شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ ءوڭىر جۇرتشىلىعى الدىنداعى العاشقى ەسەپتىك كەزدەسۋىن وتكىزدى. 2014 جىلى تۋىنداعان ەكونوميكالىق كەدەرگىلەرگە قاراماستان, شىعىس قازاقستان نەگىزگى ستراتەگيالىق ماقساتتاردى تابىستى جۇزەگە اسىردى. وبلىس باسشىسى جالپى وڭىرلىك ءونىمنىڭ تۇراقتى ءوسىمى ساقتالعانىن, ول ەكونوميكانىڭ بازالىق سالالارىن دامىتۋ ەسەبىنەن 2,2 ترلن. تەڭگەگە جەتكەنىن اتاپ ءوتتى.
2014 جىلى ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 1 098 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعاردى. تاۋ-كەن بايىتۋ ونەركاسىبىنىڭ كولەمى 102,5 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزدان استامىن وڭدەۋ ونەركاسىبى قۇرايدى, دەدى وبلىس اكىمى.
جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى وتكەن جىلى 4,8 پايىزدى قۇراپ, وڭىردە ءتۇرلى سالادا 20,2 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى. يننوۆاتسيالىق ءونىم 2,5 ەسەگە ءوسىپ, وتكەن جىلى 109,4 ملرد. تەڭگەگە ارتتى. وبلىس اۋماعىنداعى «قازتسينك», ءۇلبى مەتاللۋرگيالىق زاۋىتى, «وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى», «اەS وسكەمەن جەو», «سوگرا جەس», «سەمەي قالاسى تسەمەنت زاۋىتى», «ازيا اۆتو» سىندى 75 مىڭ ادام جۇمىس ىستەيتىن ءىرى كاسىپورىندار وتكەن جىلى 1 ترلن. 98 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. بۇل – 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا 100 ملرد. تەڭگەگە ارتىق.
د.احمەتوۆ الدا اتقارىلاتىن جۇمىستار «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باعىت-باعدار جۇمىسپەن قامتۋدى جولعا قويۋ ارقىلى ناتيجەلى. بۇل رەتتە ەلباسى تاپسىرماسىنا ءسايكەس, ءبىرىنشى كەزەكتە جول قۇرىلىسى ءجۇرگىزىلەدى. قازىر وبلىس اۋماعىنداعى «استانا-وسكەمەن» ماگيسترالىنىڭ 118 شاقىرىمى جوندەلدى. بيىل وسى جولدىڭ 53 شاقىرىمىن جوندەۋ جانە «الماتى-وسكەمەن» ماگيسترالىن جوبالاۋدى اياقتاۋ قاراستىرىلىپ وتىر. ونى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2020 جىلعا قاراي اۆتوكولىك تاسىمالىن 1,5 ەسەگە ارتتىرۋ جانە 2 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن.
ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا 705 شاقىرىمدىق «ەكىباستۇز-سەمەي-وسكەمەن» جوعارى كەرنەۋلى جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلەدى. جوبا قۇنى – 45 ملرد. تەڭگە. ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن تۇرعىسىن گەس قۇرىلىسى سالىنىپ, وسكەمەن جەو-عا تۋربوگەنەراتور ورناتىلماق.
تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى مەن جىلۋ جانە سۋ ينفراقۇرىلىمدارىن جاڭعىرتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى تارتىلماق. بۇگىندە ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن جۇمىس باستالدى. سونداي-اق, قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق قورعا جىبەرىلگەن 20 ءوتىنىمنىڭ 14-ءى ماقۇلداندى. بۇل 155 كوپپاتەرلى ءۇيدى جىلۋمەن قامتۋ ءماسەلەسىن شەشۋگە جاردەمدەسەدى. ودان وزگە جالپى كولەمى 3 ملرد. تەڭگەگە سەمەي قالاسىنىڭ جەو-1, رك-1 جىلۋ كوزدەرى دە جوندەلەتىن بولادى.
وبلىس اكىمى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جانداندىرۋعا اعىمداعى جىلى ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىنىن جەتكىزدى. بيىل جالپى الاڭى 367 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 1 468 ءۇي سالىنادى. 31,7 ملرد. تەڭگەنى قامتيتىن قۇرىلىس بارىسىندا 39 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرەدى. جىل سوڭىنا دەيىن 19 كوپپاتەرلى ءۇي مەن 1 429 جەكە ءۇي پايدالانۋعا بەرىلەدى. ناتيجەسىندە 3 مىڭعا تارتا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, 8 مىڭ ادام باسپانالى بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
ال الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ – اپاتتى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمداعى ءبىلىم مەكەمەلەرى ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەسەدى. بيىل 21 مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 12 اپاتتى مەكتەپتىڭ ماسەلەسى شەشىمىن تابادى. سونداي-اق, بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن 5 بالاباقشا سالۋ جوسپاردا بار ەكەنىن ايتقان وبلىس اكىمى مەملەكەت-جەكە ارىپتەستىگى شەڭبەرىندە ءتيىمدى كاسىپ كوزىن اشۋعا بولاتىنىن ايتتى. بيىل جەكە كاپيتال تارتۋ ارقىلى 11 بالاباقشا قۇرىلىسى جۇرگىزىلەدى. ياعني مەملەكەت ينۆەستوردىڭ قۇيعان قارجىسىن 7 جىل ىشىندە قايتارۋ مىندەتىن موينىنا الادى, سونىمەن بىرگە 19 جىل بويى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەنى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن قامتاماسىز ەتەدى.
ەكونوميكانىڭ جەتەكشى كۇشىنىڭ ءبىرى – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك. اتالعان سالانى قولداۋ جالعاسادى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ قاراۋىنا سوماسى 14,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 190 ءوتىنىم ءتۇستى. بۇل رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىش. جوبالاردىڭ تەڭ جارتىسى وندىرىستىك سالاعا جاتادى. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ سالاسى بويىنشا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ جالعاسىن تابادى. ءتۇستى مەتالل ءوندىرۋ كولەمىن اباي اۋدانى «ماقسۇت» كەن بايىتۋ كەشەنىن ىسكە قوسۋ ارقىلى ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇعان قوسا اقتوعاي جانە باقىرشىق تاۋ-كەن ءوندىرۋ كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. «قازتسينك» جشس گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا 15 ميلليارد تەڭگە جۇمسايدى.
ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ مەن ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى نەگىزگى دامۋ جولى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا, وبلىسىمىز ءوز الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ, ءسۇت ءوندىرۋ سالاسىن دامىتادى. شىعىس قازاقستان – ءسۇت وندىرۋدەن ەلىمىزدە ءبىرىنشى ورىنعا يە ءوڭىر, دەدى د.احمەتوۆ.
الايدا, وبلىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە ءسۇتتىڭ 24 پايىزى عانا وڭدەلەدى, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ شيكىزاتپەن قامتىلۋى 35 پايىزعا تەڭ. سوندىقتان, حالىقتىڭ ءسۇت پەن ءسۇت ءونىمدەرىن تۇتىنۋى 40 پايىزعا عانا ورىندالىپ وتىر. ءسۇت ونەركاسىبى كاسىپورىندارىن تولىق قامتۋ ءۇشىن قوسىمشا 100 مىڭ توننا ءسۇت ءوندىرۋ كەرەك. ونى جاڭا تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن قۇرۋ, سونداي-اق, حالىقتان ءسۇت ساتىپ الۋ ەسەبىنەن ورىنداۋعا بولادى. قازىر بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ العاشقى كەزەڭى باستالدى.
ەسەپتى كەزدەسۋدىڭ ەكىنشى بولىگىندە ءوڭىر تۇرعىندارى وبلىس باسشىسىنا وزدەرىن مازالاعان ساۋالدارىن قويدى. كۇرشىم اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ە.اقتەكەنوۆ كۇرشىمدىكتەردىڭ بۇقتىرما سۋ قويماسىنا سالىناتىن كوپىردىڭ قاي ۋاقىتقا جوسپارلانعانىن بىلگىسى كەلەتىنىن جەتكىزدى. وبلىس اكىمى اتالعان جوباعا 21 ملرد. تەڭگە قارجى كەرەكتىگىن, قۇرىلىستى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ارقىلى قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا كەلىسىمدەر جۇرگىزىلىپ, جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى جاسالىپ جاتقاندىعىن جەتكىزدى. وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا ساراپشىلار توبىنىڭ جەتەكشىسى ت.چەرنىشوۆا وڭىردە قانت ديابەتى ناۋقاستارىن ەمدەۋ باعىتىندا دياگنوستيكالىق ورتالىقتان ارنايى كابينەت اشۋ جونىندە ۇسىنىسىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە, وبلىستىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن تۇرعىندار ءوڭىر باسشىسىنا وسكەمەندە چەرنوبىل مەن اتوم قۇرباندارىنا ەسكەرتكىش قويۋ, ەرتىس وزەنىنە كوپىر سالۋ, وبلىس ورتالىعىندا قالاىشىلىك جول قوزعالىسىن رەتتەۋگە ارنالعان جولايرىق قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ, سەمەي مەن وسكەمەن قالالارىن كورىكتەندىرۋ جانە اباتتاندىرۋ, بەسقاراعاي اۋدانىنداعى سەمەي-پاۆلودار اۆتوكولىك جولىنىڭ قۇرىلىسىن جانداندىرۋ, زىريان اۋدانىنداعى مالەەۆسكي كەنىشىنىڭ كەلەشەگى, ريددەر قالاسىندا كونتسەسسيالىق نەگىزدە بالاباقشا اشۋ, كاتونقاراعاي اۋدانىندا «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» فەستيۆالىن ءوتكىزۋ, وسكەمەن مەن سەمەيدە مۋنيتسيپالدى اۆتوپارك قۇرۋ جونىندەگى ءوز ساۋالدارى مەن ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. وبلىس باسشىسى بارلىق ساۋالدار مەن ۇسىنىستار سارالاناتىنىن, بيۋدجەت پەن قارجىلاندىرۋ كوزدەرىنىڭ مۇمكىندىگىنە, تيىمدىلىگىنە بايلانىستى قاراستىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ەسەپتىك كەزدەسۋ سوڭىندا د.احمەتوۆ ەلباسى بيىلعى 26 ساۋىردە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىپ, ءوز ۇندەۋىن جاريا ەتكەنىن, ەلىمىز ءۇشىن سايلاۋ ارقاشان كەلىسىم مەن بىرلىكتى شىڭداۋدىڭ باستى قۇرالى بولىپ قالا بەرەتىنىن جەتكىزىپ, شىعىسقازاقستاندىقتاردى پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋ كەزەڭىندە اتا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلگەن ازاماتتىق بورىش پەن پاتريوتتىق پارىزدى وتەۋدىڭ ناقتى ۇلگىسىن كورسەتۋگە شاقىردى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى.