اۋىل-ايماقتىڭ تازالىعىن ساقتاپ, تابيعاتقا جاناشىرلىق تانىتۋعا مەكتەپ وقۋشىلارى دا بەلسەنە اتسالىسادى. مۇنى رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە «پاركتەر شەرۋى» تابيعات قورعاۋ اكتسياسىنىڭ قورىتىندى ءىس-شاراسىندا ايقىن بايقالدى.
ەلىمىزدىڭ ءىنجۋ-مارجانى سانالاتىن «كولساي كولدەرى» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى اۋماعىندا جىل سايىن وتكىزىلەتىن بۇل اكتسيانىڭ باستى ماقساتى – تابيعاتتى قورعاۋ, قورشاعان ورتا ماسەلەلەرىنە قوعام نازارىن اۋدارۋ, ولاردى شەشۋ جولدارىن ناسيحاتتاۋ. اكتسيا اياسىندا ءتۇرلى بايقاۋلار, دوڭگەلەك ۇستەلدەر, تازالىق جۇمىسى, اعاش وتىرعىزۋ, بۇلاق كوزدەرىن تازارتۋ سياقتى ەكولوگيالىق ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى. سونىمەن قاتار تاقىرىپتىق كورمەلەر مەن كونتسەرتتەر وتكىزىلىپ, وقۋشىلاردىڭ تابيعاتتى قورعاۋ باعىتىنداعى بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.
اۋىل تۇرعىندارى, ۇلكەنى مەن كىشىسى ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ, «قۇستارعا قامقور بولايىق», «بۇكىلقازاقستاندىق اعاش وتىرعىزۋ كۇنى», «جاسىل جاپىراق», «تابيعات – ءبىزدىڭ انامىز», ء«مولدىر بۇلاق» اكتسيالارىنا تۇراقتى تۇردە قاتىسۋدى يگى داستۇرگە اينالدىرعان. مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا تابيعاتتى قورعاۋ تاقىرىبىندا سۋرەت سالۋ, قولونەر بۇيىمدارىن جاساۋ, بي ونەرى جانە ءوز شىعارمالارىن ۇسىنۋ بويىنشا بايقاۋلار وتكىزىلىپ, ۇزدىك شىققاندار «پاركتەر شەرۋى» اكتسياسىنىڭ قورىتىندى جيىنىندا ماراپاتتالدى.
جەڭىمپازدارعا ۇلتتىق پارك پەن دەمەۋشىلەر تاراپىنان باعالى سىيلىقتار تابىستالىپ, تابيعاتتى ايالاۋدى ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالدىرعان جاس بۋىننىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى.
بيىل «پاركتەر شەرۋى» تابيعات قورعاۋ اكتسياسى اياسىندا 50 ءتۇرلى ءىس-شارا مەن 4 بايقاۋ ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 4 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى.
كولسايدىڭ كوركەم تابيعاتى اياسىندا وتكەن قورىتىندى جيىندا وقۋشىلاردىڭ ءوز قولدارىمەن جاساعان تۇرمىستىق بۇيىمدارى مەن كوز تارتار سۋرەتتەرىنەن قۇرالعان كورمە كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
– مەن اكەمنىڭ كومەگىمەن ادەمى ۇيشىك جاسادىم. ەگەر ونى ۇلكەيتىپ, كولساي اۋماعىنا ورنالاستىرسا, دەمالۋعا كەلگەن ادامداردىڭ تىنىعۋىنا مۇمكىندىك بولار ەدى. ال قولىمداعى كۇرەكتى جاساۋ دا قيىن بولعان جوق. ونى قىستا قار تازالاۋعا, جازدا قوقىس جيناۋعا پايدالانۋعا بولادى, – دەيدى ايتجان تۇركەباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 3-سىنىپ وقۋشىلارى ميراس سەبەعات پەن قاسىمالى جانىبەك.
ەڭبەكقور ءارى ىزدەنىمپاز بالالاردىڭ قولىنان شىققان سان الۋان بۇيىمدار ساپاسىمەن, ۇقىپتىلىعىمەن, تىڭ يدەيالارىمەن ەرەكشەلەندى.
– «پاركتەر شەرۋىنىڭ» باستى ماقساتى – بابالارىمىزدان امانات بولىپ جەتكەن تابيعات بايلىعىن ساقتاپ, كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ. كورمەگە قاتىسقان وقۋشىلاردىڭ تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردان جاساعان بۇيىمدارى ەرەكشە اسەر قالدىردى. بۇل – اتا-انالار مەن ۇستازداردىڭ قولداۋىنىڭ, بالالارعا دۇرىس باعىت-باعدار بەرە بىلگەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى. ء«بىر تال كەسسەڭ, ون تال ەك» دەگەن ناقىل ءسوز جاس ۇرپاقتى تابيعاتتى قۇرمەتتەۋگە, قورشاعان ورتاعا جاناشىرلىقپەن قاراۋعا تاربيەلەيدى. سوندىقتان تابيعاتتى قورعاۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز, – دەدى «Amanat» پارتياسى كەگەن اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى ولجاس تاقاباەۆ.
كەلەسى كەزەكتە قارابۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى رۇستەم جەڭىس ۇلى ءسوز سويلەپ, ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىلىپ كەلە جاتقان بۇل اكتسيانىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ول مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اكتسيا اياسىنداعى جۇمىسقا بەلسەندى قاتىسىپ, اينالانىڭ تازالىعىن ساقتاۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەنىن اتاپ ءوتىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– اۋدان عانا ەمەس, الماتى وبلىسى مەن الماتى قالاسىنىڭ مەكتەپتەرىن قامتيتىن «پاركتەر شەرۋى» اكتسياسىنىڭ تاريحى اقش-تان باستاۋ العان. بيىل بۇل ءىس-شارا 19-رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. اكتسياعا ۇلتتىق پارك اۋماعىمەن شەكتەسەتىن اۋىلدىق وكرۋگتەردەگى 10 مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى قاتىسىپ, تابيعاتتى قورعاۋ ىسىندەگى بەلسەندىلىگىن كورسەتتى. ولاردىڭ تۋعان ولكەنى تازا ۇستاۋعا, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا دەگەن ىنتا-جىگەرى ەرەكشە قۋانتادى. سونىمەن قاتار تۋعان جەرگە ارنالعان ولەڭدەرى مەن شىعارماشىلىق تۋىندىلارى دا جوعارى باعالاندى. بۇگىن ماراپاتتالىپ وتىرعان جەڭىمپازدار – سونىڭ ايقىن دالەلى, – دەدى «كولساي كولدەرى» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى حاميت اعابەك ۇلى.
ءىس-شارا سوڭىندا حاميت اعابەك ۇلى «پاركتەر شەرۋى» اكتسياسىنىڭ جەڭىمپازدارى مەن بەلسەندى قاتىسۋشىلارىنا العىسحاتتار مەن باعالى سىيلىقتاردى تاپسىردى.
الماتى وبلىسى