پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا تەمىرجول سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسى قارالدى. جيىندا كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆ, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ, «قازاقستان تەمىر جولى» باسقارما توراعاسى تالعات الدىبەرگەنوۆ, سونداي-اق ماڭعىستاۋ, اقتوبە, اتىراۋ قاراعاندى, اباي جانە جەتىسۋ وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى بايانداما جاسادى.
ولجاس بەكتەنوۆ ەل پرەزيدەنتى ەلىمىزدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن نىعايتۋدىڭ كىلتى سانالاتىن تەمىرجول سالاسى مەن ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ تەمىرجول جەلىلەرىن بارىنشا دامىتۋ ايرىقشا ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن ايتتى. جاڭا تەمىرجول جەلىلەرىن سالۋ, ۆاگوندار مەن لوكوموتيۆ پاركىن جاڭارتۋ, قولدانىستاعى جولداردى جاڭارتۋ, ۆوكزالداردى رەكونسترۋكتسيالاۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىندا بيىل بىرقاتار ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى ۇكىمەت باسشىسى.
بيىل اياقتالاتىن جوبالار قاتارىندا «داربازا – ماقتاارال», «مويىنتى – قىزىلجار» جولدارى بار. پرەمەر-ءمينيستردىڭ تاپسىرماسى اياسىندا اتالعان جەلىلەردە قوزعالىس قاراشا ايىندا ىسكە قوسىلادى. بۇل ترانزيتتىك تاسىمال كولەمىن بيىل 55 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار ۇكىمەت جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالارمەن عانا شەكتەلمەي, تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ كەلەسى كەزەڭىن دايىنداۋعا كىرىسەدى. كولىك مينيسترلىگى, «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسى كەلەشەگى زور ينفراقۇرىلىمدىق بارلىق جوبادا قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن ايقىنداي وتىرىپ, تەحنيكالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋگە ءتيىس.
سونداي-اق مەملەكەتارالىق وتكىزۋ پۋنكتتەرى توراپتارىن كەڭەيتۋ ەكسپورتتىق, ترانزيتتىك باعىتتاعى جۇك تاسىمالىن ارتتىرادى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى كورشىلەس ەلدەردىڭ تەمىرجول اكىمشىلىكتەرىمەن بىرلەسكەن شەشىمدەر ازىرلەۋدە تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار تەمىرجول ۆوكزالدارىن جاڭارتۋ مەن رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىسىن ۋاقتىلى اياقتاۋ ماسەلەسى قارالدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ تاپسىرماسىندا اكىمدەر نىسانداردى جاڭعىرتۋ بارىسىن ءار اپتا سايىن تىكەلەي وزدەرى باقىلاپ, بەكىتىلگەن كەستە مەن جۇمىس ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.
تۋىنداعان ماسەلەلەر بىردەن شەشىمىن تابۋعا ءتيىس. قايتا جاڭارتىلعان 30 ۆوكزال 1 شىلدەگە قاراي العاشقى جولاۋشىلاردى قابىلداۋىن قامتاماسىز ەتىپ, استانا, الماتى جانە تۇركىستاننىڭ تاريحي ۆوكزالدارىنداعى رەستاۆراتسيالاۋدان باسقا, قالعان ۆوكزالداردا جۇمىستى 1 قازانعا قاراي اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى 5 جىلدا ۆاگون پاركىن جاڭارتۋعا باعىتتالعان باعدارلامالار اياسىندا سالاعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى ايتارلىقتاي ارتقان. سونىڭ ناتيجەسىندە الەمدىك تەمىرجول تەحنيكاسى نارىعىنداعى جەتەكشى كومپانيالار ەلىمىزدە ءوندىرىس ورىندارىن اشا باستادى.
«وتاندىق ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – تەمىرجول ماشينا جاساۋ سەكتورى. بۇگىندە سەكتوردىڭ ماشينا جاساۋداعى ۇلەسى 13%-دى قۇراپ وتىر. سالادا 60 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, وندا 8 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ءوندىرىس كولەمى 22,5%-عا ءوسىپ, 734 ملرد تەڭگەگە جەتتى. جالپى, كەيىنگى بەس جىلدا ۆاگون پاركىن جاڭارتۋعا باعىتتالعان باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە سالادا ينۆەستيتسيانىڭ ءوسۋى بايقالادى. سونىڭ ناتيجەسىندە «Wabtec», «Alstom» جانە «Stadler» سەكىلدى جەتەكشى الەمدىك كومپانيالار ەلىمىزدە دە ءوز وندىرىستەرىن ورنالاستىرىپ جاتىر. ءونىمنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىندە لوكاليزاتسيا دەڭگەيى 35–40%-عا جەتتى», دەدى مينيستر.
ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
كەڭەستە جىلجىمالى قۇرامدى جاڭارتۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. «قازاقستان تەمىر جولى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى تالعات الدىبەرگەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇرگىزىلگەن جاڭارتۋ جۇمىسى لوكوموتيۆ تاپشىلىعىن جويۋعا ءارى جولاۋشىلار ۆاگوندارى پاركىنىڭ توزۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەن. كەيىنگى ءۇش جىلدا 433 لوكوموتيۆ ساتىپ الىنعان. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدەگى سۇيرەۋ قۇرام تاپشىلىعى ماسەلەسى تولىق شەشىلىپ, ماگيسترالدىق لوكوموتيۆتەردىڭ ورتاشا توزۋى 66 پايىزدان 58 پايىزعا دەيىن تومەندەگەن. ال جولاۋشىلار سەكتورىندا بەس جىل ىشىندە ۆاگونداردىڭ توزۋ دەڭگەيى 46 پايىزدان 36 پايىزعا دەيىن قىسقارعان.
ء «بىز جىلجىمالى قۇرامدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭارتۋدى جالعاستىرىپ كەلەمىز. 2030 جىلعا دەيىن تاعى 754 لوكوموتيۆ ساتىپ الۋ جوسپارلانعان, ولاردىڭ قاتارىنا جۇك, جولاۋشى جانە مانەۆرلىك لوكوموتيۆتەر كىرەدى. قىزمەت ەتۋ مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى ىستەن شىعاتىن قۇرامدى ەسكەرە وتىرىپ, شامامەن 20 مىڭ جاڭا جۇك ۆاگونى ساتىپ الىنادى. سونىمەن قاتار الداعى جىلدارى 746 جولاۋشىلار ۆاگونىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. قابىلدانىپ جاتقان بارلىق شارا تەمىرجول تاسىمالدارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن سەنىمدىلىگىن تۇبەگەيلى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى باسقارما توراعاسى.
كەڭەس قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جاۋاپتى ۇيىمدارعا بىرقاتار ناقتى مىندەت جۇكتەدى. ەڭ الدىمەن تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مەن ۆاگون, لوكوموتيۆ پاركىن جاڭارتۋ جالعاسادى. ۇكىمەت باسشىسى حالىقارالىق جۇك اعىندارىن ەل اۋماعىنا تارتۋ ءۇشىن تەرمينال جەلىسىن كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى كولىك مينيسترلىگى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنا 2027 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن استانا قالاسىندا, سونداي-اق ازەربايجانداعى اليات, بەلارۋستەگى سۆيسلوچ جانە رەسەيدەگى سەلياتينو قالالارىندا سالىنىپ جاتقان تەرمينالداردى ىسكە قوسۋدى اياقتاۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار بۋداپەشت, چەندۋ جانە كونستانتسا قالالارىنداعى جاڭا تەرمينال جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ باستالۋعا ءتيىس.
پرەمەر-مينيستر جولاۋشىلاردان ۆاگونداردىڭ جاي-كۇيىنە قاتىستى ءتۇسىپ جاتقان شاعىمدارعا دا نازار اۋداردى. وسىعان وراي ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىمەن جانە «Stadler» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن تولىق ساقتاي وتىرىپ, جاڭا جولاۋشىلار ۆاگوندارىن قىسقا مەرزىمدە جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تەمىرجول سالاسىنا 215 جاڭا لوكوموتيۆ پەن شامامەن 1,5 مىڭ جۇك جانە جولاۋشىلار ۆاگونى جەتكىزىلەدى. بۇدان بولەك, 1 قىركۇيەككە دەيىن وتاندىق كاسىپورىنداردا وندىرىلەتىن 13 مىڭ جۇك ۆاگونى مەن 500 جولاۋشىلار ۆاگونىن ساتىپ الۋدى كوزدەيتىن بەسجىلدىق باعدارلاما بەكىتىلەدى.
كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆ تەمىرجول سالاسىنىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ماڭىزىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلىمىزدەگى جالپى جۇك اينالىمىنىڭ 57 پايىزى تەمىرجول كولىگى ارقىلى جۇزەگە اسادى. سونىمەن قاتار سالا كولىك كەشەنىنىڭ جالپى ءونىمىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, قازىر جۇك ۆاگوندارى نارىعى تولىقتاي باسەكەلەستىك ورتادا جۇمىس ىستەيدى. ەلدەگى ۆاگون پاركىندە شامامەن 147 مىڭ ۆاگون بار, ولاردىڭ باسىم بولىگى جەكە وپەراتورلاردىڭ يەلىگىندە.
«ينفراقۇرىلىمدى ودان ءارى دامىتۋ ونەركاسىپتىڭ وسۋىنە, ەكسپورت كولەمىنىڭ ۇلعايۋىنا ءارى مەملەكەتتىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىنىڭ نىعايۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. تەمىرجول سالاسىندا ءبىز ءۇش نەگىزگى باعىتتى ءبولىپ قاراستىرامىز, ولار – لوكوموتيۆتەر پاركى, ۆاگوندار پاركى جانە ماگيسترالدىق جەلى. مۇنداعى جۇمىس كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزىلىپ جاتىر, ال باستى ماقسات – وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ جانە تاسىمالداۋعا بولاشاق سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋ. 2014–2019 جىلدار ارالىعىندا سۇيرەگىش جىلجىمالى قۇرامدى ساتىپ الۋ كولەمىنىڭ تومەن بولۋىنا بايلانىستى لوكوموتيۆ تاپشىلىعى قالىپتاسقان. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا كەيىنگى جىلدارى اۋقىمدى جاڭارتۋ باعدارلاماسى قولعا الىنعان. بۇگىندە وتاندىق ءوندىرىستىڭ جاڭا لوكوموتيۆتەرىن پايدالانۋعا بەرۋ جالعاسىپ جاتىر. ۇدەرىس 2028 جىلعا دەيىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسادى. قازىر جاڭارتىلعان پارك تاسىمالداۋ سالاسىنىڭ سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
كەڭەستە تەمىرجول سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇگىندە الەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرى جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن پويىز قوزعالىسىن جوسپارلاۋعا, تاسىمال تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ءارى كىدىرىستەردى ازايتۋعا كەڭىنەن قولدانىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى كولىك مينيسترلىگىنە «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, جىل سوڭىنا دەيىن كولىك-لوگيستيكا تىزبەگىن ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرىڭعاي تسيفرلىق دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق مينيسترلىككە تەمىرجول كولىگىندەگى قىزمەت ساپاسىن جاقسارتۋ, ترانزيتتىك تاسىمال كولەمىن ۇلعايتۋ جانە ەكسپورتتىق جۇك اعىندارىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستى كۇشەيتۋ جۇكتەلدى. ۇكىمەت باسشىسى سالاعا قاتىستى بارلىق شەشىم ەل ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى سۇرانىسىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدانۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى.