قاسيەتتى رامازان ايىنداعى قىركۇيەكتىڭ 5-ىنەن 6-سىنا, ياعني جەكسەنبىدەن دۇيسەنبىگە قاراعان ءتۇنى اللادان ءۇمىتى بار, يگى مۇسىلمانداردىڭ نەگىزگى بولىگى قادىر ءتۇنىن كۇزەتىپ شىقتى.
“قادىر” اراب ءسوزى, ول “بولاشاقتاعى تاعدىردىڭ انىقتالۋى” دەگەن ماعىنانى بەرەدى. ياعني, ول وسى ءتۇندى قالاي وتكىزۋىڭە بايلانىستى بولاشاقتاعى تاعدىرىڭ انىقتالادى دەگەن ۇعىمعا سايادى.
قۇران كارىمنىڭ قادىر سۇرەسىندە (1-4 اياتتار) قۇراننىڭ وسى تۇندە تۇسىرىلگەنى ايتىلعان. سوندىقتان قادىر تۇنىنە قۇرمەت كورسەتىپ, ۇيىقتاماي, اللاعا قۇلشىلىق قىلىپ, ءتۇرلى عيباداتتار جاساعان پەندەلەرگە تاڭ الدىندا جەبىرەيىل پەرىشتە كورىنبەي كەلىپ, قولىن قىسىپ امانداسادى دەيدى. قۇراندا قادىر ءتۇنىنىڭ يگىلىگى مىڭ ايدان ارتىق دەلىنگەن. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ءلايلاتۇل - قادىر ءتۇنىن ۇيىقتاماي, ءبىلگەنىڭشە قۇران وقىپ, شاماڭ جەتكەنىڭشە نامازعا جىعىلىپ, تىلەك تىلەپ وتكىز دەپ وسيەت ەتكەن. تەك سولاي ەتكەندە عانا پەندەنىڭ ءبىلىپ جانە بىلمەي ىستەگەن كۇنالەرى كەشىرىلەدى ەكەن.
ينشاللا, وسى ءتۇنى استانا قالاسىنىڭ بارلىق مەشىتتەرى لىق تولىپ, حاق مۇسىلماندار قادىر ءتۇنىن كۇزەتىپ شىقتى. سونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ كوپ بولعانى, ولاردىڭ يماندىلىق جولىنا الاڭسىز ءتۇسىپ, اللانىڭ اق جولىن تازا جۇرەكتەرىمەن قالاعاندارى كوڭىل قۋانتادى. قاسيەتتى ءدىنىمىزدىڭ ارقاسىندا ءدىلىمىز ورنىنا كەلسە, ينشاللا, ءتىلىمىز دە قايتادان قۇدىرەتتى قالپىن تاۋىپ, قۋاتتانار دەگەن ءۇمىت بار.
كەزىندە ءدىنىمىزدى اياق استى ەتىپ, ءفاني جالعاننىڭ جارقىلداعان جىلتىراقتارىنا ءبىرجولاتا مويىن بۇرىپ كەتكەندىكتىڭ كەسىرىنەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان ءبىرشاما ايرىلا باستاپ ەدىك قوي. سونىڭ ىشىندەگى ەڭ قاسيەتتىسى – انا ءتىلىمىزدى جوعالتىپ الا جازداعان ەدىك, ەندى سونىڭ ءبارى ءوزىنىڭ وزەكتى ارناسىن تابار دەگەن سەنىم تۋىپ كەلەدى.
مەشىتكە بارا الماعان مۇسىلماندار “اسىل ارنا” تەلەارناسىنان بەرىلگەن ۋاعىزداردى تىڭداپ, قۇران كارىمنىڭ سۇرەلەرىندەگى اياتتارعا ۇيىپ, عيبادات ەتتى. ءبىز ميلليونداعان قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ ساۋابىن العان وسى ارنانىڭ باسشىسى مۇحامەدجان تازابەكوۆپەن تەلەفون ارقىلى شاعىن سۇحبات جۇرگىزگەن ەدىك:
– ينشاللا, جوعالعان بالاسىنا قايتا جولىققان اناداي جۇرتىمىز اتا-بابامىز جۇرگەن جول – يسلاممەن قايتا قاۋىشتى. ورەلى جۇرتىمىزدىڭ ولگەنى ءتىرىلىپ, وشكەنى قايتا جاندى. اقيقي ءدىن ادامدار اراسىنا كەڭىنەن تاراۋدا. جەتپىس جىلدان استام جۇرەكتىڭ تۇكپىرىندە جاسىرىنىپ كەلگەن يماندىلىق يىرىمدەرىنە قان جۇگىردى. حالىقتىڭ ساناسى جالعان سوزدەردەن تازارىپ كەلەدى. الەمدەردى جاراتقان اسا قامقور, ەرەكشە مەيىرىمدى اللاعا جاپپاي ماداق ايتىلا باستادى. ءبىزدىڭ ارنا – ادامداردىڭ بويىنىڭ تازارا ءتۇسۋى ءۇشىن قۇلشىلىقتى دۇرىس جاساۋدى, اتا-انانى سىيلاۋدى, تۋىسقانمەن جاقسى قارىم-قاتىناس جاساۋدى, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت ەتۋدى, ادامداردى ءناسىلىنە, تىلىنە قاراماي قۇرمەتتەۋدى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اللانىڭ اق جولىن ناسيحاتتاۋدى وزىنە ماقسات ەتكەن. ابايدىڭ “ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي, باۋىرىم دەپ” دەگەن قاعيداسىن ءبىز ەشقاشان ەستەن شىعارمايمىز. “يسلام” دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى “بەيبىتشىلىك, تىنىشتىق” دەگەن ماعىنا بەرەدى. وسى ورايدا ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتى, سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە قول جەتكىزىلىپ وتىرعان ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن دىنارالىق كەلىسىم, وزگە سەنىمدەگى ادامدارعا توزىمدىلىك تانىتۋ دا يسلامنىڭ قاعيداسىنا سايكەس ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. كەشەگى قازاقتىڭ دالا دەموكراتياسى بۇگىنگى وركەنيەتتى ەلىمىزدە ءوز جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى.
– پرەزيدەنت تۋرالى ايتقاننان كەيىن يسلامنىڭ ەل باسشىسىنا قالاي قارىم-قاتىناس جاساۋ كەرەكتىگى جونىندە تالابىن ەسكە سالىپ وتسەڭىز...
– الەمدەردىڭ ءامىرشىسى بولعان جاراتۋشى يەمىز قۇراندا پاتشانى اللا سايلايتىنىن, ونى بىلىمدە ءارى تۇلعالىق قىرىندا باسقالاردان ارتىعىراق قىلاتىنىن انىق ايتقان. سونىمەن قاتار اللا تاعالا اكىمشىلىك بيلىكتى ءوزى قالاعان ق ۇلىنا عانا بەرەتىنىن دە ەسكەرتكەن. ەل مەن ەلباسىنىڭ قارىم-قاتىناسىنا قاياۋ ءتۇسىرۋ – قۇداي قۇپ كورمەيتىن نارسە. بۇل – ۇلكەن ب ۇلىك. اللانىڭ اياتىندا: “ەي, يمان كەلتىرگەندەر, اللاعا, پايعامبارعا جانە ارالارىڭداعى باسشىعا بويسۇنىڭدار...” – دەلىنگەن. (“نيسا” سۇرەسى, 51-ايات). اللا تاعالا ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ دارحان پەيىلى مەن ىزگى نيەتىنە قاراي نار تۇلعالى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى باسشىمىز بولۋعا ءناسىپ ەتتى. ول راببىمىزدىڭ قالاۋىمەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرى بيىك بولۋىنا بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلەدى. يسلام عالىمدارى پاتشا تۋرالى: “باسشى – اللانىڭ جەردەگى كولەڭكەسى” دەگەن تۇجىرىمعا كەلگەن. سوندىقتان جاراتۋشى يەمىزدىڭ بىزگە بۇيىرعان باسشىسىنا ادالدىق تانىتۋىمىز – ۇلكەن ساۋاپ. يسلامنىڭ وركەندەۋىنە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزگەن يمام ناۋاي: “مۇسىلمان باسشىلارىنا قاتىستى ادالدىق دەگەنىمىز – ولارعا اقيقاتتا كومەكتەسۋ, قارسى شىقپاۋ جانە ادامداردىڭ جۇرەگىنە باسشىعا باعىنۋ سەزىمىن ۇيالاتۋ” دەگەن. ال پايعامبارىمىزدان (س.ع.س.) مىناداي وسيەت قالعان: “كىمدە-كىم اسا قامقور, ەرەكشە مەيىرىمدى اللا بۇل دۇنيەدە ءوزى قالاپ پاتشا قىلعان باسشىنى قۇرمەتتەسە, ونى اللا قيامەت كۇنى قۇرمەتكە بولەيدى...”.
– “اسىل ارنا” باعدارلاماسىن, ونداعى قۇران تۋرالى حابارلاردى حالىق قالاي قابىلداۋدا؟
– ءدال وسىنداي سۇراقتى ماعان ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 5 ماۋسىمىندا كەزدەسكەندە ەلباسىمىز دا بەرگەن ەدى. مەن ول كىسىگە بىزگە كەلگەن ءبىر ورىس كەمپىرىنىڭ ءسوزىن ايتتىم. ول: “اسىل ارنانى” قويسام مىسىعىم تەلەديداردىڭ الدىنا كەلىپ جانتايىپ, تىرپ ەتپەي جاتادى, ال باسقا ارناعا اۋىستىرسام بولدى, قاشىپ كەتەدى دەگەن ەدى. سوندا نۇرسۇلتان اعا قۇران قۇداي ءسوزى عوي, ول دىنىنە, تىلىنە قاراماي, بارلىق ادامداردىڭ جۇرەگىنە جول تابادى. اتتەڭ, ءبىزدىڭ كەيبىر ادامدارىمىز الگى كىسىنىڭ مىسىعى قۇرلى جوق. قاشان ءبىزدىڭ ادامدارىمىز جاپپاي قۇراندى تىڭدايتىن بولار ەكەن, دەگەن ەدى.
“اسىل ارنانىڭ” قاجەتتىلىگى, پايداسى جونىندە بىزگە كۇنىنە بىرنەشە حاتتار كەلەدى. كوپتەگەن ادامدار ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ تەلەفون شالادى نەمەسە سمس حابارلاما جىبەرەدى. وسىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ ءوز جۇمىسىمىزعا دەگەن ىنتامىزدى ارتتىرادى. قادىر ءتۇنى بولعان حابارىمىزعا كوپتەگەن بىلىكتى ءدىندارلار, ءدىنباسىلار قاتىسىپ, قازاق, ورىس تىلدەرىندە ۋاعىزدار ايتتى. ونى حالىقتىڭ جىلى قابىلداعانىن بۇگىنگى ءتۇسىپ جاتقان قوڭىراۋلاردان ءبىلىپ وتىرمىز. ءتىپتى, ءبىر ءسات باسقا جۇمىستارعا كەدەرگى كەلە بەرەتىن بولعان سوڭ اللادان كەشىرىم سۇراپ, تەلەفونىمىزدى اعىتىپ تاستاۋعا دا ءماجبۇر بولدىق. ول ءۇشىن اق نيەتتى مۇسىلماندار بىزگە وكپەلەمەس دەپ ويلايمىز.
– اللا الداعى ۋاقىتتا دا ساۋاپتى ىستەرىڭىزدى جالعاستىرا بەرۋگە ءناسىپ ەتسىن.
راحمەت.
جاقسىباي سامرات.