ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە بەرىك نەگىز قالايتىن بولادى
ۇستىمىزدەگى جىلعى 2-3 ناۋرىز كۇندەرى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا ساپارمەن بريۋسسەلدە بولىپ, ەۋروپامەن ەكىجاقتى قاتىناستار بويىنشا باستى ورگان بولىپ سانالاتىن «قازاقستان – ەۋروپالىق وداق» ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ 14-ءشى وتىرىسىنا قاتىستى. ەۋرووداق دەلەگاتسياسىن 2015 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن ەو-دا توراعالىق ەتەتىن لاتۆيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ە.رينكەۆيچس باستاپ باردى.
وتىرىس بارىسىندا تاراپتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرىن, سونىڭ ىشىندە, ساياسي, ەكونوميكالىق, ساۋدا جانە ينۆەستيتسيا, عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق, كونسۋلدىق-قۇقىقتىق ماسەلەلەر, ورتالىق ازيا مەن ەو قارىم-قاتىناسىن تالقىعا سالىپ, حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى.
ە.ىدىرىسوۆ ەلباسىنىڭ بىلتىرعى بريۋسسەلگە ساپارى اياسىندا كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى جاڭا كەلىسىم بويىنشا جانە قازاقستاننىڭ دسۇ-عا كىرۋ ماسەلەلەرى تۋرالى كەلىسسوزدەردىڭ جەمىستى اياقتالۋى قر مەن ەو اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ماڭىزدى كەزەڭىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. «پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بريۋسسەلگە ساپارى ءبىزدىڭ ەۋروپالىق وداقپەن ىنتىماقتاستىققا قانشالىقتى كوڭىل بولەتىندىگىمىزدىڭ كورسەتكىشى بولدى. ۇستىمىزدەگى جىلى ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناستارىمىزدى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە شىعاراتىن جانە بارلىق دەڭگەيلەردە, ەۋروپانىڭ ينستيتۋتتارىمەن دە, ەۋروپانىڭ ەلدەرىمەن دە ءارى قاراي ىنتىماقتاستىعىمىزدى نىعايتا تۇسۋگە كۇشتى نەگىز بەرەتىن كەلىسىمگە قول قويىلاتىن بولادى دەپ سەنەمىز», دەدى ول.
قر ءسىم باسشىسى قازاقستان – ەۋروپا ءوزارا ىقپالداستىعىنىڭ ءارى قاراي باسىم دامۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارا وتىرىپ, قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەسى بولىپ تابىلاتىن ەۋرووداقپەن ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ ىلگەرىلەگەنىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
قازاقستاندىق مينيستر ءوزىنىڭ ەۋروپالىق ارىپتەستەرىن «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە ەۋروپالىق بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن جاڭادان اشىلىپ وتىرعان مۇمكىندىكتەردى ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىرۋعا, ەۋروپا كومپانيالارىن ەلىمىزدىڭ كولىكتىك, يندۋستريالى, ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋعا, سونىمەن قاتار, ەكسپو-2017 كورمەسىنە دايىندىق وتكىزۋگە بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىردى.
قر مەن ەو اراسىندا ۆيزالىق تالاپتاردى جەڭىلدەتۋ ماسەلەسى كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزدى تاقىرىبى بولدى. قازاقستاندىق مينيستر ۆيزالىق تالاپتاردىڭ جەڭىلدەتىلۋى تاراپتاردىڭ كاسىپكەرلەرى مەن ينۆەستورلارىنا قوسىمشا مۇمكىندىكتەر اشاتىنىن, ءوزارا تۋريستىك اعىم كولەمىن ۇلعايتىپ, ادامدار اراسىندا تىكەلەي ديالوگ ورناۋىنا ىقپال جاسايتىنىن اتاپ ءوتتى. ەۋروپالىق وداق پەن ورتالىق ازيا جاڭا ستراتەگياسىن تالقىلاۋ اياسىندا قازىرگى ەو كەڭەسىنىڭ توراعاسى تاراپىنان اتالعان ماسەلە قولداۋ تاباتىنىنا سەنىمىن جەتكىزدى.
قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى وتكەن كەزەڭدەگى «قازاقستان-ەو» بارلىق ەكىجاقتى ساراپشىلار الاڭىنىڭ جەمىستى جۇمىس قورىتىندىلارىن اتاپ ءوتتى. «مەن ءبىر اپتادان كەيىن دۋشانبەدە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدەگى ۇنقاتىسۋدىڭ 2-ءشى وتىرىسىن وتكىزۋدى قولدايمىن. بۇل وتە ماڭىزدى ۇنقاتىسۋ الاڭى دەپ سانايمىن. جانە ول ورتالىق ازيادا قاۋىپسىزدىگىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىعا سالۋعا, ۇستانىمداردى سالىستىرىپ, ورتاق قاۋىپتەردى شەشۋدەگى مۇمكىن جولداردى انىقتاۋ جونىندە پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى», دەدى ە.ىدىرىسوۆ.
حالىقارالىق جاعدايدى تالقىلاي كەلە, قر ءسىم باسشىسى قازاقستان ارقاشان ىنتىماقتاستىق پەن ءوزارا ىقپالداستىق بەلدەۋلەرىن ىزدەۋدى قولدايتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, «ەو-ەاەو ءپىشىمى اياسىندا ۇنقاتىسۋ ورناتۋ مەن ىنتىماقتاسۋ الاڭىن ىسكە قوسۋ ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىقتىڭ جەمىستى مۇمكىندىگى بولۋى مۇمكىن», دەي كەلىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسى تاقىلەتتەس باستاماسى جەتەكشى ەۋروپا ەلدەرىنىڭ باسشىلىعى, سونىڭ ىشىندە گەرمانيا, فرانتسيا جانە باسقا دا مەملەكەتتەر تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىرعانىن كولدەنەڭ تارتتى.
سونىمەن قاتار, ە.ىدىرىسوۆ ەۋروپالىق ارىپتەستەرىن ەلىمىزدە جوسپارلانىپ وتىرعان پرەزيدەنتتىك سايلاۋ تۋرالى قۇلاعدار ەتتى. «قازاقستاندا 26 ساۋىرگە پرەزيدەنتتىك سايلاۋ تاعايىندالعانىن حابارلاعىم كەلەدى. ءبىز, ۇلتتىق زاڭناما جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس, بارىنشا اشىق, ترانسپارەنتتى جانە دەموكراتيالى سايلاۋ وتكىزۋ نيەتىندەمىز. وتكەن اپتادا مەن بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدار مەن پارلامەنتارالىق ۇيىمدارعا, سونىڭ ىشىندە ەۋروپارلامەنتكە شاقىرۋ جولدادىم. ولار سايلاۋعا قاتىسادى عوي دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى ول.
وسىعان دەيىن حابارلانعانداي, قازاقستان مەن بەنيليۋكس ەلدەرى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق پاسپورتتاردىڭ يەلەرىن ۆيزالىق تالاپتاردان بوساتۋ جانە جالپى ۆيزالىق تالاپتاردى جەڭىلدەتۋ مەن جويۋ تۋرالى ءارى قاراي كەلىسسوزدەردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلاتىن رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ ساپاردىڭ ماڭىزدى ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى بولدى.
ساۋلەبەك ءبىرجان.