قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات ابىلعازى قالياقپار ۇلى قۇسايىنوۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى
قۇرمەتتى سايلاۋشىلار!
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 26 ءساۋىرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى وتەدى.
سايلاۋ – ءومىرىمىزدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنە قوعام نازارىن اۋدارتۋ مۇمكىندىگى.
مەن ۇزاق جىلدار بويى قالىپتاسقان ونەركاسىپتىك جانە ومىرلىك تاجىريبەمە, سونداي-اق مول ەڭبەك وتىلىمە سۇيەنە وتىرىپ, ەكولوگيا مەن وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە مەملەكەت پەن قوعام تاراپىنان قاجەتتى دەڭگەيدە كوڭىل بولىنبەي كەلە جاتقاندىعىن ايتقىم كەلەدى.
وسى سەبەپپەن مەن ءوز كانديداتۋرامدى ۇسىندىم.
مەنىڭ سايلاۋالدى تۇعىرنامامنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ادامزاتتىڭ دامۋى اياسىندا ەكولوگيالىق تۇرعىدا قاۋىپسىز دامۋعا كوشۋدىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرىن قاراستىرۋ جانە ونى جۇزەگە اسىرۋدا ەكولوگيالىق اسپەكتىلەر مەن ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن ەسكەرۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتۋ.
* * *
XX عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسى مەن ححI عاسىردىڭ باسى – بۇرىن بولىپ كورمەگەن ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنىنىڭ كەزەڭى.
الايدا, ەكونوميكانىڭ قارقىندى ءوسۋى كوبىنەسە قورشاعان تابيعي ورتانىڭ مۇمكىندىكتەرىن, وعان اسەر ەتەتىن شارۋاشىلىق اۋىرتپالىقتاردى ءتيىستى تۇردە ەسكەرمەستەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.
تابيعاتتىڭ ۇتىمدى پايدالانىلماۋى, تابيعي ورتانىڭ قالدىقتارمەن لاستانۋى, تەكتىك قور مەن بيولوگيالىق ءارتۇرلىلىكتىڭ ازايۋى قورشاعان تابيعي ورتانىڭ جانە ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنىڭ ناشارلاۋىنا الىپ كەلەدى.
ناتيجەسىندە قورشاعان تابيعي ورتا توزۋعا ۇشىراۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا وزون قاباتىنىڭ بۇزىلۋى, الەمدىك مۇحيت سۋىنىڭ, جەرلەر مەن توپىراقتىڭ ۇستىڭگى قاباتىنىڭ لاستانۋى, ادامنىڭ ونەركاسىپتىك قىزمەتى ناتيجەسىندە بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتىڭ جۇتاڭدانۋ ماسەلەلەرى وزەكتى بولىپ تابىلادى.
توپىراقتىڭ ازىپ-توزۋ ۇدەرىسىنىڭ ناتيجەسىندە جىل سايىن 7 ملن. گەكتارعا جۋىق قۇنارلى جەر الەمدىك اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنان شىعادى.
ءوسىپ كەلە جاتقان قالالانۋ, سۋ مەن جەلدەن توپىراقتىڭ ءمۇجىلۋى, سونداي-اق حيميالىق (اۋىر مەتالدارمەن, حيميالىق قوسىلىستارمەن لاستانۋ) جانە تابيعي (تاۋ-كەن, قۇرىلىس جانە باسقا جۇمىستار كەزىندە توپىراقتىڭ ۇستىڭگى بەتىنىڭ بۇزىلۋى) توزۋ وسى ۇدەرىستىڭ باستى سەبەبى بولىپ تابىلادى.
اتموسفەرانىڭ توزاڭدى جانە گاز تارىزدەس قالدىقتارمەن لاستانۋى ۇلكەن الاڭداۋشىلىق تۋدىرۋدا, ولاردىڭ شىعارىلۋى مينەرالدىق وتىن مەن بيوماسسانىڭ جانۋىنا, سونداي-اق تاۋ-كەن, قۇرىلىس جانە باسقا دا جەر جۇمىستارىنا تىكەلەي بايلانىستى.
بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتىڭ ازايۋى قورشاعان ورتا پروبلەمالارىنىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
قازىرگى ۋاقىتتا جەردىڭ بيولوگيالىق ارتۇرلىلىگى 10-20 ملن. ءتۇر دەپ باعالانادى. وسى سالاعا كەلتىرىلگەن نۇقسان بارىنشا قاتتى سەزىلىپ وتىر.
حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا تەكتىك قوردىڭ ازايۋى شۇعىل ءوسىپ كەتتى جانە قازىرگى تەندەنتسيا ساقتالعان جاعدايدا ءححى عاسىردا عالامشاردا قازىر مەكەندەيتىن بارلىق ءتۇردىڭ بەستەن ءبىرى جويىلىپ كەتۋى ىقتيمال.
ادام جاڭارتىلمايتىن تابيعي رەسۋرستاردى توزدىرۋدا ءارى جاڭارتۋعا بولاتىنداي ەلەمەنتتەردىڭ ونىمدەرىنە قاۋىپ توندىرۋدە.
بيولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك فەنومەن رەتىندە ادامنىڭ ءتانى مەن اقىل-وي تىرشىلىگى تاۋەلدى بولىپ تابىلاتىن تابيعي ورتاسىن ادامنىڭ ءوزى وزگەرتىپ وتىر.
قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى بارعان سايىن وتكىر, الاڭداتارلىق سيپات الىپ بارادى.
سوندىقتان, بۇگىنگى تاڭدا ەكولوگيا تۋرالى بيولوگيانىڭ ءبولىمى رەتىندە عانا ەمەس, نەعۇرلىم كەڭ ماعىنادا ءسوز ەتۋ قاجەت.
ادامزاتتىڭ پايدا بولۋىمەن جانە ونىڭ شارۋاشىلىق قىزمەتىنىڭ دامۋىمەن بيوسفەرا ەۆوليۋتسياسىندا جاڭا انتروپوگەندىك فاكتور ارەكەت ەتە باستادى. ادام بيوسفەرانى ءوزىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن پايدالانا باستادى.
ادامنىڭ قورشاعان ورتاعا ىقپال ەتۋ دەڭگەيى, ءبىرىنشى كەزەكتە, قوعامنىڭ تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋىنا بايلانىستى. ول ادامزاتتىڭ باستاپقى دامۋ كەزەڭىندە وتە از شامادا بولدى. الايدا قوعامنىڭ دامۋىمەن, تەحنيكالىق پروگرەسس بارىسىندا جاعداي تۇبەگەيلى وزگەردى. XX جۇزجىلدىق قوعامنىڭ تابيعاتقا ىقپال ەتۋ اۋقىمىن ەداۋىر ۇلعايتىپ, عىلىم مەن تەحنيكانىڭ, تەحنولوگيانىڭ ساپالى جاڭا قاتىناستارىن قالىپتاستىردى جانە ادامزات الدىنا بىرقاتار بارىنشا وتكىر ماسەلەلەردى قويدى.
الايدا, ءبىز قورشاعان ورتانى وزگەرتۋگە قانشالىقتى ۇمتىلعانىمىزبەن, جەردەگى ءومىر تابيعاتتىڭ قاتاڭ زاڭىمەن دامىپ كەلەدى. سوندىقتان دا, ادامزات ءوركەنيەتى دە ءوزىنىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وسى زاڭدار مەن قاعيداتتاردى ۇستانۋعا ءتيىس.
تابيعاتپەن ۇيلەسىمدى ءومىر ءسۇرۋ – ادامنىڭ جەردە ءومىر ءسۇرۋىنىڭ نەگىز قالاۋشى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى. كونە زاماننىڭ ۇلى فيلوسوفتارى تابيعاتقا تەك ونىڭ زاڭدارىنا باعىنۋ ارقىلى عانا بيلىك ەتۋگە بولادى دەپ ۇيرەتكەن.
الايدا, كوپتەگەن فاكتىلەر ادام مەن تابيعاتتىڭ بۇگىنگى ءوزارا بايلانىسىن انتروپوگەندىك ەكوتسيد رەتىندە, ياعني تابيعي مەكەندەۋ ورتاسىن, ونىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارىن ادامنىڭ بۇزۋى دەپ سيپاتتاۋعا نەگىز بارىن دالەلدەيدى.
سوندىقتان, ءبىز بۇگىن ەكولوگيانى ءوز ءۇيىمىز تۋرالى, ياعني بيوسفەرا, ونىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرى جانە وسى ۇدەرىستەگى ادامنىڭ اتقارار ءرولى تۋرالى عىلىم رەتىندە تۇسىنۋگە جانە قابىلداۋعا ءتيىسپىز.
بيوسفەرانى دامىتۋ زاڭدارىن, ونىڭ ازىپ-توزۋىنىڭ ىقتيمال سەبەپتەرىن تۇسىنۋگە ءتيىسپىز. قوعام بيوسفەرانى دامىتۋ زاڭدارى بۇزىلمايتىنداي ءجۇرىس-تۇرىس مودەلىن قالىپتاستىرۋعا ءتيىس.
20-شى عاسىردىڭ باسىندا-اق بەلگىلى جاراتىلىستانۋشى عالىم ۆ.ي.ۆەرنادسكي ايتقانداي, ادامزات عالامنىڭ گەولوگيا قۇراۋشى نەگىزگى كۇشىنە اينالدى جانە ايتەۋىر ءبىر كۇنى ادام بالاسى تابيعاتتىڭ دا, ادامنىڭ دا ودان ءارى دامۋى ءۇشىن وزىنە جاۋاپكەرشىلىك الاتىن ۋاقىت تۋادى.
ادامنىڭ اقىلعا قونىمدى ءىس-ارەكەتىنىڭ ىقپالىمەن بيوسفەرا ساپالى جاڭا جاي-كۇيگە كوشەتىنى ۆەرنادسكي ءۇشىن ايقىن ەدى.
ادامنىڭ ويى مەن ەڭبەگى ارقىلى قايتا قۇرىلعان بۇل بيوسفەرانىڭ جاڭا جاي-كۇيىن ۆەرنادسكي نووسفەرا دەپ اتادى. ونىڭ ماڭىزدى سيپاتتاماسى الەۋمەتتىك-تاريحي جانە تابيعات زاڭدارىن وڭتايلى ۇيلەستىرۋ نەگىزىندە جۇيەنىڭ جاھاندىق تەپە-تەڭدىگىن ۇستاپ تۇرۋ بولىپ تابىلادى.
بيوسفەرا جەردە ادام پايدا بولعانعا دەيىن دە بولعان ءارى ونسىز دا تىرشىلىك ەتە الادى. بىراق ادامنىڭ بيوسفەراسىز ءومىر ءسۇرۋى مۇمكىن ەمەس.
ادامزاتتىڭ جويىلىپ كەتۋ قاۋپىن ءتوندىرىپ وتىرعان جاھاندىق ەكولوگيالىق قاۋىپتى ۇعىنۋ الەم جۇرتشىلىعىن قالىپتاسقان جاعدايدان شىعۋدىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەستىرۋگە ءماجبۇر ەتىپ, ورنىقتى دامۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ قاجەتتىلىگىن تۇسىنۋگە الىپ كەلدى.
نووسفەراداعى ادامزات عالامشاردا ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ مەن ساقتاۋعا اپارار جولدى تابۋعا, تابيعات پەن قوعامدى داعدارىسسىز دامىتۋ ستراتەگياسىن ازىرلەپ, ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرۋعا ءتيىس.
60-شى جىلداردىڭ سوڭىندا بيوارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ پروبلەماسىنا عىلىمي ءتاسىلدى قولدانۋ تۋرالى يدەيانىڭ تانىمالدىعى قايتا ارتتى, بۇل تابيعات قورعاۋ ايماقتارىنىڭ الەمدىك جەلىسىن قۇرۋدا ناتيجەسىن بەردى ءارى ونىڭ نەگىزىندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن الماسۋ باعدارلامالارى دامي باستادى.
وسى باعدارلامالاردىڭ شەڭبەرىندە بيولوگيالىق ءارتۇرلىلىكتى ساقتاۋمەن عانا ەمەس, ەكولوگيالىق ۇدەرىستەرگە مونيتورينگ جاساۋمەن دە اينالىسۋعا بولاتىن ارنايى ايماقتار قۇرىلدى.
ءدال سول كەزەڭدە ءۇش ارنايى ايماقتى: يادرونى, ارالىق ايماقتى جانە وتپەلى ايماقتى نەمەسە جەرگىلىكتى حالىقپەن ىنتىماقتاستىق ايماعىن قۇرۋدان تۇراتىن ايماقتارعا ءبولۋ تۇجىرىمداماسى ۇسىنىلدى.
وسى كەزەڭدە نەگىزگى قىزمەتى بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇزاق مەرزىمدى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ بولىپ تابىلاتىن بيولوگيالىق قورىقتار قۇرىلا باستادى.
ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى وزىنە بىرىكتىرەتىن بيوسفەرالىق رەزەرۆاتتاردىڭ الەمدىك جەلىسىن قۇرۋ, بيوارتۇرلىلىكتىڭ شىعىندارىن ازايتۋ, ەكوجۇيەنىڭ قۇندىلىقتارىن ساقتاۋ زەرتتەۋ ءناتيجەلەرى بولىپ تابىلادى.
بۇگىنگى تاڭدا بيوسفەرالىق قورىقتار جەلىسى تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن وزگەشە قوزعالتقىش, بىلىمدىك جانە زەرتتەۋ باعدارلامالارى, ەكولوگيالىق احۋالعا تالداۋ جاساۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.
وكىنىشكە وراي, قازىرگى ۋاقىتتا ادام ەكوجۇيەنىڭ باسقىنشىل ەلەمەنتى بولىپ تابىلادى, الايدا سانالى تىرشىلىك يەسى بولا وتىرىپ, تەك ادام عانا بيولوگيالىق ءارتۇرلىلىكتىڭ جانە تۇتاس العاندا, تابيعاتتىڭ ءب ۇلىنۋىن توقتاتا الادى.
تۇتاس العاندا, عالامشاردىڭ ەكولوگيالىق دامۋىن باسقارۋ مىندەتىن الۋعا ادامنىڭ قابىلەتى ابدەن جەتەدى.
مىنە, سوندىقتان ەكولوگيا بۇگىن تەك بيولوگيا شەڭبەرىنەن شىعىپ كەتۋى ءتيىس.
ەكولوگيا ادامنىڭ قورشاعان ورتامەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ پروبلەماسىن زەرتتەيتىن پانارالىق عىلىمعا اينالۋعا ءتيىس.
ادامنىڭ تابيعاتپەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگى بار.
ادامعا اقىل-وي بەرىلگەن, بۇل ارتىقشىلىق وعان تابيعاتتاعى ءوز ورنىن جانە جەردەگى ءوز مىندەتىن ۇعىنۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ادامزات تابيعي ورتاعا ارتىق قىسىم جاساماي جانە ونى بۇزباي سوتسيۋمنىڭ ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى ىلگەرى دامۋدىڭ جاڭا پاراديگماسىن قاجەتسىنۋدە.
جاقىن ارادا الدىڭعى قاتارلى ەلدەر جاڭا عىلىمي يدەيالار مەن ازىرلەمەلەردى, جاھاندىق وزىق تەحنولوگيالاردى, بيوتەحنولوگيالاردى جانە ت.ب. قولدانۋعا نەگىزدەلگەن جاڭا تەحنولوگيالىق بازا قالىپتاستىرۋعا كوشەدى.
ءبىز دە ولاردان قالىسپاۋعا ءتيىسپىز.
ەكولوگيالىق دامۋعا جوسپارلى تۇردە وتۋدە ەكولوگيالىق ساياساتتى جاڭعىرتۋ ماسەلەسى مەن ازاماتتىق قوعام رولىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنۋگە ءتيىس.
قاۋىپسىز ەكولوگيالىق دامۋعا ەكونوميكالىق جۇيەمىزدىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسى قايتا قارالعاندا عانا قول جەتەتىنىن ايقىن ءتۇسىنگەنىمىز ءجون.
اتاپ ايتقاندا, ەكونوميكالىق ءوسۋ ەكولوگيالىق تازا, قالدىعى از تەحنولوگيالار ارقىلى جۇزەگە اسۋى ءتيىس. مۇنداي تەحنولوگيالار قورشاعان ورتامىزعا ۇقىپتى قاراپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىك دارەجەمىزدى قارقىندى تۇردە كوتەرۋگە جانە قوعامنىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى جانە جوسپارلى پايدالانۋ, قورشاعان ورتانى لاستانۋدان قورعاۋ, مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ جوسپارلى جۇيەسىن ەنگىزۋ, تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋعا, قورعاۋعا جانە قالپىنا كەلتىرۋگە, بولاشاق ۇرپاقتىڭ ماتەريالدىق جانە مادەني قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان حالىقارالىق جانە قوعامدىق ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ.
سونداي-اق, ءبىلىم بەرۋ ءرولىن جەتە باعالاماي بولمايدى.
سوندىقتان جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتەردە مىندەتتى ءپان رەتىندە ەكولوگيا جانە قاۋىپسىز دامۋ تۋرالى ۇعىمدار نەگىزدەرىن وقىتۋ, سونداي-اق ەكولوگيالىق-اعارتۋشىلىق جۇمىستاردى تۇراقتى جۇرگىزۋ ەكولوگيالىق جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تۋرالى ءبىلىمدى تاراتۋ ومىرلىك ماڭىزى بار شارالار بولىپ تابىلادى.
ءبىز ەكولوگيا تۋرالى ءبىلىمدى, قاۋىپسىز جانە ەكولوگيالىق ءومىر ءسۇرۋ قاعيداتتارىن, تابيعاتتى جانە ءوزىمىزدى قورشاعان جاراتىلىستى ايالاپ, ساقتاۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ءبىلىمدى بويعا سىڭىرۋگە ءتيىسپىز.
ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ مەن ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك يدەيالارىن تاراتۋدا ازاماتتىق قوعام قۇرىلىمدارى ماڭىزدى ءرول اتقارۋى ءتيىس. ونىڭ ىشىندە بۇقارالىق قوعامدىق ۇيىمدار مەن جاستار قوزعالىستارىن, سونداي-اق كاسىبي ينستيتۋتتاردى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى.
ەكولوگيا جانە تابيعات قورعاۋ ءىسى ماسەلەلەرىندە ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى دامىتۋ قاجەت.
ادامدار ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى جانە تابيعاتتىڭ ءب ۇلىنبەگەن قالپىن ساقتاۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ويعا وزدەرى-اق سانالى تۇردە كەلۋگە ءتيىس.
ادامنىڭ بۇكىل شارۋاشىلىق ءىس-ارەكەتى قورشاعان ورتاعا تيگىزەر اسەرى تۇرعىسىندا مۇقيات تالداۋدان ءوتۋى ءتيىس.
مۇنداي ينستيتۋتتاردى ورتالىقتا جانە وڭىرلەردە دامىتۋ ساراپتامالىق قاۋىمداستىق پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ەكولوگيالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ اياسىندا ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ جولدارىن انىقتاۋ مەن ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى تالپىنىستارىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
بۇل مىندەتتەردىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتۋ دەگەنىمىز ازاماتتىق قوعام بەلسەندىلىگىنىڭ باسىمدىعى رەتىندە بۇقارا حالىقتىڭ ەكولوگيالىق بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ مەن قاۋىپسىز دامۋدى قولداۋ بويىنشا قازاقستاندا كەڭ اۋقىمدى قوزعالىستىڭ پايدا بولۋىن جانە وسى تاقىرىپتىڭ مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋدىڭ نەگىز قۇراۋشى ۆەكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالۋىن بىلدىرەدى.
قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار!
ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى ونەركاسىبى دامىعان بارلىق مەملەكەتتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىندە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى.
ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردە, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارىندا, ءارتۇرلى نۇسقاۋلىقتاردا جانە وزگە دە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردە بەلگىلەنگەن ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ساقتاۋعا باعىتتالعان.
وسى قۇجاتتاردىڭ بارلىعى ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس.
تۇتاس العاندا, قوعام مەن جەكە تۇلعانىڭ ومىرلىك ماڭىزدى مۇددەلەرىن قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردەگى ىقتيمال اپاتتى جاعدايلاردان قورعاۋدىڭ جانە وسىنداي اپاتتاردىڭ سالدارىن بارىنشا ازايتۋدىڭ بەلگىلى ءبىر دارەجەسىنە كەپىلدىك بەرىلۋگە ءتيىس.
وسىنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بارلىق قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردە تەحنيكالىق قۇرىلعىلاردى قاۋىپسىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار كەشەنى جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس.
قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردى پايدالاناتىن بارلىق ۇيىمدار ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ, وبەكتىلەردىڭ جانە قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن قامقورلىق جاساۋعا ءتيىس.
بارلىق كاسىپورىندار ءوز جۇمىسىن قورشاعان ورتاعا زيانى بارىنشا از بولاتىنداي ەتىپ ۇيىمداستىرۋعا ءتيىس.
2004 جىلى ەلىمىزدە «تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلدانعان بولاتىن.
زاڭدا ءونىم مەن پروتسەستەردىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى جانە وڭىرلىك ستاندارتتار مەن سەرتيفيكاتتاۋ تۋرالى ەرەجەلەر انىق جازىلعان.
مەنىڭ ماقساتىم – وسى نورمالاردىڭ اشىق جانە دۇرىس جۇزەگە اسۋىنا قول جەتكىزۋ.
ءونىم مەن پروتسەستەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتىن جۇيەلى تۇردە قوعامدىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
تەحنيكالىق رەگلامەنت تالاپتارىنىڭ ورىندالۋى تەك قاعاز جۇزىندە عانا مىندەتتى بولىپ قالماۋىنا قول جەتكىزۋىمىز قاجەت.
قۇرىلىس جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋدە, ونەركاسىپتىك ازىرلەمەلەردى جاساۋدا ءبىزدىڭ باي تابيعاتىمىز, ءبىزدىڭ قايتالانباس لاندشافتىمىز زارداپ شەكپەۋىنە قول جەتكىزۋىمىز قاجەت.
قۇرمەتتى سايلاۋشىلار!
مەن ءوز باعدارلامامدا سىزدەرگە نەگىزگى ويدى – مەملەكەت ومىرىندەگى تازا ەكولوگيا جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك قاعيداتتارىنىڭ ماعىناسىن جەتكىزۋگە تىرىستىم.
ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز – ءۇشىنشى مىڭجىلدىقتاعى قاۋىپسىز ەكولوگيالىق دامۋ اياسىندا ەل دامۋىنىڭ جاڭا, تەڭدەستىرىلگەن مودەلىن جاساۋ.
جاريالاۋ اقىسى وسك ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات ءا.ق.قۇسايىنوۆتىڭ سايلاۋ قورىنىڭ ەسەبىنەن تولەندى.