ءبىزدىڭ قارا شاڭىراق – ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمىز ۇلاعاتتى ۇستازدارعا قاي كەزدە دە كەندە بولعان ەمەس. «ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس ۇيرەتۋدەن بالاعا» دەپ ۇلى حاكىم اباي ايتقانداي, سولاردىڭ ءبىرى بىلىكتى عالىم قۋانىشبەك مۇسابەكوۆ.
تۇركىستان توپىراعىندا ءدۇنيە-گە كەلگەن ءوندىر جاس 1957 جىلى وسى قالاداعى ورتا مەكتەپتى ۇزدىك ءتامامدادى. ارمان مەن قيال جەتەلەگەن جاستىق كوڭىل ونى 1959 جىلى سول كەزدەگى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا فاكۋلتەتىنە الىپ كەلدى. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا البىرت تا تالاپتى جىگىت ءوزىنىڭ ءبىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىن تانىتىپ, سول كەزدەگى ەلىمىز بويىنشا كورنەكتى عالىم ۇستازداردان تەرەڭ ءبىلىم الا ءبىلدى. ءسويتىپ, 1964 جىلى وسى وقۋ ورداسىن قىزىل ديپلوممەن ءبىتىرىپ شىقتى.
وسى كەزدەن باستاپ قۋانىشبەك اعانىڭ تابىستى دا تولايىم ەڭبەك جولى باستالدى. العاشىندا قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ حيميا ينستيتۋتىندا اعا لابورانت بولدى. جاس ماماننىڭ عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعى ونى 1965 جىلى لەنينگراد قالاسىنداعى كسرو عىلىم اكادەمياسىنىڭ جوعارى مولەكۋلالار قوسىلىستارى ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا الىپ كەلدى. ءوز زامانىنىڭ الدىڭعى قاتارلى عىلىم ورتالىعى سانالاتىن وسى ينستيتۋتتا يوندىق الماسۋدىڭ فيزيكالىق-حيميالىق ەرەكشەلىكتەرى سالاسىنداعى اتاقتى عالىم گ.ۆ.سامسونوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن يونيتتەردىڭ جاڭا تۇرلەرى – ماكروتورلى سۋلفوكاتيونيتتەردى سينتەزدەۋ ادىستەرىن زەرتتەۋمەن اينالىستى. وسىنداي يونيتتەردى الۋ ول كەزدەرى كۇردەلى ورگانيكالىق قوسىلىستاردى ءبولىپ الۋ مەن تازالاۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگياسىن وركەندەتۋگە مۇمكىنشىلىك تۋعىزۋىمەن قۇندى ەدى. بۇل جۇمىستىڭ ناتيجەسى 1970 جىلى حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىن ءساتتى قورعاۋمەن تۇجىرىمدالدى. 1970 جىلى اكادەميك ب.ءبىرىمجانوۆتىڭ شاقىرۋىمەن قۋانىشبەك اعا س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا فاكۋلتەتىنە قىزمەتكە اۋىسادى. سول كەزەڭنەن باستاپ عىلىمنىڭ قيا جولىنداعى العىر ازاماتتىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى بارلىق پەداگوگيكالىق, عىلىمي جەتىستىكتەرى وسى فاكۋلتەتپەن تىعىز بايلانىستى. سودان بەرگى ۋاقىت ارالىعىندا قۋانىشبەك بيتۋ ۇلى قاتارداعى وقىتۋشىدان كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فاكۋلتەت دەكانى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور دەڭگەيىنە دەيىنگى بارلىق عيبراتتى باسپالداقتاردان ابىرويمەن ءوتتى. عالىمنىڭ ءار جىلدارداعى جاڭالىققا قۇشتارلىعى مەن ىزدەنىمپازدىعى سول كەزدەگى ەلىمىزدىڭ تانىمال عالىمدارى: ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى اكادەميك ءو.جولداسبەكوۆ پەن حيميا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, كسرو عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, پروفەسسور ب.ءبىرىمجانوۆتىڭ تاراپىنان تىكەلەي قولداۋ تاۋىپ وتىردى. سونىڭ ارقاسىندا قۋانىشبەك اعانىڭ تىكەلەي ۇيىمداستىرۋىمەن قازاقستاندا تۇڭعىش ءارى بىرەگەي كوللويدتىق حيميا كافەدراسى قۇرىلدى. وسى كافەدرا نەگىزىندە قۋانىشبەك بيتۋ ۇلىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن ەلىمىزدەگى كوللويدتىق حيميكتەردىڭ عىلىمي مەكتەبى قالىپتاستى. جارتى عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتا بۇل ورتادان ءتالىم العان شاكىرتتەردەن 6 عىلىم دوكتورى, 40-تان استام عىلىم كانديداتى جانە 5 PhD دوكتورلارى, كوپتەگەن ماگيسترانتتار مەن باكالاۆرلار قۋانىشبەك اعانىڭ تىكەلەي عىلىمي جەتەكشىلىگىمەن وزدەرىنىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىن ءساتتى اياقتادى. وسى عىلىمي مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى قازىردە رەسپۋبليكانىڭ ماڭدايالدى قالالارى: استانا, الماتى, شىمكەنت, وسكەمەن, قىزىلوردا, قوستاناي, قاراعاندى, پاۆلودار, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, سەمەي, كوكشەتاۋدا, الىس شەتەلدەردە جەمىستى ەڭبەك ەتۋدە. ۇلاعاتتى ۇستاز, تاعىلىمدى عالىم 1984 جىلى ماسكەۋدە دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. 1986 جىلى وعان پروفەسسور دەگەن قۇرمەتتى اتاق بەرىلدى. عالىم ۇستاز ءوزىنىڭ ۇزاق تا جەمىستى ەڭبەك جولىندا اتاقتى اكادەميكتەر ب.جۇبانوۆ, ە.ەرعوجين, ە.شايحۋتدينوۆ, ە.بەكتۇروۆ جانە پروفەسسورلار ا.زەزين, ي.گريتسكوۆا, ي.تۋتورسكي, ي.پاپيسوۆپەن تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىستا جانە دوستىق قارىم-قاتىناستا بولىپ, عىلىمنىڭ جاڭا بەلەستەرىنە بىرگە كوتەرىلدى. قۋانىشبەك اعانىڭ جەمىستى عىلىمي-زەرتتەۋلەرىنىڭ تولىمدى ناتيجەلەرى 1000-نان استام عىلىمي ەڭبەكتەردە باياندالدى. ولار نەگىزىنەن حالىقارالىق, وداقتىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى كوپتەگەن عىلىمي سيمپوزيۋمدار مەن كونفەرەنتسيالاردا جانە تاعى دا باسقا عىلىمي باسقوسۋلاردا ايتىلىپ ايعاقتالدى, قىزۋ عىلىمي تالقىعا ءتۇستى, قىزىعۋشىلىق تۋدىردى. سول عىلىمي ەڭبەكتەرىنىڭ شوقتىعى بيىك شوعىرىنا, ياعني 40-تان استامىنا اۆتورلىق كۋالىكتەر بەرىلۋى ءبىر مارتەبە. سونىمەن قاتار, اعامىز بىرنەشە عىلىمي مونوگرافيانىڭ, وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالداردىڭ اۆتورى بولىپ تابىلادى. قۋانىشبەك بيتۋ ۇلىنىڭ باسشىلىعىمەن ۇجىم مۇشەلەرى كوپتەگەن جاقىن جانە الىس شەتەلدەردەگى, ايتالىق, رەسەي, ۋكراينا, وزبەكستان, ۆەنگريا, انگليا, گوللانديا, اقش, بولگاريا, يسپانيا, يۋگوسلاۆيا, نورۆەگيا سياقتى ەلدەردەگى ءىرى-ءىرى عىلىمي ورتالىقتارمەن تىعىز بايلانىس ورناتقانىن دا عانيبەت سانايمىز. ۇزاق ەڭبەك جولىندا اعامىز جاقىن دا الىس شەتەلدەردەگى كوپتەگەن عىلىمي پەداگوگيكالىق بىرلەستىكتەردىڭ مۇشەلىگىنە سايلاندى. سونىڭ ىشىندە انگليانىڭ كورولدىك حيميالىق قوعامىنىڭ مۇشەلىگىن ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى. سونداي-اق, ەرەن ەڭبەگى مەملەكەت, ۋنيۆەرسيتەت جانە فاكۋلتەت تاراپىنان كوپتەگەن ماراپاتتار مەن ماقتاۋلارعا يە. 2010 جىلى «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» اتاعىنا يە بولدى. اعامىزدىڭ شاكىرتتەرىنە دەگەن شەكسىز ماحابباتىنىڭ كۋاگەرلەرىنىڭ ءبىرى وسى جولداردىڭ اۆتورى. ءوزىمنىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەگى عىلىمي جانە ۇستازدىق جولىم قۋانىشبەك بيتۋ ۇلىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن جۇزەگە اسقانىن ماقتانىش تۇتامىن. ول جاس ىزدەنۋشىلەردى كوپ ستۋدەنتتەردىڭ ىشىنەن تاڭداپ الىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە, عىلىمنىڭ قيىن دا كۇردەلى جولىندا بىلىممەن قاتار, ادامگەرشىلىك جانە پاراساتتىلىق مەكتەبىن مولىنان بەرگەن ازامات.
اينۇر تانىباەۆا,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.
الماتى.