپ, تەڭىز ءتوسكەيىندەگى قايىقتارىنىڭ اق جەلكەندەرىن قايتا كورە باستادى. اڭگىمەنىڭ اشىعىن ايتار بولساق, تىكەلەي ەلباسىنىڭ نۇسقاۋىمەن كىشى ارالدى ساقتاپ قالۋ جونىندەگى عالامات جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ەل-حالىقتىڭ ەڭسەلەرىن قايتا تىكتەۋلەرىنە بىردەن ءبىر سەبەپشى بولدى.
ارالدىقتاردىڭ وسىنداي شات-شادىمان تىنىس-تىرشىلىكتەرىن جىل سايىن ءدۇيىم جۇرتقا جەتكىزۋدى مۇرات تۇتقان وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆتىڭ باستاماسىمەن ارال كۇندەرى وتكىزىلەتىن بولدى. كۇنى كەشەگى مەرەكە – ارال ايماعى حالقىنىڭ شاتتىق باستاۋى بولدى. ەكى كۇنگە سوزىلعان ارال كۇندەرى مەرەكەسىندە شاڭقىلداپ شاعالالار ۇشتى, كۇمبىرلەپ كۇي توگىلدى, سىڭعىرلاتا ءان سالىنىپ, سىلقىلداي بي بيلەندى.
ارال كۇندەرى مەرەكەسى قامباش كولىنىڭ جاعاسىندا باستاۋ الدى, ياعني وسى كول جاعاسىندا بولاشاقتا بوي كوتەرەر دەمالىس ورنىنىڭ جوباسىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. الماتىلىق “ۋربوستيل” جشس ديرەكتورى ل.نىسانباەۆا سول جوبا نۇسقاسىمەن جان-جاقتى تانىستىردى.
وسى كۇنى كەشكىلىك ارال قالاسىنىڭ ورتالىق الاڭىنا جينالعان حالىقتان جەر قايىستى. “ارال – ادامزاتتىڭ اق جەلكەنى” اتتى شارا اشىلار الدىندا قويىلعان تەاترلاندىرعان كورىنىستە “ارالىم – انام كەلە جاتىر” دەگەن كوپشىلىك داۋسى قۇلاق تۇندىردى. تەڭىز ءتوسكەيىندەگى كەمەدەن تۇسكەن كاپيتان وبلىس اكىمىنە قايتا ورالعان تەڭىز قايىعىنىڭ ەسكەگىن تابىس ەتتى.
ارال ايماعى – ايتۋلى جەر. بۇل ايماقتا كەزىندە 16 ەڭبەك ەرى ومىرگە كەلسە, نۇرتۋعان, نۇرماعانبەت, جاڭابەرگەن, دارىقۇل, جاپپاربەردى سىندى وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى شايىرلار مەن زەينوللا ءشۇكىروۆ, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ سىندى اقىن-جازۋشىلار, تەمىرحان, نابات, قۇدايبەرگەن سياقتى ونەر ساڭلاقتارى تۋىپ-ءوسىپ, وركەن جايعان.
وبلىس اكىمى ەلباسىنىڭ ارال ايماعىنا جاساپ جاتقان قامقورلىعىنا ەرەكشە توقتالدى. پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىنان باستاۋ العان ساراتس جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ءساتتى اياقتالىپ, كىشى ارالدىڭ سۋ كولەمى 27 ملرد. تەكشە مەترگە جەتتى. كەزىندە كەۋىپ قالعان 70 كولدىڭ 30-ى قالپىنا كەلىپ, 14 ءتۇرلى بالىق اۋلانىپ جاتىر. بۇگىندە 2 مىڭنان استام ادام وزدەرىنىڭ اتا كاسىپتەرى – بالىقشىلىققا بەل شەشە, بىلەك تۇرە كىرىسىپ كەتكەن.
ب.قۋاندىقوۆ اۋدان ازاماتتارىنا وبلىستىڭ “قۇرمەت گراموتاسى” مەن “العىس حاتتارىن” تابىس ەتسە, اۋدان اكىمى ن.مۇساباەۆ “ارال اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى” ءتوسبەلگىلەرىن – جازۋشى بەگىمباي ۇزاقباەۆ پەن ارداگەر-زاڭگەر يمانعالي سەيىتوۆكە تاقتى.
مۇنان سوڭ الاڭعا جينالعان قاراقۇرىم حالىق تۇرماعانبەت اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ ورىنداۋىنداعى كۇيلەرگە قۇلاق قۇرىشتارىن قاندىردى.
مەرەكەنىڭ ەكىنشى كۇنى ا.بايتۇرسىنوۆ كوشەسىنىڭ بويىندا فۋتبول جانە ويىن الاڭدارى اشىلدى. ودان سوڭ جاڭا سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنىندە اكروباتيكادان قازاق جاستارى اراسىنان شىققان تۇڭعىش كسرو سپورت شەبەرى ءداري قۇتتىمۇراتوۆ اتىنداعى ەركىن كۇرەس ءتۋرنيرى ءوتتى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان مەرەكە سوڭى “ارال – بولاشاقتىڭ بويتۇمارى” گالا-كونتسەرتىمەن مارەگە جەتتى. ايتقانداي, “ارالىم – ايدىن شالقارىم” اتتى جازبا اقىندار ءمۇشايراسى مەن ايتىس اقىندارىنىڭ ءسوز تارتىسىندا نازگۇل بەردىقوجا باس جۇلدەنى يەمدەنسە, ايتىسكەر اقىن ايدوس راحمەتوۆ تەمىر تۇلپاردى تاقىمىنا باستى. سالتانات سوڭىندا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, اقىن قادىر مىرزا ءالي ءوزىنىڭ جۇرەكجاردى لەبىزىن جەتكىزدى.
بۇل ماقالانىڭ تاقىرىبىن جوعارىداعىداي ەتىپ ايقايلاتىپ قويۋدا ءبىر نەگىز بار. زامانىندا تەڭىز سۋى تارتىلىپ, ارالدىقتار ابىرجىپ قالعاندا تۋما تالانت, مارقۇم بەكۇزاق تاڭىربەرگەنوۆ وسىلاي دەپ ومىردەن ءوتىپ ەدى. ەندى, مىنە, جىر دا, سۋ دا ارالعا ورالدى.
ەركىن ءابىل.
قىزىلوردا وبلىسى, ارال قالاسى.