اتا زاڭ ايشىقتارى

ازاماتتار قۇقىعىنىڭ تىرەگى قازاق ەلى كوپتەن كۇتكەن ەركىندىك كەڭىستىگىنە زور قۇلشىنىسپەن ءارى بەلسەنە قادام باستى. 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاپ, 1992 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل شەشىمدى ىسكە اسىرۋ كەزەڭدەرىن باستادى. تەرەڭ تالقىلاۋ, ساليقالى ساراپتاۋ بارىسىندا ءبىرتۇتاس قازاقستان ازاماتتىعى, تاۋەلسىز ەكونوميكالىق جۇيە, قارجى-نەسيە, سالىق جانە كەدەن ماسەلەلەرى, قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى بەلگى­لەن­دى. 1992 جىلى 4 ماۋسىمدا مەملەكەتتىڭ تۋى, ەل­تاڭباسى, 11 جەلتوقساندا ءانۇراننىڭ جاڭا ءماتىنى بەكىتىلگەن. 1992 جىلى قازاقستان بۇۇ-عا مۇشە بولىپ قابىلداندى, 29 قىركۇيەكتە قا­زاقتاردىڭ ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك قۇرىلتايى اشىلدى. 1993 جىلى قاڭتاردا تاۋەلسىز قازاق­ستان­نىڭ تۇڭعىش كونستيتۋتسياسى قابىل­داندى. وسىدان كەيىن قازاقستاننىڭ سىرت­قى ەلدەرمەن قاتىناسى كۇشەيدى. ال 1995 جىلدىڭ ناۋرىزىنان باستاپ ەگەمەندىكتىڭ تاعى ءبىر بەلەسى باستالدى. ول ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىن تانۋمەن, جوعارى كەڭەستىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ وكىلەتتىلىگىنە قول سۇعىلمايتىندىعىمەن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ اشىلۋىمەن ەرەكشەلەندى. 1995 جىلى 30 تامىزدا بۇكىلحالىقتىق رە­فەرەندۋم وتكىزىلىپ, ناتيجەسىندە قازاق­ستان­نىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. داۋىس بەرۋ ەلىمىزدىڭ قالالارى مەن اۋىلدارىنداعى 10253 سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ءجۇردى. بۇل كونس­تيتۋتسيانىڭ 1993 جىلعى كونستيتۋتسيادان ايىرماشىلىعى, ونىڭ مازمۇنىنىڭ ساپاسىندا ەدى. جاڭا كونستيتۋتسياعا العاش رەت ازاماتتىڭ قۇقىعىنا قاتىستى عانا ەمەس, ادام دۇنيەگە كەل­گەن ساتتەن باستاپقى كەپىلدى قۇقىقتارىنا قا­تىستى نورمالارعا بايلانىستى بولدى. بۇل ورايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى ساياسي جۇيەنىڭ باستى تۇلعاسى بولىپ تا­بى­لادى جانە بيلىك تارماقتارىنان جوعارى تۇ­رادى. ءسويتىپ, پرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى مەملەكەت قاعيداتتارىنا ساي پارلامەنت تۋرالى كونستيتۋتسيالىق ءبولىم وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. اعىمداعى جىلدىڭ 30 تامىزىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىنىڭ قابىلدانعانىنا 15 جىل تولعالى وتىر. كونستيتۋتسيا – مەم­لە­كەتتىڭ نەگىزگى زاڭى. ول ەڭ الدىمەن ەلدەگى ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن جاريالايتىن, ولارعا كەپىلدىك بەرەتىن, ەلدەگى الەۋمەتتىك قۇرىلىستىڭ نەگىزدەرىن, باسقارۋ مەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ نىسانىن, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ نەگىزدەرىن, ولاردىڭ قۇزىرەتى مەن ءوزارا قارىم-قاتى­ناس­تارىن, مەملەكەتتىك رامىزدەردى جانە استانانى ايقىندايتىن وكىمدىك اكت. اكتىلەردىڭ نەمەسە كونستيتۋتسيالىق رامىزدەردىڭ جيىنتىعى – بارلىق باسقا زاڭ­دار­عا قاتىستى جوعارى كۇشكە يە زاڭ. قازىرگى كەزدە پار­سى شىعاناعىنداعى كەيبىر ءابسوليۋتتى مو­نارحيالىق ەلدەردە (ساۋد ارا­بيا­سىندا, وماندا) عانا كونس­تيتۋتسيا جوق. كونس­تي­تۋتسيا مەملەكەتتىڭ باستاپقى ساياسي جانە قۇ­قىقتىق قۇجاتى بولىپ تابىلادى. ول قوعامنىڭ ءومىر ءسۇرۋى­نىڭ ساياسي نىسانىن, مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ جۇيەسىن قۇ­رىپ, ورنىقتىراتىن, ولاردىڭ قالىپتاسۋ ءتارتىبى مەن جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلىن بەلگى­لەي­تىن, ازاماتتىڭ بوس­تاندىقتارى مەن قۇ­قىقتارىن باياندى ەتەتىن ۇزاق مەرزىمدىك قولدانىستاعى باستى قۇجات. بۇرىنعى كونس­تيتۋتسيادا مەجە­لەنگەن ماقساتقا قول جەت­كىزىلگەندە, قوعام­نىڭ الدىنا جاڭا مىندەتتەر قويىلعاندا عانا جاڭا كونستي­تۋ­تسيا قابىلداۋ قاجەت­تىگى تۋىندايدى. كو­بى­نەسە كونستيتۋتسيا قاعيدالارى تىكەلەي قولدانىستا بولادى. تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى­نىڭ كىرىسپەسىندە قازاقستان حالقىنىڭ بوس­تاندىق, تەڭدىك مۇراتتارىنا ادال ەكەندىگى پاش ەتىلگەن. جالپى ەرەجەلەر اتالاتىن 1-بولىمدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ستراتەگيالىق با­عىتى, دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىق­تىق جانە الەۋەتتى مەملەكەت قۇرۋ نەگىزدەلدى. سونداي-اق, جۇزەگە اسىراتىن قىزمەتتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن بەكىتتى. وندا قوعامدىق كەلىسىم, ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىق, ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋعا باعىتتالۋى قازاقستاندىق پاتريوتيزم—وتانسۇيگىشتىك, مەملەكەت ءومىرىنىڭ مەيلىنشە ماڭىزدى ماسەلەلەرىن دەموكراتيالىق جولمەن شەشۋ قاعيدالارى, مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىرتۇتاستىعى مەن تارماقتارعا ءبولىنۋى, تاعى باسقالار ايقىندالعان. “ادام جانە ازامات” دەپ اتالاتىن بولىمدە ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوس­تان­دىقتارى بايان ەتىلگەن, ازاماتتىق قاتىناس­تار­دى رەتتەيتىن نورمالار مازمۇندالعان. “پرە­زيدەنت” بولىمىندە پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نى­سانىنداعى مەملەكەت بولىپ تابىلاتىن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەت باسشىسى­نىڭ نەمەسە ەلباسىنىڭ مارتەبەسى مەن قۇزىرلى وكىلەتتىگى جان-جاقتى سيپاتتالعان. ال پارلا­مەنتكە قاتىستى ءبولىم قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن جوعارى وكىلدىك ورگانى – قوس پالاتالى پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگى, ونىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ قاعيدالارى جانە دەپۋتاتتاردىڭ وكىلەت­تىگى, قۇقىقتىق جاعدايى مەن مارتەبەسى, پارلا­مەنتتىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەت ەتۋى, تاراتىلۋ مۇمكىندىكتەرى نەگىزدەلگەن. “سوتتار جانە سوت تورەلىگى” بولىمىندە مەملەكەتتىك بيلىك تارماعىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن تاۋەلسىز سوت بيلىگىن جۇرگىزۋ, سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋ, سوتتا ءىس جۇرگىزۋ نىساندارى مەن سوت جۇيەسى تۇجىرىمدالعان. قازاقستاننىڭ ءار ازاماتى قر كونستيتۋ­تسيا­سىن, ونىڭ ىشىندە ءوز قۇقىقتارى مەن مىندەت­تە­رىن بۇلجىتپاي ورىنداۋعا مىندەتتى. الايدا, ناقتى ءومىر اعىمىندا نەگىزگى زاڭ تالاپتارىن بۇزۋشىلىق فاكتىلەرى كەزدەسىپ جاتادى. ونىڭ سەبەپتەرى دە ءارتۇرلى. بىرقاتار ازاماتتار ءوز قۇقىقتارىن بىلمەۋدەن سۇرىنسە, ەندى ءبىر تۇلعالار زاڭ قاعيدالارىن بىلە تۇرا ونى بۇزۋعا جول بەرەدى. قاندايدا بولسىن, ءتارتىپ بۇزۋشىلىق, باسقا دا قىلمىس جاساعان ادامدار سوت ورگان­دارىنىڭ الدىندا جاۋاپ بەرەدى. ەلىمىزدە قازىرگى كەزدە قولدانىستاعى زاڭ ەرەجەلەرىن ورىنداماۋ – كونستيتۋتسيا باپ­تا­رىن بۇزۋ دەگەن ءسوز. ويتكەنى قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىندا قابىلدانعان زاڭداردىڭ ءبارى نەگىزگى زاڭ – كونستيتۋتسياعا سايكەستەندىرىلگەن. بۇ­گىندە ءۇي م ۇلىكتەرىن ۇرلاۋ, ادامداردى سوققىعا جىعىپ, كيىم-كەشەكتەرىن تارتىپ الۋ, مال ۇرلاۋ, كىسى ءولتىرۋ قىلمىستارى ورىن الىپ جاتادى. قىلمىستى ماس كۇيىندە جاساۋشىلار دا كەزدەسەدى. قولدانىستاعى كونستيتۋتسيانىڭ 75-بابىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سوت تورەلىگىن تەك سوت قانا جۇزەگە اسىرادى دەپ كورسەتىلگەن. ال 77-باپتا سۋديا سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە تاۋەلسىز, ول كونستيتۋتسيا مەن زاڭعا عانا با­عىنادى دەلىنگەن. اتا زاڭىمىزدا كورسەتىلگەن­دەي, بۇل ءبىر جاعىنان سۋديالارعا مارتەبە دەسەك, ەكىنشى جاعىنان ول ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. سوندىقتان دا سۋديالارعا قاتەلەسۋگە بول­مايدى. ءارتۇرلى جاعدايدا سوت الدىندا جاۋاپ بەرە­تىن ادامداردىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن بىلمەيتىندەرى دە ءجيى كەزدەسەدى. ال ول جەكە تۇلعانىڭ ءوز باسىنا قوسىمشا پروب­لەمالار تۋعىزۋمەن قاتار, سوتتىڭ دا ءىس قاراۋىن قيىنداتادى. سوندىقتان مەكتەپ وقۋشى­لارى­نان باستاپ, زەينەتكەرلەرگە دەيىن ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭى – كونستيتۋتسيانى بەس ساۋساقتاي ءبىلۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ ەلىمىز ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە قالىپتاستىرۋدا. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندا نارىقتىق رەفورمالار ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلدى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ءوسىپ, ەكونوميكاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ساياسي جاعىنان تۇراقتى مەملەكەتتىڭ قاشاندا وزىق تۇراتىنى انىق. ءبىزدىڭ ەلىمىز سولاردىڭ العى شەبىندە تۇر. ءسابيت وسكەمبەكوۆ, اقمولا وبلىستىق سوتى اپەللياتسيالىق القاسىنىڭ توراعاسى. اقمولا وبلىسى.

* * *

ادام – قوعامىمىزدىڭ باستى بايلىعى اتا زاڭىمىزدىڭ 17-بابىندا “ادام­­نىڭ قادىر-قاسيەتىنە قول سۇ­عىل­ماي­دى. ەشكىمدى ازاپتاۋعا, وعان زور­لىق-زومبىلىق جاساۋعا, باسقا­لاي قا­تىگەزدىك نەمەسە ادامداردىڭ قادىر-قا­سيەتىن قورلايتىنداي ءجا­بىر كورسەتۋگە, نە جازالاۋعا بول­ماي­دى” دەپ اتاپ كورسەتىلۋىنىڭ ءوزى قوعامىمىزدىڭ باستى قازىناسى – ادامداردىڭ كونستيتۋ­تسيا­لىق قۇ­قىق­تارىنىڭ قورعالۋىنا قان­شا­لىقتى دارەجەدە ءمان بەرىلگەندىگىن اڭعارتسا كەرەك. وسى قاعيدالاردىڭ مۇلتىكسىز ورىن­دالۋىن ماقسات تۇتىپ,  قىل­مىس­تىق ءىس جۇرگىزۋ كەزىندە ازامات­تار­دىڭ كونس­تي­تۋتسيالىق قۇقىق­تارى­نىڭ قورعالۋىنا پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ پارمەن­دى­لى­گىن ارت­تى­رۋ جولىندا  جانە   ازاپتاۋ,  زور­لىق-زومبىلىق جاساۋ, باسقالاي قا­تىگەزدىك نەمەسە ادامداردىڭ قا­دىر-قاسيەتىن قورلايتىنداي ءجابىر كور­سەتۋگە, نە جازالاۋعا قارسى  كونۆەنتسيا  مىندەتتەمەلەرىنىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالۋىن كوزدەپ, قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىنىڭ باس پروكۋرورى اعىمداعى جىلدىڭ 1 اقپانىندا “قىل­مىستىق ءىس جۇرگىزۋ اياسىنا تارتىلعان جانە ما­مان­داندىرىلعان مەكەمەلەردە ۇستا­لىن­عان ازاماتتاردىڭ ازاپتاۋ جانە باسقا دا  زاڭسىز تاسىلدەر جايلى ارىزدارىن تەكسەرۋ تۋرالى” نۇسقاۋلىق  قابىلدادى. سونىمەن قاتار, 2010 جىلدىڭ 1 اقپانىندا باس پروكۋرور ادىلەت, ىشكى ىستەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لەرى­نىڭ جانە ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك كومي­تەتىنىڭ “ۋاقىتشا ۇستاۋ اباقتىسىندا, تەرگەۋ اباقتىسىندا جانە قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ مەكەمەلەرىندە ۇستا­لاتىن ادام­دار­عا مەديتسينالىق كۋالان­دىرۋ جۇرگىزۋگە سوت-مەديتسينا مامان­دا­رىنىڭ مىندەتتى تۇردە قاتىسۋىن قام­تاماسىز ەتۋ تۋرالى” بىرلەسكەن بۇيرىعىن ماقۇلداپ, باس پرو­كۋ­را­تۋرا, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى جانە ەكونو­مي­كالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ “قۇقىق قورعاۋ ورگان­دارى جانە ازاماتتىق قوعامنىڭ سۋبەكتىلەرىنىڭ الدىن-الا تەرگەۋ جانە انىقتاۋدىڭ زاڭسىز تاسىلدەرى جايلى ارىزداردى  تەك­سەرۋدەگى بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدارى جايلى” بىرلەسكەن بۇيرىعى قابىلداندى. سونىمەن قاتار, بىرىككەن ۇلت­تار ۇيىمىنىڭ ارنايى بايانداما­شىسى م.نوۆاكتىڭ جازباشا تۇر­دەگى رەسمي مالىمدەمەسىنىڭ نەگىزىن­دە سوتتالعان­دار­دىڭ كونستيتۋتسيا­لىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا قاداعالاۋدى كۇشەيتۋ جونىندە  جۇمىس جوسپارى جاسالدى. وسىعان وراي, باس پروكۋراتۋرا سايا­سي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ادام­داردىڭ قۇقىقتارىن قايتارۋ جانە جازالاردىڭ ورىندالۋىندا پروكۋرور­لىق قاداعالاۋدىڭ پار­مەن­دىلىگىن ارت­تى­رۋ ماقساتىندا ازاماتتاردى اقتاۋ جانە جازانىڭ ورىندالۋ زاڭدىلىعىنا  پروكۋ­رور­لىق قاداعالاۋدى جەتىلدىرۋدىڭ 2010-2012 جىلدارعا ارنالعان تۇ­جى­­رىمداماسىن دايىنداپ, قولدا­نىس­قا ەنگىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدا. ادامداردىڭ باس بوستاندىعى­نان ايىرۋ  ورىندارىندا ۇستا­لۋىندا, جا­زا­نىڭ ورىندالۋىندا  الەۋمەتتىك ادى­لەت­تىلىكتىڭ قالپىنا كەلتىرىلۋى, سوت­تالعانداردىڭ زاڭدا قارالعان رەتتەگى قۇقىقتارىنىڭ ساق­تالۋى پروكۋراتۋرا ورگاندارى­نىڭ ءاردايىم نازارىندا بولىپ, بۇزىلعان ءتارتىپ پەن قۇقىق بۇ­زۋ­شىلىققا قارسى باتىل دا ءپرين­تسيپ­­شىل كوزقاراس ۇستالىنىپ, كىنالى جاۋ­اپتى لاۋازىمدى ادام­دار­دىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىككە تارتى­لۋلارى قامتاماسىز ەتىلۋدە. ەندى بۇل پىكىرىمىزگە دالەل رەتىندە    ءبىراز دەرەكتەر مەن  مى­سال­دار كەلتىرە­لىك. وتكەن 2009 جىلى جازانىڭ ورىن­دالۋ زاڭ­دىلىعىن قاداعالاۋدى ۇيىم­داس­تىرۋ كەزىندە پروكۋراتۋرا ورگان­دا­رى قىزمەتتەرىنىڭ  اسا وزەكتى باعىت­تارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تۇزەۋ مەكەمەلەرى مەن تەرگەۋ اباقتى­لارىن­داعى سەزىكتىلەر مەن ايىپ­تالۋ­شى­لار­دىڭ جانە سوتتال­عانداردىڭ كونستي­تۋتسيالىق قۇ­قىق­­تارى­نىڭ  ساقتالۋىنا باسا نا­زار اۋدا­رى­لىپ,  قىلمىستىق ات­قارۋ جۇيەسىنە قاراستى مەكەمەلەر مەن ورگاندارىندا 2623 تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ناتيجەسىندە 5105-دەن استام ءتۇرلى زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتىلەرى انىقتالدى. پروكۋرورلىق ىقپال ەتۋ اكتى­لەرى­نىڭ قارالۋ قورتىندىلارى بويىنشا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيە­سىنىڭ مۇنداي زاڭ بۇزۋشى­لىقتاردىڭ ورىن الۋىنا كىنالى 1370 قىزمەتكەرلەرى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, 25-ءى  قىز­مەت­تەرىنەن بوساتىلدى. سون­داي-اق, جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇر­گىنگە ۇشى­را­عان ادامدارعا قاتىستى ادىلدىكتىڭ ور­ناتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 1611 مۇراعاتتىق ىستەر مەن ارنايى قونىستانۋ­شىلارعا قاتىستى قۇجاتتار زەردە­لەنگەن. ال اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا پروكۋراتۋرا ورگاندارى اتالعان سالادا 2397 تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, سونىڭ ناتيجە­سىندە 3353-تەن استام ءتۇرلى زاڭ بۇزۋشىلىق جايلارى انىقتالدى. كەلتىرىلگەن دەرەكتەردەن پرو­كۋرور­لىق قىزمەتتە جوعارعى الەۋمەتتىك قۇندىلىقتار رەتىندە ادامنىڭ قۇ­قىقتارى مەن بوستان­دىقتارىنىڭ  قورعالۋى ءاردايىم ءبىرىنشى كەزەكتە تۇراتىن ماسەلە ەكەندىگىن بايقاۋ  قيىنعا سوقپاس دەپ ويلايمىن. ەلىمىز ەگەمەندىك العان ساتتەن باستاپ وسى زامانعى قۇقىقتىق جۇيەنى قالىپتاستىرۋعا باعىتتال­عان اۋقىمدى ءىس-شارالاردى ۇدايى جۇرگىزىپ كەلەدى. سولاردىڭ ءبىرى قىلمىستىق اتقارۋ ساياساتىن دامىتۋ بولىپ تابىلادى. ەلىمىزدىڭ قۇقىقتىق سالاسىن جە­تىل­دىرۋ ەڭ الدىمەن ونى ادام قۇ­قىق­تارى تۋرالى حالىقارالىق اكتى­لەردىڭ جانە سوتتالعاندارمەن قارىم-قاتى­ناس­تىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن ءتارتى­بىن اي­قىن­دايتىن حالىقارالىق كەلى­سىمدەردىڭ ەرە­جەلەرىنە سايكەس كەلتىرۋگە بايلانىستى بولاتىنى  بەلگىلى. بۇنداي جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە باس بوستان­دىعىنان ايى­رۋ ورىندارى­نىڭ وزىندىك مادەنيەتىن وزگەرتۋ ارقىلى سوتتال­عانداردىڭ مىنەز-قۇلقىنىڭ تۇزەلۋىنىڭ شىن مانىندەگى جاقسارۋىنا قول جەتكىزۋ العىشارت بولىپ تابىلاتىن­دىعىن ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. مەملەكەتىمىزدىڭ ءتيىستى حا­لىقارا­لىق ۇيىمدارعا قوسىلۋى ەلىمىزدەگى قىل­مىس­تىق جازالاردى اتقارۋ سالا­سىندا حا­لىق­ارالىق ستاندارتتىڭ دەن­دەپ ەنگىزىلۋىن تالاپ ەتەدى. سوندىقتان دا ءبىرىنشى كەزەكتە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىن­دارىنداعى سوتتالعان­دار­دىڭ كونس­تيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ بۇل­جىماي ساقتالۋىنا اركەز ەرەكشە نازار اۋدارىلۋى بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى عانا ەمەس, ونى ناقتى جۇزەگە اسىرۋ بارشا­مىزدىڭ ورتاق ابى­رويلى مىندەتىمىز. ب. سىزدىقوۆ, باس پروكۋراتۋرانىڭ ء بولىم باستىعى.