ايرىقشا سىناق كەزەڭى
ەلىمىزدىڭ نەگىزگى استىقتى ايماقتارىنىڭ ءبىرى اقمولا وبلىسىنىڭ ديقاندارى بيىل 4 ميلليون 434 مىڭ گەكتار القاپقا ءداندى جانە بۇرشاق داقىلدارىن سەپكەن بولاتىن. اۋا رايىنىڭ قۇرعاقشىلىعى وراق ناۋقانىن ەرتە باستاۋعا ماجبۇرلەدى. ونىمدىلىك تە اركەلكى. گەكتار باسى 3-12 تسەنتنەردىڭ ارالىعىندا استىق باستىرىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وراق ناۋقانى الدىندا وبلىستىڭ تسەلينوگراد اۋدانىندا بولعان كەزىندە كوڭىلگە سەرپىن قوسار تاپسىرمالار بەردى. ول — وسىرىلگەن ءونىمدى قىسقا مەرزىمدە, ىسىراپسىز جيناپ الۋ. ءوڭىردىڭ, شارۋاشىلىق نىساندارىنىڭ, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق جاعدايى وسى مىندەتتەردىڭ قالاي شەشىلەتىندىگىنە تىكەلەي بايلانىستى بولماق.
وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارى دەرلىك ەرتە پىسكەن ەگىندى تىكەلەي شاۋىپ جاتقانى ارتىق شىعىنعا جول بەرمەيتىنىن كورسەتۋدە. العاشقى ءبىر اپتانىڭ وزىندە 2 ميلليون گەكتارعا شالعى ءتۇستى. بۇل ءبۇكىل القاپتىڭ 44,8 پايىزىن قۇرايدى. ەگىندىكول اۋدانىنىڭ ديقان-مەحانيزاتورلارى 296 مىڭ گەكتاردىڭ تەڭ جارتىسىنىڭ ءونىمىن جيناپ الدى. قازىرشە وبلىس بويىنشا ءار گەكتاردان 5,6 تسەنتنەردەن استىق باستىرىلۋدا. جارىس كوشىن گەكتار تۇسىمدىلىگىن 8,6 تسەنتنەرگە جەتكىزگەن بۋراباي اۋدانى, 7,7 جانە 7,1 تسەنتنەردەن ىرىزدىق جيناعان ارشالى مەن بۇلاندى اۋداندارى باستاپ كەلەدى. قولداعى دەرەكتەر بويىنشا بيىلعى ناۋقانعا 9330 استىق جيناۋ كومباينى, ونىڭ ىشىندە جوعارى ءونىمدى 876 شەتەل كومباينى قاتىستىرىلادى. جۇمىس جوسپارىنا سايكەس وبلىس بويىنشا تاۋلىكتىك ونىمدىلىك 160 مىڭ گەكتاردى قۇراۋى ءتيىس. مۇنىڭ ءوزى وراق ناۋقانىن 22 كۇننىڭ ىشىندە اياقتاپ شىعۋعا مۇمكىندىك بەرمەكشى.
كۇز ايرىقشا قۇبىلمالى ءمىنەزبەن باستالدى. تامىزدىڭ سوڭعى كۇنى 40 گرادۋستىق ىستىقپەن شىجعىرتىپ تۇرسا, قىركۇيەكتىڭ باسى كادىمگىدەي قالتىراتىپ تۇر. بۇل ەتەك-جەڭدى جيناپ, قيمىلدى ەسەلەي ءتۇسۋ كەرەكتىگىن اڭعارتقان ەسكەرتۋدىڭ ءوزى. مۇنى, الدىمەن, 2 قىركۇيەكتە قولداعى 807 كومبايننىڭ 285-ءىن القاپقا شىعارعان ساندىقتاۋ, 454-ءتىڭ 218-ءىن جۇمىسقا قوسقان بۋراباي, 434 كومبايننىڭ 157-ءىن جۇرگىزگەن شورتاندى اۋداندارىنا قاراتىپ ايتۋعا بولادى.
سونداي-اق, كۇزگى دالا جۇمىستارىن جانار-جاعار مايمەن قامتاماسىز ەتۋدە شەشىمىن كۇتكەن ءماسەلەلەر بولعانىمەن, قولدانىلىپ جاتقان شارالار جاعدايدى جەدەل تۇزەتۋگە جەتەلەۋدە. وراق ناۋقانىنا 85,5 مىڭ توننا ديزەل وتىنى قاجەت بولسا, ونىڭ 70 مىڭ تونناسى كەپىلدى تۇردە بەرىلەتىن قور. بۇل ىسپەن ورتالىقتاندىرىلعان 8 وپەراتور, ءىرى شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ 48 وپەراتورى اينالىسۋدا.
وڭىردەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى ماڭداي تەرمەن جينالعان استىقتى ساپالى ساقتاۋعا قاتىستى ەكەندىگى ءمالىم بولىپ قالدى. سوعان بايلانىستى بيىل ەلەۆاتورلار مەن استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى باقىلاۋ كۇشەيتىلمەك. قازىر ليتسەنزيالانعان 33 كاسىپورىننىڭ قۋاتى 3,5 ميلليون توننا استىقتى وڭدەپ, ساقتاي الادى. وتكەن جىلداردا قىزىل ءداننىڭ قىرمانداردا, ەلەۆاتور اۋلالارىندا قار ءتۇسكەنشە جاتىپ قالعانى كوز الدىمىزدا. ونىڭ ۇستىنە, بۇل سالادا كورسەتىلگەن قىزمەت اقىسىن شامادان تىس ءوسىرۋ فاكتىلەرىنە جول بەرىلگەن ەدى. بىلتىر وسى ماسەلەلەر بويىنشا داۋ-داماي تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنە دەيىن جەتكەن. وبلىس اكىمى س.دياچەنكو مۇنداي كەلەڭسىزدىككە جول بەرگەندەر قاتاڭ جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىن ەسكەرتتى.
ەلەۆاتورلارعا قاتىستى تولعاقتى جاعدايدىڭ تاعى ءبىرى — وتكەن جىلدان قالعان 1,6 ميلليون توننا استىقتىڭ قوردالانۋى دەر ەدىك. مۇنىڭ 130,2 مىڭ تونناسى ازىق-ت ۇلىكتىك استىق, 38 مىڭ تونناسى مال ازىعىندىق قۇراما جەم. جىل باسىنان بەرى ەكسپورت پەن ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنا استىق شىعارۋ قوزعالىسى جاندانعانىمەن, وبلىستىڭ استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى بىلتىرعى ونىمگە جارىم-جارتىلاي تولىپ تۇر. ونىڭ نەگىزگى ءبولىگىن (1,1 ميلليون توننا شاماسىندا) “ازىق-ت ۇلىك كەلىسىم-شارت كورپوراتسياسى” اق استىعى قۇرايدى. ەندەشە, وبلىس ديقاندارى اكتسيونەرلىك قوعام باسشىلارىنىڭ ءتيىستى شەشىم قابىلداۋىنا مۇددەلى ەكەندىگى بەلگىلى.
اگرارلىق سالا قىزمەتكەرلەرى كەلەسى جىلدىڭ ونىمىنە ساپالى تۇقىم قورىن سايلاپ, مال ازىعىن مولايتۋ ءىسىن دە اسا ماڭىزدى مىندەت ساناۋدا.
باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى.