ۇلتتىق پالاتانىڭ وتاندىق كاسىپكەرلەرگە پايداسى قانداي؟

«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا ۆيتسە-سپيكەر داريعا نازارباەۆانىڭ تورايىمدىعىمەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى. وندا «ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى تالقىلاندى. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بۇگىندە ەلىمىزدە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قانداي ىقپالىن تيگىزۋدە, بۇل باعىتتا نەندەي جۇمىستار اتقارىلدى؟ مىنە, وسى ماسەلەلەر ايتىلدى. سونىمەن, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ دەپۋتاتتارى تۇگەل جينالعان كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ كاسىپكەرلەر مۇددەسىن قورعاۋ باعىتىندا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, ءتۇرلى كوميسسيالارمەن بىرلەسە اتقارىلعان جۇمىستار ءسوز بولدى. سونداي-اق, ۇلتتىق پالاتانىڭ ىقپالىمەن قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ قىزمەتىنە كەرەعار كەلەتىن ەلىمىزدىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر تۋرالى بايان ەتىلدى. ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ جيىن بارىسىندا ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى قازاقستاندىق بيزنەسكە قولايلى جاعداي قالىپتاستىرۋ باعىتىندا بارىنشا كۇش سالىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, ۇلتتىق پالاتا ءوزىن وتاندىق بيزنەستىڭ مۇددەسىن تەك ءبىزدىڭ ەل اۋماعىندا عانا ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە قورعاۋعا قاۋقارى بار جاۋاپتى ۇيىم رەتىندە تانىتتى», دەدى ول. سونداي-اق, ۆيتسە-مينيستر ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قاتىسۋىمەن جاساقتالعان جۇيەلى زاڭنامالاردى اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە رۇقسات بەرۋ قۇجاتتارىنىڭ سانىن قىسقارتۋعا ىقپال ەتكەن «رۇحسات بەرۋ مەن حابارلامالار تۋرالى» زاڭدى ايرىقشا اتادى. ال 2015 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن رۇقسات بەرۋ قۇجاتتارىن تاعى 50 پايىزعا قىسقارتۋ جوسپاردا بار. سونداي-اق, مەملەكەت پەن بيزنەس اراسىنداعى ءوزارا ارىپتەستىك بايلانىستى نىعايتۋ, ەلدەگى كاسىپكەرلىك سالاسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جاساقتالعان كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جاقسارتۋ جونىندەگى تۇبەگەيلى شارالار تۋرالى قۇجاتتى مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. سونىمەن قاتار, كاسىپكەرلىك قىزمەتتە مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىن بارىنشا قىسقارتۋ تۋرالى زاڭدىق قۇجات بيزنەس سالاسىنىڭ مەملەكەتتىك قاتىسۋىن قىسقارتۋعا سەپتىگىن تيگىزۋدە. ال ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن ازىرلەنگەن «ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا جىبەرىلگەن. «بيزنەسمەندەر قۇقىن قورعاۋدى اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلەر قۇقىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل «بيزنەس-ومبۋدسمەن» ينس­تيتۋتى ەنگىزىلدى. تاجىريبە كورسەتكەندەي, الەمدىك ەكونوميكانىڭ بۇگىنگىدەي كەزەڭىندە كاسىپكەرلەر ساپالى قۇقىقتىق قورعاۋعا مۇقتاج. وسىعان بايلانىس­تى, قازىرگى ۋاقىتتا بيزنەس-ومبۋدسمەن ينستيتۋتىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جۇيەلى جۇرگىزىلۋدە», دەدى تيمۋر جاقسىلىقوۆ. ۆيتسە-مينيستر كەزدەسۋدە سويلەگەن سوزىندە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قالىپتاستىرۋ جانە وداقتى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە بەلسەندى تۇردە اتسالىسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وتاندىق بيزنەستىڭ باستى وپەراتورى رەتىندە قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى مەن بيزنەس قاۋىمداستىق اراسىندا ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىكتى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ەل كاسىپكەرلەرىنىڭ مۇددەلەرىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق الاڭىندا بىلدىرۋدە. «پالاتانىڭ باستاماسىمەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ىسكەرلىك كەڭەسىن قۇرۋ قاراستىرىلۋدا. بۇل ىسكەرلىك كەڭەس الداعى ۋاقىتتا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا قولايلى بيزنەس-احۋالدى قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك جاسايدى. سونداي-اق, ءوزارا ساۋدا قاتىناستارىندا ورىن الىپ وتىرعان كەدەرگىلەردى جويۋعا جانە وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋگە جاعداي جاسايتىن بولادى», دەدى ۆيتسە-مينيستر. «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ پالاتانىڭ قۇرىلىمى, ونىڭ شتاتتىق قۇرامى, ۇيىم بيۋدجەتىنىڭ يگەرىلۋى, سونداي-اق ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارى جايىندا مالىمدەدى. «ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وتاندىق وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەر, ءونىم جەتكىزۋشىلەر بازاسىن قالىپتاستىرۋدا جانە ونى جۇرگىزۋدە. سونداي-اق, ءونىم جەتكىزۋشىلەردى مالىمەتتەر بازاسىنا قوسۋ ءۇشىن ولاردىڭ قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن باعالاۋ كريتەريلەرىن ازىرلەۋدە. سونىمەن قاتار, ساتىپ الۋلار سالاسى جانە جەرگىلىكتى مازمۇن ۇلەسىن ارتتىرۋدا ساراپتامالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە», دەپ اتاپ ءوتتى باسقارما توراعاسى. ابىلاي مىرزاحمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2014 جىلى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ورتالىق اپپاراتىنا 268 ارىز-شاعىم كەلىپ تۇسكەن, ونىڭ 34,4%-ى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار ماسەلەلەرى بويىنشا, «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالارىنىڭ ساتىپ الۋلار ماسەلەلەرى بويىنشا – 27,6%, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ساتىپ الۋلار ماسەلەلەرى بويىنشا – 9,3%, جانە ساتىپ الۋلارعا قاتىستى باسقا دا ماسەلەلەر 28,7%-دى قۇراعان. وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتالارىنا كەلىپ تۇسكەن شاعىم-ارىزداردىڭ جالپى سانى – 1174, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار ماسەلەلەرى بويىنشا – 26,5%, «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالارىنىڭ ساتىپ الۋلارى بويىنشا – 30,3%, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋلارى بويىنشا – 5% جانە ساتىپ الۋلارعا قاتىستى باسقا دا ماسەلەلەر 38,2%-دى قۇراعان. باسقارما توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق اۋداندار, مونوقالالار مەن كىشىگىرىم قالالاردا 188 كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى اشىلىپ, جۇمىس جاساۋدا. كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا جۇمىس جاسايتىن 365 كەڭەسشى اۋدان ورتالىقتارىندا حالىققا جانە كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋدە. كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا قازاگرو, مەملەكەتتىك ورگاندار, قارجى ۇيىمدارى ورنالاستىرىلعان, سونداي-اق اتالعان ورتالىقتاردا كاسىپكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋ سىنىپتارى اشىلعان. 2015 جىلدىڭ 1 توقسانىنداعى قورىتىندى بويىنشا 26 464-تەن استام ازاماتقا كونسۋلتاتسيالىق قولداۋ كورسەتىلىپ, 44 مىڭنان استام كەڭەستەر بەرىلگەن. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».