قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا www.asylana.kz اقپاراتتىق پورتالىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بۇل ءسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىنە ارنالعان قازاق تىلىندەگى العاشقى سايت.
بۇگىنگى تاڭدا ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگى ونكولوگيالىق اۋرۋلار اراسىندا ءبىرىنشى جانە ءولىم-ءجىتىم بويىنشا ءتورتىنشى ورىندا تۇر. قازىر قازاقستاندا 25 مىڭ ايەل ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنە شالدىققاندار تىزىمىنە الىنعان. بۇعان قوسا, جىل سايىن 3500 ايەلدەن ءسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگى انىقتالادى. جانە ءبىر جىلدا 1400 ايەل وسى دەرتتەن كوز جۇمادى. سوڭعى بەس جىلداعى كورسەتكىش بويىنشا قازاقستانداعى ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنە شالدىققان ايەلدەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 51,4 پايىز, ياعني مۇنداي دەرتكە شالدىققان ايەلدەردىڭ تەك جارتىسى عانا بەس جىلدان ارتىق ءومىر سۇرەدى. ال, اقش-تا بۇل كورسەتكىش – 89,2, ال ۇلىبريتانيادا 86,6 پايىزعا تەڭ. مىنە, بۇل كورسەتكىشتەرگە قازاقستاندىقتاردىڭ دا جەتۋى ءۇشىن ءسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىن ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋ, ەمدەلۋ كۋرسىن ەرتە باستاۋ اسەر ەتەرى ءسوزسىز. وسى رەتتە «اسىل انا» جوباسى تۇرعىنداردى ومىراۋدىڭ قاتەرلى ىسىگى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارماق. ءدال وسى ماقساتپەن اشىلعان سايت قازىرگى تاڭدا 5 مىڭعا جۋىق وقىرمان جيناپ ۇلگەردى. بۇل مەديتسينا ماماندارىنىڭ قازاق تىلىندە جاساعان العاشقى جوباسى. قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي ارنايى كەڭەس بەرۋ-دياگنوستيكالىق ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى الما جىلقايداروۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇندا وقىرمان ءۇشىن ءبارى بار: قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەستە جەڭىسكە جەتكەندەردىڭ قۋانىشقا تولى جازباسى, ناۋقاستاردىڭ تاعدىرلى حاتى, ءجۇرىپ وتكەن جولى, وزگەلەرگە رۋح سىيلاپ, كۇرەسۋ ءۇشىن كۇش بەرەتىن وقيعالار ت.ت. ءارى وقىرماندار ءبىر-بىرىمەن پىكىر الماسا الادى.
ال «اسىل انا» جوباسى قالاي دۇنيەگە كەلدى دەسەك, 2012 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن «قازاق ونكولوگتارى مەن راديولوگتارى» قوعامدىق بىرلەستىگى «سانوفي» كومپانياسىنىڭ قارجىلىق قولداۋىمەن ەلىمىزدەگى ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنىڭ كەڭ تارالۋىنا قارسى كۇرەسۋ ءۇشىن «اسىل انا» جوباسىن قولعا العان بولاتىن. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, «سانوفي» كومپانياسى قاشاندا الەۋمەتتىك جوبالارعا ءجيى قاتىسىپ, ءوز تاراپتارىنان قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى.
– ۇستانعان باعىتىمىز ناۋقاستارعا مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ, – دەدى قازاقستانداعى سانوفي كومپانياسى تۇپنۇسقا پرەپاراتتار دايىنداۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ناتاليا جاقسىبەكوۆا. – ال ول ءۇشىن بۇل سالاعا قاتىستى تاراپتاردىڭ ءوزارا ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتۋى ماڭىزدى. مىنە, «اسىل انا» جوباسى ءدال وسىنداي بايلانىسقا جول اشىپ, ناۋقاستار مەن ءدارىگەرلەر قاۋىمداستىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى جانە فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالار اراسىندا كوپىر ورناتتى.
جاڭا سايت حالىقتىڭ ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگى تۋرالى ساۋاتىن كوتەرىپ, ونىڭ سەبەپتەرى مەن ەمدەۋ تاسىلدەرى, جولدارى جانە دياگنوستيكاسى تۋرالى اقپارات بەرۋدى ماقسات ەتەدى. www.asylana.kz سايتىنان وقىرمان كەز كەلگەن ۋاقىتتا تۇراقتى تەكسەرىلۋ, ماستوپاتيا دياگنوستيكاسى جانە ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىن ەمدەۋ جونىندە پايدالى ءارى تولىق اقپارات تابا الادى. سايتتى جاساۋ جۇمىستارىنا ونكولوگيا جانە راديولوگيا سالاسىنىڭ ۇزدىك ماماندارى اتسالىستى. سايتتى جاساۋشىلار بۇل جوبانىڭ حالىق سۇرانىسىنا يە بولىپ, كەز كەلگەن ناۋقاستىڭ ەڭ سەنىمدى دوسىنا, كومەكشىسىنە اينالارىنان ءۇمىتتى.
– جالپى, قاتەرلى ىسىك تۋرالى بىلگىسى كەلەتىندەر كوپ. اسىرەسە, قازاق تىلىندە. ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگى تۋرالى اقپاراتتى بىرەۋ بىلسە, ەكىنشىسى بىلمەيدى. ايەلدەر اراسىندا «ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىن تۇبەگەيلى ەمدەۋگە بولا ما؟ ەمدەۋ تاسىلدەرى زيان ەمەس پە؟» دەگەن سۇراقتار ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. ال وقىرماندار وزدەرىن مازالاعان سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ الادى. جالپى, بۇدان وزگە دە كەۋدە قاتەرلى ىسىگىنە قاتىستى ساۋالدارعا جاۋاپ وسى سايتتا جازىلعان. بۇل سايتتىڭ تۇراقتى وقىرماندارى ەرتە تەكسەرىلۋدەن ءوتۋدىڭ ماڭىزىن تۇسىنەدى. ال بۇل ءبىر ادامدى بولسىن قاتەرلى ىسىكتەن قۇتقارىپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ باستىسى, ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىن العاشقى ساتىسىندا انىقتاۋ ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىندىگىن كوبەيتەدى, – دەدى قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي ءباسپاسوز ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ايگەرىم اعىلتاەۆا.
سونداي-اق, تۇساۋكەسەر ءراسىمىندە ينستيتۋت ماماندارى مەن وكىلدەرى ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنىڭ سكرينينگى مەن ونكۇندىك ءناتيجەلەرىنە توقتالىپ, ستاتيستيكالىق ەسەپتەرىمەن ءبولىستى.
قازاقستاندا ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىن ەمدەۋ تەگىن. ال نەگىزگى كەدەرگى – ايەلدەردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا سالعىرت قاراپ, سكرينينگتەن وتپەۋى نەمەسە وتە كەش تەكسەرىلۋى. ال ول كەزدە ناۋقاسقا كومەكتەسۋ مۇمكىندىگى تومەندەيدى. ەلىمىزدە 2008 جىلدان بەرى ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىن ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋ ماقساتىندا 50 مەن 60 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەرگە ارنالعان باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە, جيىندا «ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىمەن بىرگە كۇرەسەيىك!» باعدارلاماسى اياسىندا وتەتىن شارالار تۋرالى ايتىلدى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».