ساۋالى مەن جاۋابى

قازىرگى تاڭدا قازاقستان ۇلكەن ورلەۋ ۇستىندە. بارلىق جاعىنان. بۇرىنعىداي ماقساتى ايقىن بولعانىمەن, ءدوپ تيەتىن نىساناسى بەلگىسىزدەۋ جيىنداردىڭ تامىرىنا بالتا شابىلدى, بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىر قالادان ءبىر قالاعا رەتسىز شاپقىلاۋلارى ساپ تىيىلدى, وسىدان كەلىپ استا-توك شىعىنداردىڭ كولەمى كۇرت قىسقارا باستادى. بۇدان بولەك, وتاندىق ءونىمنىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋ, سۇرانىسىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى شارالار ناقتى قولعا الىنىپ, وزىندىك جۇيەگە ءتۇسىپ كەلەدى. وسىدان تۋاتىن «قازاقستاندا جاسالعان» اكتسياسى ەلىمىزدىڭ بارلىق تۇكپىرىندە ناعىز حالىقتىق قوزعالىسقا, پاتريوتتىق باستاماعا اينالۋعا بەت الدى. ەلدىڭ بارلىق ايماعىندا جۇمىسسىزدار سانىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلىپ جاتىر. وسىنىڭ ءبارى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاياۋدا بولعان ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىنداعى تاپسىرمالارىنان تۋىنداپ وتىر. مۇنى ءبىزدىڭ تىلشىلەرىمىزدىڭ قاتىسۋلارىمەن ۇيىمداستىرىلعان بۇگىنگى توپتاما تاعى دا ءبىر بايقاتىپ بەرەدى.

اقتوبە قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋعا باعىت الدى

ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى وتاندىق كاسىپورىنداردى تاپسىرىس­پەن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى تاپسىرما بەرگەنىن بىلەمىز. بۇل ماسەلە, شىنتۋايتىنا كەلگەندە, قازاقستاندىق ۇلەستى ارتتىراتىنى بەلگىلى. سونداي-اق, ول وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ باعىن اشاتىن باستاما دەپ ويلايمىن. ەلباسى تاپسىرماسى وڭىردە قالاي جۇزەگە اسۋدا؟ عالىم ايىمبەتوۆ, كاسىپكەر. اقتوبە وبلىسى, مۇعالجار اۋدانى, اقكەمەر اۋىلى. بۇل سۇراققا اقتوبە وبلىستىق ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باس­قار­ماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دارحان ەرماعامبەتوۆ جاۋاپ بەردى: – وبلىستىڭ مونيتورينگكە جاتاتىن جۇيە قۇرۋشى كاسىپورىندارىنىڭ قازاقستاندىق مازمۇندى ورىنداۋى تاۋارلار بويىنشا جوسپارداعى 15,0 پايىز ورنىنا 59,5 پايىز, قىزمەت جانە جۇمىس بويىنشا جوسپارداعى 68,0 پايىز ورنىنا 100 پايىزدى قۇرادى, – دەپ باستادى ءسوزىن ول. – وبلىس اكىمدىگى جەرگىلىكتى ۇلەستى دامىتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جالعاستىرۋدا. وسى باعىتتا وبلىس كاسىپكەرلەرى پالاتاسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى, «سنپس – اقتوبەمۇنايگاز» اق اشىق ەسىك كۇنى, «مۇناي-گاز سەكتورىنداعى سەرۆيستىك جانە ماشينا جاساۋ كومپانيالارى» اتتى ءبىرىنشى حالىقارالىق فورۋمى, «ەۋروپا – ازيا» شەكاراسىز ىنتىماقتاستىق» حالىقارالىق ونەركاسىپ كورمەسى وتكىزىلدى. وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ شاراسى رەتىندە ءوڭىردىڭ بيزنەس دەلەگاتسياسى رەسەيدىڭ ورىنبور, قازان قالالارىندا وتكەن فورۋمعا قاتىسىپ, جوعارى تەحنولوگيالى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. وبلىستىڭ تاۋار وندىرۋشىلەرى شىعاراتىن ونىمدەردى ىشكى-سىرتقى نارىققا شىعارۋعا باعىتتالعان جۇمىستار جالعاسۋدا» «اقتوبە مەتالل قۇراستىرمالارى زاۋىتى» جشس «قازاقويل اقتوبە» جشس-ءنىڭ نىساندارىنا قۇبىرلى ەستاكادا تۇرعىزۋ ءۇشىن, «قازحروم» تۇك» اق جاڭا فەرروقورىتپا زاۋىتىنا مەتالل قۇرىلعىلارىن جەتكىزۋدى جۇزەگە اسىردى. اكتسيونەرلىك قوعام مەن وسى سەرىكتەستىك اراسىندا شاحتا بەكىتپەلەرىن دايىنداۋعا ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارت جاسالدى. «ۆوسحود وريەل» جشس-ىندە «كاسپي پليۋس» اق ونىمىنە اعىلشىندىق وندىرىستەگى شاحتىلىق بەكىتكىشتەردى كەزەڭىمەن الماستىرۋ بويىنشا «389,0 ملن. تەڭگە), «قازاق ساڭىراۋلار قوعامى» قب اقتوبە وقۋ-وندىرىستىك كاسىپورنى تاۋارلارىنا ارناۋلى كيىمدەردى شەتەلدىك جەتكىزۋشىنى الماستىرۋ بويىنشا (7,6 ملن. تەڭگە) جۇمىستار جۇرگىزىلدى. «قازاقستان تەمىرجولى» كومپانياسى تەمىر جول رەلسىن شىعارۋ ءوندىرىسى جوباسىنا بەلسەندى قاتىسۋدا. اقتوبە رەلس ارقالىقتارى زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىندا وزىمىزدە شىعارىلاتىن سيليكات كىرپىشتەر, بازالتتىق جىلۋ ۇستاعىشتار, قاراعاندى قالاسىنداعى «يمستالكوم» جشس-ءنىڭ مەتالل قۇرىلعىلارى پايدالانىلۋدا. «HillGorporotion» كومپانياسىنىڭ ونەركاسىپتىك مايىن «سنپس-اقتوبە مۇنايگاز» اق ساتىپ الۋ جانە پايدالانۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلۋدا. كومپانيا وكىلدەرى شاقىرتىلىپ, ەندىگى ماسەلەنى ەكى كاسىپورىن ءوزارا شەشەتىن بولادى. «اقتوبە مەتالل قۇراستىرمالارى زاۋىتى» جشس-ءنىڭ مەتالل بۇيىمدارى, «سترويدەتال» جشس تەمىر-بەتون بۇيىمدارى, «كوكتاس» اق قۇرىلىس تاس­تارى مەن قيىرشىق تاستارى, «ەكوتون باتىس» جشس ۇياشىقتى بلوكتارى, «اقتوبەسترويحيممونتاج» جشس پوليەتيلەندى قۇبىرلارى قازاقستاندىق نارىقتا سۇرانىسقا يە. اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ مۇناي كاسىپورىندارى «اقتوبە مۇناي جابدىقتارى زاۋىتى» اق ونىمدەرىن پايدالانادى. سونىمەن بىرگە, قالىپتاسقان ىنتىماقتاستىق ارقاسىندا وبلىستىڭ كاسىپورىندارى ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنان شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى, وزگە كاسىپورىنداردىڭ تاۋارلارىن, جۇمىستارى مەن قىزمەتتەرىن كادەلەرىنە جاراتادى. جاقىندا وبلىس اكىمشىلىگى مەن وبلىستىڭ ۇلتتىق كومپانيالارى جانە جۇيەقۇراۋشى كاسىپورىندارى اراسىندا جالپى سوماسى 44,6 ملرد. تەڭگەگە جەرگىلىكتى قۇرامدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جەتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ارينە, مۇنداي ىنتىماقتاستىق زاڭ اياسىندا شەشىلەدى, تاۋارلاردى, قىزمەتتەر مەن جۇمىستاردى پايدالانۋ تەندەر ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

وڭتۇستىك قازاقستاندا قاعازباستىلىقتى ەلەكتروندى جۇيە الماستىرادى

ەلباسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كوپتەگەن مەكەمەلەردىڭ جۇمىستارىنداعى ورالىمسىزدىقتاردى سىناپ, قاعازباستىلىقتان ارىلۋدى تاپسىردى. بۇل ماسەلە ءبىزدىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قالاي شەشىلىپ جاتىر؟ قاناعات وماروۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى. ءبىزدىڭ سۇراۋ سالۋىمىز بويىنشا بۇل سۇراققا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ىشكى ساياسات جانە ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بەرىك قۇرمانعالي تۇسىنىكتەمە بەردى. – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەسكەرتپەسى ورىندى. راسىندا قازىر قايسىبىر سالا بولماسىن, قاعازباستىلىققا كومىلىپ كەتتى, – دەدى ول. – بۇلاي بولا بەرسە, جۇرت ءبىرجولا قاعاز تولتىرىپ وتىرۋعا كوشىپ, جۇمىس ىستەۋدەن قالار ەدى. ءبىز پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن «اقپاراتتى قازاقستان-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق ينفرا­قۇرىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. وبلىستاعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قولدانۋ 2008 جىلدان باستاپ قولعا الىنىپ, جوبا رەتىندە جۇزەگە اسىرىلعان بولاتىن. ناتيجەسىندە 2012 جىلدان بەرى بارلىق اۋداندار مەن قالالاردا, سونداي-اق, وبلىستىق باسقارمالاردا قۇجات اينالىمى تولىق ەلەكتروندى جۇيەگە كوشتى. اتالعان جۇمىستاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ بارىسىندا وبلىستاعى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر اراسىندا حات اينالىمى جۇيەسى تولىق ەلەكتروندى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىر. سونىمەن قاتار, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك شارالارىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قىزمەتكەرلەرى اقپارات الماسۋدى «ينتەرنەت پورتالى» ارقىلى جۇرگىزىپ كەلەدى. جالپى, وبلىس بويىنشا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى سۇيەمەلدەۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ شارالارىنا 2015 جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتەن 140 ملن. تەڭگەگە جۋىق قارجى قارالدى.

شىعىس قازاقستاندا جۇرتتىڭ الاڭداۋىنا ەش نەگىز جوق

الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىس پەن كورشى ەلدەردە قالىپتاسقان احۋالدىڭ ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيگىزەر ىقپالى قانداي بولماق؟ اسىرەسە, اۋىلدىق جەرلەردەگى كاسىپكەرلەردى قولداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە مە؟ قۇرمان ديقانباەۆ, شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى. شىعىس قازاقستان وبلىسى, ءۇرجار اۋدانى. سۇراققا شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى دۇيسەنعازى مۋسين مىناداي جاۋاپ قايتاردى: – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جول­داۋىندا ايقىندالعان جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ. كاسىپكەرلىك سالاسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە باعدارلامالار, قارجىلىق شارالار كەشەنى قابىلدانىپ, تابىستى ىسكە اسىرىلۋدا, – دەگەن ويدى تارقاتتى ول. – تاياۋدا ءوڭىر باسشىسى دانيال احمەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن «اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بارىسى مەن باسىمدىقتارى» اتتى وبلىستىق سەمينار-كەڭەستە وسى ماسەلە جان-جاقتى تالقىلانىپ, ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. بۇگىندە ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ 41 پايىزى اۋىلدا تۇرادى. اگرارلىق ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى ستراتەگيالىق باعىتى – اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ. قازاقتا «جەرى بايدىڭ – ەلى باي» دەگەن ءسوز بار. جەردى ءتيىمدى پايدالانساق, قانداي قيىن ۋاقىت تۋسا دا تارشىلىق كورمەيمىز. پرەزيدەنتىمىز البەتتە قيىندىقتىڭ كوپ كەزدەسەتىنىن, ونىڭ ءومىر زاڭدىلىعى ەكە­نىن, وعان لايىقتى قارسى تۇرىپ, بارلىق كەدەر­گىلەردى جەڭگەن سايىن قۋاتىمىز ارتا تۇسە­تىنىن ايتقان بولاتىن. ەڭبەك ءبىزدى جارقىن كەلەشەككە جەتەلەيدى. سوندىقتان الەۋە­تىمىز بەن كۇشىمىزدى بىرىكتىرۋىمىز كەرەك. بۇل – بۇگىنگىدەي جاھاندىق جاعدايدىڭ قالت-قۇلت ەتىپ تۇرعان سىني ساتىندە وتە قاجەت. شىعىس ءوڭىرى ەكونوميكاسىنىڭ اۋىلدىق سەكتورىندا 13,3 مىڭ شاعىن, ورتا جانە ءىرى كاسىپكەرلىك نىساندارى تىركەلگەن. وبلىستا 714 اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورىندارى, 12,6 مىڭ شارۋا قوجالىعى جۇمىس ىستەيدى. اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋمەن اينالىساتىن 530 كاسىپورىن مەن تسەح بار. قازىر مەملەكەت تاراپىنان اۋىل كاسىپكەرلىگىن ورىستەتۋگە ۇلكەن قولداۋ كورسەتىلۋدە. بىلتىر «اگروبيزنەس-2020», «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020», «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020», «سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ» سىندى مەملەكەتتىك باعدارلامالار اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتتى. ودان وزگە, بۇل باعىتتا 17 ينۆەستيتسيالىق جانە 14 سالالىق باعدارلاما بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى. تۇتاس العاندا, سالاعا 41 ملرد. تەڭگە قۇيىلدى. وسىلايشا, اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جالپى ءونىمنىڭ 49 پايىزىن شىعاردى. وڭدەۋ كاسىپورىندارى وتكەن جىلى 38,9 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. ۆەتەريناريا سالاسىن دامىتۋعا, ونىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نى­عاي­تۋعا, مالدارىگەرلىك بەكەتتەر مەن مالدى قول­دان ۇرىقتاندىرۋعا ارنالعان قۇرال-جابدىقتار مەن قاجەتتى كولىكتەر ساتىپ الىندى. ەلباسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ءتۇرلى سالالارىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋدى تاپسىردى. وعان ءوڭىرىمىزدىڭ مۇمكىندىگى تولىق جەتەدى. اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ ءۇشىن 2014 جىلدىڭ سوڭىن الا ءسۇت ءوندىرۋ باعىتىندا كەشەندى باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلا باستادى. وسىعان وراي, تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن قۇرۋ, حالىقتان ءسۇت ساتىپ الۋدى جانە ءسۇت قابىلداۋ بەكەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ, ءسۇت كاسىپورىندارىنىڭ وڭدەۋ قۋاتىن تولىق قامتاماسىز ەتۋ, جەم-ءشوپ بازاسىن نىعايتۋ جانە ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە كەڭىنەن قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى. 2015-2016 جىلدارى 28 تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى قايتادان جابدىقتالىپ, 9 جاڭا فەرما قۇرىلماق. بۇل مال باسىن 6 مىڭعا, ءسۇت ءوندىرۋدى 20 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتىرادى. سونداي-اق, بولاشاقتا 110 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى اينالىمعا ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قيىندىقتارعا قاراماستان, سۋ رەسۋرستارى كوميتەتى بيىل اتالعان باعىتقا 3,5 ملرد. تەڭگە ءبولدى. شىعىس وڭىرىندە 2,2 ملن. قوي بار. رەسەي مەن قىتايدىڭ ازىق-ت ۇلىك نارىعىنا شىعۋ ماقساتىندا كەمىندە مىڭ باسقا ارنالعان زاماناۋي ەت كومبيناتىن قۇرىپ, ەتتى تەرەڭ وڭدەۋ جانە مۇزداتۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق, بىلىكتى جاس ماماندار تارتۋ ءۇشىن «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ قاراستىرىلادى. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سوندىقتان, وتانداستارىمىز, اۋىلدىق كاسىپكەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارى نىق سەنىممەن ەڭبەك ەتۋى كەرەك. ەلباسى ايتقانداي, الاڭداۋعا نەگىز بولاتىن نارسە شىعىس قازاقستاندا دا جوق.

 قىزىلوردادا كاسىپكەرلەر پالاتاسى كاسىپكەر قۇقىن قورعاپ قالدى

قازىر كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋدىڭ دا وزەكتى ماسەلە بولىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. وسى تۇرعىدا ايماقتارداعى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ نە اتقارىپ وتىرعانىن بىلۋگە بولا ما؟ ماقسۇت دۇكەنباەۆ, كاسىپكەر. استانا. اتالعان سۇراقتىڭ ناقتىلى دەرەككە قۇرىلعان جاۋابىن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قازالى اۋدانىندا تۇراتىن كاسىپكەر گۇلميرا قيراباەۆا بىلايشا كەلتىردى: – مەن ءوز كاسىبىمدى 2013 جىلى قازالى قالاسىنداعى №16 مەكتەپتىڭ عيماراتىن جالعا الىپ, وندا اسحانا اشۋدان باستاعان ەدىم, – دەپ اڭگىمەسىن تارقاتتى ول. – بىراق كەيىن مەكتەپ ديرەكتورى كەلىسىمشارت مەرزىمى بىتكەن كەزدە مەنىمەن بۇدان ءارى قىزمەتتەستىكتى جالعاستىرمايتىنىن ەشبىر ەسكەرتپەستەن, ورنىما كوپە-كورنەۋ باسقا ادامدى الدى. ول مەنىڭ قىزمەتىمە بۇعان دەيىن ەشقانداي كىنارات تاعىلماعانىنا قاراماستان, كەلىسىمشارت مەرزىمىن ۇزارتۋ جونىندەگى وتىنىشىمە قۇلاق اسقان جوق. ءوز قۇقىعىم وسىلاي اياقاستى بولعان مەن اقىرىندا قىزىلوردا وبلىسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قازالى اۋداندىق فيليالىنا ارىزدانىپ باردىم. – وسىدان كەيىن كاسىپكەرلەر پالاتاسى اۋداندىق پروكۋراتۋرامەن بىرگە ماسەلەنى تالقىلاپ, مەكتەپ باسشىسى تاراپىنان ءتارتىپتىڭ بۇزىلعانىن انىقتادى. ناتيجەسىندە مەنىڭ قۇقىعىم دەر كەزىندە قورعالىپ, كەلىسىمشارت مەرزىمى ۇزارتىلدى. مەنىڭ ماسەلەمنىڭ جەدەل ءارى ساپالى شەشىلۋىنە ىقپال ەتكەنى ءۇشىن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ايتار العىسىم شەكسىز. ءوز كاسىبىن جۇرگىزۋدە قيىندىققا كەزدەسىپ جۇرگەن ءوزىم سەكىلدى كاسىپكەرلەردى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنان كومەك الۋعا شاقىرامىن, – دەپ اياقتادى كاسىپكەر ءوز ءسوزىن. ءبىز ءوزىمىزدىڭ تاراپىمىزدان وتكەن جىلى وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا 152 ءوتىنىش ءتۇسىپ, ونىڭ 119-ى نەمەسە 78 پايىزى وڭ شەشىلگەنىن, بيىلدىڭ وزىندە تۇسكەن 18 ءوتىنىش بويىنشا ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا سۇرانىستار جولدانىپ, قارالىپ جاتقانىن قوسار ەدىك. كاسىپكەرلەردەن تۇسەتىن وتىنىشتەردىڭ باسىم بولىگى جەر, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, رۇقسات بەرۋ راسىمدەرى مەن سالىق ماسەلەلەرىنە قاتىستى بولىپ وتىر. پالاتا مۇمكىن بولعانىنشا ولاردىڭ ءادىل شەشىلۋىنە كۇش سالىپ جاتىر. سۇراقتارعا جاۋاپتاردى جازىپ العاندار: ساتىبالدى ءساۋىرباي, جولدىباي بازار, باقتيار تايجان, دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان».