ەركەبۇلان ءىلياسوۆ,
«كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنىڭ سوڭى. وڭتايسىز جەكەشەلەندىرۋدەن تەك قازاقستان ەمەس, كەشەگى كسرو سەنىمدى الىپ مەملەكەتتىڭ ۋىعىن قۇراعان ءىرى كاسىپورىندار شالعىمەن ورعان قۇراقتاي باۋداي ءتۇسىپ, جاپپاي جابىلىپ جاتقان كەز. تىكەلەي ماسكەۋگە قاراعان كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتىنىڭ جاعدايى دا مۇشكىل. كسرو اۋىر ماشينا جاساۋ مينيسترلىگى 300-گە تارتا زاۋىت, كاسىپورىن باسشىلارىن جيناپ الىپ, «ەندى بىزدە حال جوق, ءوز كۇندەرىڭدى وزدەرىڭ كورىڭدەر», دەپ نوقتالارىن ءتۇرىپ قويا بەرگەن.
كەشەگى وندىرىستەر ورتالىعى كەنتاۋدىڭ ءجۇنى ج ۇلىنعان تاۋىقتاي سىقپىتى كەتكەن. ەرەۋىلدەگەن كەنشىلەر اكىمشىلىك ءۇيىن باسىپ الىپ, وداقتىق ماڭىزى بار جولدى جاۋىپ الەك. كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتىنىڭ قارىزى باسىنان اسقان, قۇلاعان كاسىپورىننىڭ قاراقشىسىنداي قالقايىپ وتىرعان 25 جاستاعى جىگىت سەرعازى كۇنتۋاروۆ ءبىر كۇنى ەسىكتەن سايدۋللا قوجاباەۆ كىرىپ كەلگەندە ولگەنىم ءتىرىلىپ, وشكەنىم جانعانداي قۋانىپ كەتتىم دەيدى.
وسىلايشا, زاۋىتتىڭ جاڭا تاريحى 1997 جىلى Alageum Electric حولدينگتىك كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى سايدۋللا قوجاباەۆ كەلگەن كەزدە باستالدى. بۇگىندە كتز قازاقستاننىڭ اۋىر ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى برەندى دەسەك بولادى.
«كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت سالماعى 110 توننا, كەرنەۋى 110كۆ, قۋاتى 63000 كۆا ەلەكترلى ماشينالاردىڭ سەريالى ءوندىرىسىن جولعا سالدى. قازاقستاندىق ەلەكترەنەرگەتيكادا جاڭا ءداۋىر باستالدى. مۇنداي كلاستاعى جانە قۋاتتاعى ترانسفورماتورلاردى يگەرۋ – «كتز» اق ۇجىمىنىڭ ۇلكەن جەتىستىگى مەن جەڭىسى. اسىرەسە, بۇل ماڭىزى اسا زور وقيعا «كتز» اق-تىڭ 55 جىلدىعى قارساڭىندا بولعانى كوڭىل سۇيسىندىرەدى.
ايتسە دە, الەمدىك داعدارىستىڭ سالدارى كەشە عانا كورشى ەلدەردىڭ كوزقۇرتى بولعان كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتىنا زاردابىن تيگىزبەي قويعان جوق. بۇل جاعدايدى ەلباسى بيزنەس وكىلدەرىمەن وتكىزگەن كەزدەسۋدە نازاردان تىس قالدىرمادى. وسىعان بايلانىستى ءبىز كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەركەبۇلان ءىلياسوۆتىڭ ويىن بىلگەن ەدىك.
– كەڭەستە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتىن ايرىقشا اتادى, – دەدى ەركەبۇلان ءىلياسوۆ. – راسىندا, ەلىمىزدىڭ دوللار باعامىن مەيلىنشە ۇستاپ تۇرۋىنان كاسىپكەرلەر زيانعا شىقتىق. قازاقستان الەمدە مىس, تەمىر جانە مىرىشتان ءىرى ەكسپورتشى رەتىندە بولعانىمەن الەم نارىعىنداعى كۇردەلى جاعدايلارعا بايلانىستى ءبىز تابىس جاعىنان قيىندىققا ۇشىرادىق. مۇنىڭ سالدارى بيۋدجەت تۇسىمدەرىنە دە سالماق ءتۇسىردى.
ەگەر ءبىزدىڭ كاسىپورىننىڭ تاريحىنا ۇڭىلەر بولساڭىز, بيىلعى جىلى قازاقستانعا ۋكراينا, قىتاي جانە رەسەيدەن ءىرى كولەمدە ترانسفورماتور ونىمدەرى تاسىمالداندى. يمپورتتىڭ وتكەن جىلدارعا قاراعاندا كوبەيگەندىگىن, باعاسىنىڭ تومەندىگىن بايقاۋعا بولادى. مىسال رەتىندە ايتار بولساق, 2014 جىلى ءبىزدىڭ زاۋىت 23471 ترانسفورماتوردى نارىققا شىعارسا, بيىل مىقتاعاندا 11 000 ترانسفورماتوردى وندىرىسكە بەرە الدىق.
– ترانسفورماتور زاۋىتتارى كورشى وزبەكستان, رەسەيدە بارى بەلگىلى. شىرشىقتاعى زاۋىت اياعىنان تۇرىپ كەتە الماعانىمەن رەسەي باسەكەگە قابىلەتتى ەل. قازىرگى جاعداي قالاي؟
– بار ماسەلە وسىندا. رەسەي ونىمدەرى ءبىزدىڭ تاۋارلارىمىزدى ءوز ەل نارىعىندا شەتكە ىسىرىپ تاستادى. سونىڭ سالدارىنان رەسەيگە ەكسپورتتايتىن ونىمدەرىمىز 47 پايىزعا قىسقاردى.
تاۋار وتپەگەننەن كەيىن جۇمىسشىلارىمىزدى قىسقارتۋعا ءماجبۇر بولدىق. ال مەملەكەتكە 30 ملن. تەڭگەنىڭ سالىعى تولەنبەدى. مۇنىڭ ءبارى كەشە عانا الەمدىك نارىققا كىرۋگە جاعدايى جەتىپ تۇرعان كاسىپورىن ءۇشىن وڭاي ەمەس. قازىردىڭ وزىندە رەسەيدەگى ارىپتەستەرىمىز ءوز ونىمدەرىنىڭ 28 پايىزعا قىمباتتاعانىن ايتىپ وتىر. ءالى دە باعا كوتەرىلەتىندىگىن حات ارقىلى ءبىلدىرىپتى.
– مۇنداي جاعدايدا نە ىستەمەكسىزدەر؟
– بىزگە ۇكىمەتتىڭ كومەگى جەتىسپەي جاتىر. ماسەلەن, الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى 2014 جىلى ۋنيۆەرسيادا وتكىزۋ جانە «كوك جايلاۋ» نىساندارىنا بايلانىستى ەلەكتر جابدىقتاۋعا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وتكىزدى. بۇل جوبا بويىنشا 110 كۆ قۋات كۇشى بار 4 ترانسفورماتور ساتىپ الىنۋعا ءتيىس بولاتىن.
سمەتالىق قۇجات بويىنشا 4 ترانسفورماتور ءۇشىن بيۋدجەتتە 871 ملن. تەڭگە قارالدى. ال ءبىزدىڭ كتز-نىڭ ترانسفورماتورلارى بار بولعانى 537 ملن. تەڭگە بولاتىن. ايىرماشىلىعى باقانداي 434 ملن. تەڭگە بىراق, تاپسىرىس بەرۋشىلەر ءبىزدى اتتاپ كەتىپ, شەتەلدىك تاۋار جەتكىزۋشىلەرىنىڭ جەتەگىندە كەتتى. ءبىزدىڭ وتاندىق جوبالاۋشىلار مەن تاپسىرىس بەرۋشىلەرىمىز شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەردىڭ مۇددەسىن قورعاۋ ارقىلى قر ۇكىمەتىنىڭ 2014 جىلعى 19 جەلتوقساندا قابىلدانعان №1363 قاۋلىسىن اياققا تاپتادى دەسە دە بولادى.
بۇل جاعداي ءبىرىنشى رەت قايتالانىپ وتىرعان جوق.
كومپانيا اقپاراتى بويىنشا, 2014 جىلعى تامىز ايىندا «ەمبىمۇنايگاز» اق مۇناي-گاز كاسىپورنى «اقتاۋويلماش» جشس-دان (نارىقتا ءوزىن «قازمۇنايگاز» حولدينگىنىڭ كاسىپورنى رەتىندە كورسەتۋشى) ترانسفورماتورلار مەن جيىنتىقتى ترانسفورماتور قوسالقى ستانسالارىن جەتكىزۋگە ۇزاق مەرزىمدى شارت جاساسادى. كتز ماماندارى اتالمىش كاسىپورىننىڭ ايتىلعان جابدىقتاردىڭ كەيبىر تۇرلەرىن ەشقاشان دا وندىرمەگەنىنە نازار اۋداردى. ولاردى ءوندىرۋ «اقتاۋويلماش» جشس قامتاماسىز ەتە المايتىن مۇلدەم وزگەشە جابدىقتار مەن ءوندىرۋ جاعدايىن تالاپ ەتەدى.
ەلباسىنىڭ وتاندىق بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە تالاي تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلدى. ەندى وزىمىزبەن دەڭگەيلەس شەتەلدىك كاسىپورىن ونىمدەرىنە ەمەس, باسەكەگە قابىلەتتى وتاندىق كاسىپكەرلەرگە باسىمدىلىق بەرىلەدى. بۇل ءبىزدىڭ سونە جازداعان ءۇمىتىمىزدى قايتا جاندىردى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت. وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ مەملەكەت قامقورلىعىن شىن سەزىنۋىنە تىلەكتەسپىز, الەمدىك نارىقتاعى ورىندارىڭىز بيىك بولعاي.
اڭگىمەلەسكەن
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.