الەۋمەتتىك جەلىدە ەرتىس وزەنىنەن ءبولىنىپ اعاتىن جىلى اعىس ساعاسىنىڭ مۇناي ونىمدەرىمەن لاستانىپ, سۋ بەتىندە ماي قاباتى تۇزىلگەنى تۋرالى بەينەجازبا تاراپ جاتىر.
«مىنا جاعدايدى كورىپ, توبە شاشىمىز تىك تۇردى. سۋدىڭ بەتىندە تۇگەلدەي مايلى قابات تۇزىلگەن. سۋدان بەنزين مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ءيىسى شىعىپ تۇر. بۇل جاي عانا قوقىس نەمەسە لاي سۋ ەمەس, ناعىز لاستانۋعا ۇقسايدى. ءبىز ەرتىسكە جىل بويى ۇنەمى كەلىپ تۇرامىز. ەرتىس – ولكەدەگى باستى سۋ ارناسى. بۇل – سۋ, تابيعات, ەكوجۇيە, ادامداردىڭ دەنساۋلىعى», دەپ الاڭداۋشىلىعىن بىلدىرەدى بەينەجازبانى ءتۇسىرۋشى ادام.
وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى وزەن ساعاسىنان سىناما الىپ, تەكسەرەتىنىن ءمالىم ەتتى. حالىق اۋزىندا جىلى اعىس دەپ اتالاتىن وزەن ساعاسى قىس بويى قاتپاي, بۋى بۇرقىراپ جاتادى. سەبەبى بۇل وزەننىڭ سۋىن اقسۋ قالاسىنداعى گرەس ءوز ءوندىرىسىن سۋىتۋعا پايدالانادى. ەرتىستەن جىرىلىپ اعاتىن وزەن ساعاسى ەلەكتر ستانساسىنا سالقىن كۇيىندە ەنىپ, ودان ايتارلىقتاي قىزىپ شىعادى. وسىلايشا, ول تومەنگى جاققا جىلى كۇيىندە اعىپ, ەرتىس وزەنىنە قايتادان قوسىلادى.
جىلى اعىس – ەرتىس وزەنىنىڭ ماڭىزدى ساعاسى. ونىڭ سۋى اقسۋ گرەس-ىندە لاستاۋشى تەتىكتەرمەن نەمەسە وندىرىسپەن جاناسپايدى, جابدىقتاردى سۋىتۋعا عانا پايدالانىلادى. ياعني كاسىپورىن وزەن سۋىن لاستاۋشى زات بولمەيدى. ءبىزدىڭ ماماندار بەينەجازبانى كوردى. زەرتحانا ماماندارى جىلى اعىستان سىناما الادى. سۋ قۇرامىن زەرتتەۋدىڭ وزىندىك ءادىس-امالدارى بار. ول شامامەن 5 تاۋلىككە ۇلاسۋى مۇمكىن. وزەن سۋىنىڭ نەدەن لاستانعانى سودان سوڭ عانا بەلگىلى بولادى», دەيدى وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسەت سىزدىقوۆ.
ەرتىس وزەنىنىڭ سۋىن ءۇش بىردەي مەملەكەت – قىتاي, قازاقستان, رەسەي ەلدەرى پايدالانادى. وزەننىڭ تومەنگى اعىسىندا پاۆلودار وبلىسىنىڭ پاۆلودار, اقتوعاي, تەرەڭكول, ەرتىس, جەلەزين اۋداندارى ورنالاسقان. بۇل اۋماقتاردىڭ حالقى وزەن سۋىن ەگىن, مال شارۋاشىلىعىنا كەڭىنەن پايدالانىپ وتىر.
بەت قاتتالىپ جاتقاندا:
پاۆلودار وبلىسى ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى ەرتىسكە قۇياتىن «جىلى اعىس» ساعاسىنان الىنعان سىنامانى زەرتحانالىق سىناقتان وتكىزىپ, وزەن سۋى تازا دەگەن قورىتىندى شىعارعانىن ءمالىم ەتتى.
پاۆلودار وبلىسى